Jas urpaqty jan-jaqty qoldaý maqsatynda elimizde 2019 jyl Jastar jyly dep jarııalanǵan-dy. Jastar jylyna oraı daıyndalǵan Jol kartasynda jastardy qoljetimdi baspanamen, jumyspen qamtamasyz etý, bilim berý, kásipkerlikti damytý, jas otbasyn qoldaý sııaqty sharalar qarastyrylǵan. Endi sol sharalardyń oryndalýyna kóz jiberip kórelik.
172 myń jas jumysqa turdy
Sońǵy derekterge sáıkes, respýblıkamyzda 14 pen 29 jas aralyǵyndaǵy 3,8 mln jas azamat bar. 2019 jyldyń III toqsanynda jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq deńgeıi 3,8% nemese 84,7 myń adamdy qurady. Bilim deńgeıi boıynsha jumyspen qamtylǵan jastardyń 44,2%-nyń (936,7 myń adam) joǵary nemese aıaqtalmaǵan joǵary bilimi bar. Jumyspen qamtý boıynsha kóptegen shara qolǵa alynyp, birneshe baǵdarlama júzege asty. Atap aıtar bolsaq, «Eńbek» baǵdarlamasy aıasynda 172 myńǵa jýyq adam jumysqa ornalasty. Eńbek naryǵyn damytý jəne jastardyń turmys deńgeıin jaqsartýǵa negizdelgen baǵdarlamadaǵy jastardyń úlesi 34,3%-dy qurady, bul – 213,5 myńnan astam azamat.
«Jas maman» jobasy elimizdiń barlyq aımaqtarynda úsh jyl ishinde 200 myńǵa jýyq jas azamatty qamtı otyryp, 200 jańartylǵan bilim berý uıymdarynyń (20 aldyńǵy qatarly joǵary oqý orny men 180 ozyq kolledj) bazasynda 100 asa suranysqa ıe ındýstrııalyq jəne qyzmet kórsetý kəsipteri boıynsha mamandar daıarlaýdy kózdeıdi.
9,5 myń jas grant aldy
«Jas kəsipker» jobasy – bul respýblıka boıynsha, sonyń ishinde NEET sanatyndaǵy jastardyń kəsipkerlik qyryn damytýǵa arnalǵan is-sharalar kesheni, onyń aıasynda bıznes júrgizý daǵdylaryn úıretý jəne startap jobalardy iske asyrýda kómek kórsetý boıynsha sharalardy keńeıtý josparlanýda. Bul joba 20 myń adamnyń kəsip bastaý negizderin úırenýge múmkindik ashty.
2019 jyly 9,5 myń jas jańa bıznes ıdeıalardy júzege asyrý múmkindigine ıe bolyp, granttar aldy. Budan bylaı jyl saıyn 10 myń jasqa grant berý qarastyrylǵan. Sonymen qatar 2,5 myń jas kəsipker óz bıznesterin damytý úshin mıkro nesıe aldy, taǵy 15 myń adam kezekte.
«Jasyl el» jobasy aıasynda 20 myńnan astam adam jumyspen qamtyldy. 2019 jyly jastar praktıkasyna 33 myńǵa jýyq jas azamat jiberildi. «Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy boıynsha birjolǵy jərdemaqy mólsheri 70 AEK-ten (176 750 teńge) 100 AEK-ke (252 500 teńge) deıin ulǵaıtyldy. 6 myńǵa jýyq jas maman 1,2 mlrd teńge kóleminde kótermeleý jərdemaqysyn aldy.
Aıta ketý kerek, baǵdarlamanyń ekinshi baǵyty «Atameken» UKP-nyń «Bastaý bıznes» jobasy boıynsha 20 myń adam kəsipkerlik negizderin oqydy, onyń ishinde 2,8 myń adam shaǵyn nesıe alsa, 15 myń adam grantqa qol jetkizdi. Sonymen qatar jańa bıznes ıdeıalardy damytýǵa 200 AEK-ke deıingi mólsherde óteýsiz memlekettik grant qarastyrylyp jatyr.
О́ńirlerdegi kadrlar tapshylyǵyn azaıtý maqsatynda 2019 jyldyń 9 aıynda 353 eńbekke qabiletti otbasy múshesi jumys kúshi mol óńirlerden kóshirildi. Onyń ishinde 310 adam jumyspen qamtyldy.
Buǵan qosa, Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi ótken jyldan bastap eńbek naryǵynyń biryńǵaı aqparattyq bazasyn – Elektrondyq eńbek bırjasyn iske qosty. Bırja – jumyspen qamtý ortalyqtaryna barmaı bos jumys oryndary men túıindemelerdi jarııalaý múmkindigin qamtamasyz etetin biryńǵaı sıfrlyq alań.
Bırjaǵa 2019 jyldyń jeltoqsanyna deıin 36,4 myńǵa jýyq bos jumys orny jaıly aqparat jəne 161,5 myń túıindeme kelip túsken. Bul qyzmetti 182,5 myń jumys berýshi jəne 858,7 myń jumys izdeýshi qoldanǵan. EEB arqyly 476 myń jumys izdeýshi eńbekpen qamtyldy.
22 myń adam kásiptik oqýǵa jiberildi
Jastar jylynda «Tegin tehnıkalyq jəne kəsiptik bilim berý» jobasy iske qosyldy. Sonyń arqasynda 9 nemese 11-synyptan keıin oqýyn jalǵastyra almaǵan mektep túlekteri aqysyz oqýǵa múmkindik aldy. Osylaısha bir jylda 22 myń adam kəsiptik oqýǵa, 20,2 myń adam qysqa merzimdi oqýǵa jiberildi. Sonymen qatar jastardyń, onyń ishinde NEET sanatyndaǵy jastardyń biliktiligin arttyrý jəne qaıta daıarlaý úshin eńbek naryǵynda suranysqa ıe mamandyqtar boıynsha kəsiptik oqytýdyń qysqa merzimdi kýrstary (6 aıǵa deıin) uıymdastyryldy.
Jas ǵalymdardyń qoldanbaly zertteýlerin granttyq qarjylandyrýǵa 3 mlrd teńge bólindi. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Jastar jylynda UBT tapsyrýǵa ótinim bergen ərbir ekinshi talapkerge JOO-ǵa túsýge múmkindik bergen 53 785 grant bóldi.
Sonymen qatar qazirgi kezde Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi «Eńbek naryǵynda suranysqa ıe jańa kəsipter men quzyretter atlasy» aqparattyq júıesin əzirlep jatyr, ol 2020 jyly naýryz aıynda daıyn bolady. Sonymen birge eńbek naryǵyna qoıylatyn talaptardy ózara baılanystyryp, ol daǵdylardyń bilim berý júıesi tarapynan usynylýyna múmkindik jasaıtyn kəsiptik standarttar negizinde bilim baǵdarlamalary əzirlenýde.
3000 jas baspanaly boldy
2019 jyl boıyna el jastaryn qoldaýǵa baǵyttalǵan túrli sharalardyń mańyzdysy – jumys isteıtin jastarǵa arnalǵan jaldamaly baspana. 2019 jyly 3 myń jas Qazaqstannyń úsh iri qalasynan páter aldy. Nur-Sultan qalasynda 1050 pəter, Almatyda – 1050 jəne Shymkentte 900 pəter berildi. Oǵan qosa 3 myńnan astam jas mamanǵa turǵyn úı alýǵa 13,5 mlrd teńge kóleminde bıýdjettik nesıe berildi. «Dıplommen – aýylǵa!» jobasyna qatysýshylarǵa 1500 AEK-ten aspaıtyn mólsherde (3 787 500 teńge) bıýdjettik nesıe berilýde.