El ekonomıkasynyń órkendep ósýiniń negizgi bir tiregi – ınnovasııalyq turǵydan damýy bolyp tabylady. Bul rette Almaty oblysynyń ortalyǵy bolyp belgilengennen beri Taldyqorǵan qalasynda burynǵy óndiris oryndary qaıta qurylyp, jańa óndiris oryndary ashylyp, turǵylyqty halyqty jumyspen qamtý máselesi oń sheshimin tapty. Elbasy «Qazaqstan-2050» Strategııasynda: «Sonymen qatar, jeke kompanııalardyń óz qarajatyn zertteýler men ınnovasııalarǵa salýyn yntalandyrý kerek. Myna nárseni basa aıtqym keledi: ınnovasııalardy engizýdiń mańyzy zor, biraq bul basty nysana emes. Bizdiń jańa tehnologııalar suranysqa ıe bolǵanda, olar naryqta qajet bolǵanda ǵana el naqty paıda alatyn bolady. Olaı bolmaǵan kúnde ınnovasııa – aqshany bosqa shyǵyndaý degen sóz», dep naqtylady. Baǵyt bar. Al ınnovasııalyq damý aýyldar men qalalarda qalaı júrýde?
El ekonomıkasynyń órkendep ósýiniń negizgi bir tiregi – ınnovasııalyq turǵydan damýy bolyp tabylady. Bul rette Almaty oblysynyń ortalyǵy bolyp belgilengennen beri Taldyqorǵan qalasynda burynǵy óndiris oryndary qaıta qurylyp, jańa óndiris oryndary ashylyp, turǵylyqty halyqty jumyspen qamtý máselesi oń sheshimin tapty. Elbasy «Qazaqstan-2050» Strategııasynda: «Sonymen qatar, jeke kompanııalardyń óz qarajatyn zertteýler men ınnovasııalarǵa salýyn yntalandyrý kerek. Myna nárseni basa aıtqym keledi: ınnovasııalardy engizýdiń mańyzy zor, biraq bul basty nysana emes. Bizdiń jańa tehnologııalar suranysqa ıe bolǵanda, olar naryqta qajet bolǵanda ǵana el naqty paıda alatyn bolady. Olaı bolmaǵan kúnde ınnovasııa – aqshany bosqa shyǵyndaý degen sóz», dep naqtylady. Baǵyt bar. Al ınnovasııalyq damý aýyldar men qalalarda qalaı júrýde?
Jetisýdyń kindik qalasynda avtokólikterge, aýylsharýashylyq jáne áskerı tehnıkalarǵa arnalǵan akkýmýlıatorlyq batareıalar shyǵaratyn «Qaınar-AKB» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń irgesi osydan 38 jyl buryn qalanǵanymen, ótpeli kezeń qıyndyqtary óz kedergilerin tosqany ámbege aıan. Biraq ýaqyt talabyna saı zańnama sheńberinde qaıta qurylyp, ónim óndirý jumysyn bastaǵan edi. Endi jyl saıyn 1800000 dana akkýmýlıator batareıalaryn shyǵarady. Byltyrǵy jyly 9604,8 mln. teńgeniń ónimin óndirse, aǵymdaǵy jyldyń bes aıynda bul kórsetkishti 3,3 mlrd. teńgege jetkizip, ósý qarqyny 104,5 paıyz bolyp otyr. Bile-bilsek bul – kásiporynda tynbaı eńbek etip júrgen 756 adamnyń taban et, mańdaı teriniń óteýi. Qarapaıym halyqtyń sol eńbegi kásiporyn basshysy Erbol Ájmaǵambetov pen ujym tarapynan ońdy baǵalanyp, ortasha aılyq eńbekaqy 63600 teńge bolyp bekitilip, esh kedergisiz belgilengen kúni tólenetini óz aldyna.
«Byltyrǵy jyldyń sáýir aıynda «Qaınar-AKB» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginde ıtalııalyq óndiris úlgisimen quny 545,7 mıllıon teńge turatyn, ıaǵnı osyǵan deıin paıdalanylǵan akkýmýlıatorlyq batareıalardy mehanıkalyq óńdeý sehy iske qosyldy. Bir jylda 14400 tonna ónim shyǵarady. Osy óndiristi keńeıtý arqyly burynǵydan tys bes jumys orny ashylýyna sebepshi boldyq. Taǵy bir basa aıtar jaıt, Qazaqstandaǵy birinshi ári biregeı joba – qorǵasynmen ózindik qajettiligin qamtamasyz etý, sondaı-aq, joǵary ýlaǵysh qorǵasyny bar jáne kúkirt qyshqyldy materıaldardy ekologııalyq aınalymnan shyǵarý úshin paıdalanylatyn akkýmýlıatorlardy óńdeý boıynsha ınnovasııalyq joba engizildi», dedi Taldyqorǵan qalasynyń ákimi Ermek Alpysov.
Innovasııalyq damý úrdisi boıynsha Taldyqorǵanda «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha ınfraqurylymdy damytýda elektrmen qamtý jelilerin uzartý, kabeldik jelilerdi qurastyrý, qalpyna keltirý jumystary júıeli túrde júrgizilýde. Al aımaqtyq ındýstrııalandyrý kartasyna kelsek, Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda buryn shyǵarylmaǵan, ındýstrııalyq (stasıonarly júk) qorǵasyn-siltili akkýmýlıatorlyq batareıalardy ıgerý jobasy da qala basshylyǵynyń qoldap, múmkindiginshe kómek kórsetýimen óz máninde júzege asyrylýda. 2011 jyldyń qazanynda bastaý alǵan bul joba quny – 570 mln. teńge. Jobalyq qýaty 10 myń akkýmýlıator bolatyn óndiris ornynda jańadan 80 jumys orny ashylǵan. Aǵymdaǵy jyldyń bes aıynda 100 mln. teńgege 10 myń dana akkýmýlıator batareıalary óndirildi.
Qoryta aıtqanda, buǵanasy bekigen kásiporyndardyń qala ekonomıkasyn damyǵan ústine damyta túsýge qosar úlesi zor. Muny halyq elimizdiń órkenıetke qadam ba