Artyna ásem áni men júrek tebirenter jyr-tolǵaýlaryn qaldyrǵan birtýar óner ıesi Qalamqas Orasheva nebir dáýlesker kúıshiler, dúldúl jyraýlar men bulbul ánshiler ótken Aqjaıyq óńirinde dúnıege kelgen. Bala kezinen óleń-jyrǵa qumar bolǵan Qalamqas altynshy synypta oqyp júrgende aqyn Taıyr Jarokovtyń «Zoıa týraly» dastanyn mektep sahnasynda sańqyldatyp, alǵash ret kózge túsedi.
Artyna ásem áni men júrek tebirenter jyr-tolǵaýlaryn qaldyrǵan birtýar óner ıesi Qalamqas Orasheva nebir dáýlesker kúıshiler, dúldúl jyraýlar men bulbul ánshiler ótken Aqjaıyq óńirinde dúnıege kelgen. Bala kezinen óleń-jyrǵa qumar bolǵan Qalamqas altynshy synypta oqyp júrgende aqyn Taıyr Jarokovtyń «Zoıa týraly» dastanyn mektep sahnasynda sańqyldatyp, alǵash ret kózge túsedi.
Ol segizinshi synypty óziniń týǵan aýyly Alǵabasta támamdap, odan keıin Oral qalasyndaǵy mektep-ınternatta oqıdy. Munda da qoly bosaı qalsa, dombyraǵa qosylyp án aıtý ádetine aınalady. Jas qyzdyń júregine «shirkin, Muhıt babamdaı keń dalany jańǵyrtyp án salsam, Ǵarıfolla aǵadaı sahna sheberi bolsam» degen arman sol kezde uıalaıdy.
1972 jyly mektepti bitirip, Oraldan úıine kelgen Qalamqas ata-anasyna:
– Men Ǵarıfolla Qurmanǵalıevtyń klasyna oqýǵa túskim keledi, aq batalaryńyzdy berseńizder. Almatyǵa baramyn – dep ótinish bildiredi. Ákesi Qojahmet eki sózge kelmeı: «Aldyńnan jarylqasyn!» dep qyzyna aq jol tileıdi.
Aıaýly ákesi jaıly óz esteliginde Qalamqas bylaı deıdi: «Ákem aqynjandy kisi edi. Janynan óleń shyǵaratyn. Abaıdyń kóp óleńin jatqa aıtatyn. Abaıdyń óleńderi sanaly adamǵa áser etpeı qoımaıdy ǵoı. Ákem tereń túsinip, kerek jerin jattap alatyn da áńgime arasynda qosyp otyratyn. Ol óte sabyrly, áńgimeni mánerlep aıtýshy edi, ózi nebary tórt-aq synyp bitirgen, al kóńiline toqyǵany óte kóp edi. Men tórtinshi synyptan bastap dombyramen án saldym. Sonda ákem «osy qyzym túbinde ártis bolady dep maqtanyp otyratyn».
Qalamqastyń joly bolyp, ózi qalaǵan oqýǵa túsip ketti. Jaqsy oqydy. О́nerimen de kózge tústi. Almatydan demalysqa kelgende Qalamqastyń ánin tyńdaımyz dep kórshi-qolań jınala qalatyn. Ondaıda jas ánshi tartynbaı dombyrasyn qolyna alyp, qulaq kúıin keltiretin de termelerin tókpeleı jóneletin.
Mezgildi ýaqyt bolǵanda,
Opasyz mynaý jalǵanda,
Ajaly qarsy kelgende,
Qarańǵy kórge kirgende,
Qasyńda turar jan bar ma?
Osynyń bárin oılasań,
О́tkenge beker ókinip,
Qur jylaýdan sán bar ma?..
Shirkin, qyzyǵy mol stýdenttik shaqtarǵa ne jetsin?! Almatydaǵy burynǵy Krasın, Kırov kósheleriniń qıylysynda ornalasqan respýblıkalyq estrada-sırk stýdııasy bir synypta daýysty jóndep jatsa, birinde án aıtylyp, dombyra tartylyp degendeı, árkez mýzyka qushaǵynda terbelip turýshy edi.
О́ner salasynda telqońyrdaı birge júrgen Júsekeń men Ǵarekeńniń klasynda shákirtter án oryndaý sheberligin shyńdaıtyn. О́nerge shóldep kelgen «júzden júırik» daryndy jastar ortaǵa shyǵyp, kezekpen án salady. Ǵarekeń Qalamqas dombyrany qolǵa alǵan kezde eki kózin jumyp uıyp tyńdaıtyn.
Ánshi qyz stýdııany bitirgende Ǵarekeńnen Muhıt shyǵarmalaryn ǵana emes, ondaǵan halyq ánderin de úırenip shyqty. Átteń!.. Onyń osyndaı deńgeıge kóterilgenin ákesi kóre almady.
Jasynan qıssa-dastandardy jattap ósken alǵyr qyz óner sahnasynda júrip án-jyr qorjynyn tolyqtyra berdi.
Jaqynda Qazaq radıosynyń altyn qoryndaǵy materıaldardy aqtaryp otyryp, taspaǵa jazyp alynǵan Qalamqastyń suhbat-konsertine tap boldym. Basqa jumys jaıyna qaldy. Qalamqasqa qulaq túrdim.
– Muhıt mektebiniń tálimgeri, Qazaqstannyń halyq ártisi Ǵarıfolla Qurmanǵalıevqa aıtar alǵysym sheksiz. Sol sııaqty, jyrshy Naýryzbektiń shyǵarmalarymen tanysýym da qanatymdy qataıta tústi. Oıly sózderge, mazmundy shýmaqtarǵa kóbirek kóńil bóletin boldym. Kóp jaǵdaıda baǵany bir aýyz sózben beretin kemeńger halqymyzdyń danalyq sózderinde tárbıelik mán, ǵıbrat, úlken maǵyna jatqanyn ańǵardym.
Mahambet poezııasynan ójettik pen erlikti úırendim. Buqar jyrlarynan parasattylyqty uqtym. Respýblıkada jyraýlyq mektep bolmasa da úlken izdenistiń arqasynda kóne jyraýlardyń án-jyrlaryn úırendim. Halyqtyń keıbir umyt bola bastaǵan áýenderin el arasynan izdep júrip úırendim, depti ol.
О́ner adamy únemi izdeniste bolýǵa tıis. Áıtpese, boıyndaǵy qabiletin joǵaltyp alýy op-ońaı. Tańdaǵan joly Qalamqasty da talaı syndarǵa saldy. Ondaıda joldasy Jaqsyl