Elimizde mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesi engizilgeli konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq kómekke bıýdjetten bólinetin qarjy 6 esege artty. Nátıjesinde halyqqa beıindi mamandardyń (ýzkıı spesıalıst) keńesi, qymbat dıagnostıkalyq jáne zerthanalyq qyzmetter qoljetimdi bolyp otyr. Al bul qyzmetterdi qalaı tegin alýǵa bolady jáne ol úshin ne isteý kerek?
KDK degenimiz ne?
Konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq kómek bul – mamandandyrylǵan medısınalyq kómek. Oǵan mynadaı qyzmetter kiredi: beıindi mamandardyń qabyldaýy, zerthanalyq jáne dıagnostıkalyq zertteýler.
Tegin medısınalyq qyzmet pen medısınalyq saqtandyrýdyń aıyrmashylyǵy bar ma?
Eger emhanada kórsetiletin qyzmetter tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemine (TMKKK) kiretin bolsa, onda konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq kómekti TMKKK paketinen de, MÁMS paketinen de alýǵa bolady. KDK naqty paketterge bólinbeıdi. Al KDK qarjylandyrý kózi pasıenttiń júginýine jáne aýrýyna baılanysty avtomatty túrde anyqtalady.
Memleket esebinen tegin kórsetiletin KDK tizimi:
KDK qalaı alýǵa bolady nemese dıagnostıkalyq qyzmet nege pasıenttiń qalaýymen kórsetilmeıdi?
Konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq kómek alý úshin aldymen ózińiz tirkelgen emhanadaǵy ýchaskelik dárigerge nemese jalpy tájirıbelik dárigerge barý qajet. Munda MÁMS júıesindegi óz mártebeńizdi anyqtańyz jáne medısınalyq uıymǵa tirkelý mańyzdy. О́ıtkeni TMKKK paketimen qatar medısınalyq saqtandyrý paketinen de KDK alýǵa bolady.
Ýchaskelik dáriger men jalpy tájirıbelik dáriger – bul búginde ámbebap mamandar. Olar dıagnostıka júrgizedi, kóp taralǵan aýrýlar boıynsha usynymdar men em taǵaıyndaıdy.
Máselen, eger siz kórý qabiletińizdiń nasharlaýyna baılanysty óz dárigerińizge júginseńiz, onda konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq qyzmetterdiń kepildik berilgen kólemi dıagnoz qoıýǵa, alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek deńgeıinde tekserýden ótýge múmkindik beredi. Jalpy tájirıbelik dárigerdiń keńesi memleket kepildik bergen tegin qyzmetke kiredi.
Eger beıindi mamannyń qosymsha tekserýi qajet bolsa sizdiń dıagnozyńyz aınalaǵa qaýipti áleýmettik-mańyzdy aýrýlardyń tizbesine kirmese jáne sozylmaly aýrýlar boıynsha dıspanserlik esepte turmasańyz, onda KDK saqtandyrý paketi esebinen qoljetimdi.
«Eger pasıenttiń basy aýyryp terapevtke baryp, naýqastyń arterııalyq qysymy bary anyqtalsa, onda terapevt tekserip, óz betinshe em taǵaıyndaı alady. Eger tekserý barysynda basqa patologııalar, mysaly, qan tamyrlarynyń tarylýy, júrek jumysynyń buzylýy anyqtalsa, onda beıindi maman – kardıologqa jiberedi», deıdi Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Medısınalyq kómekti uıymdastyrý departamenti dırektorynyń orynbasary Baýyrjan Júsipov.
Ýchaskelik dáriger beıindi mamannyń keńesine, qymbat zertteýlerge tek kórsetkishter boıynsha ǵana joldama jazyp bere alady.
«Pasıentke qymbat konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq qyzmet kórsetýden eshkim bas tartpaıdy. Biraq dáriger joldamany negizsiz nemese pasıenttiń qalaýy boıynsha bere almaıtynyn da túsiný kerek. Dáriger naýqastyń shaǵymdaryn jan-jaqty qarap baryp, tekserýge jiberýi tıis», deıdi MÁSQ Saraptama jáne boljaý departamentiniń dırektory Marına Faleeva.
Ýchaskelik dárigerdiń joldamasynsyz KDK qalaı alýǵa bolady?
Keıbir jaǵdaılarda ýchaskelik dárigerdiń joldamasynsyz da KDK alýǵa bolady. Mysaly, beıindi dáriger naýqasty basqa beıindi mamanǵa konsýltasııaǵa, dıagnoz qoıý úshin qosymsha taldaý men zertteýlerge jiberedi. Jaraqat nemese shuǵyl jáne josparly stomatologııalyq kómek kórsetý, sondaı-aq teri jáne venerologııalyq aýrýlar boıynsha qaraý kezinde beıindi mamanǵa qaıta qabyldaýǵa joldama qajet emes. UOS qatysýshylarynan, múgedekterden jáne olarǵa teńestirilgen adamdardan, sondaı-aq jyljymaly medısınalyq poıyzdary men keshender kórsetetin qyzmetterdi alar kezde ýchaskelik dárigerden joldamasy talap etilmeıdi.
Bul qalaı jumys isteıdi?
«Qazaqstanda medısınalyq saqtandyrý júıesin engizýge daıyndyq sharalary sońǵy birneshe jyl boıy belsendi túrde júrgizildi, alaıda azamattar jańa júıeniń artyqshylyqtaryn kóre bastaǵanyna bir aıdan asty. Medısınalyq saqtandyrý emhanalardyń jumysyna asa qatty áser etken joq, uzyn-sonar kezek baıqalmaıdy», deıdi Nur-Sultan qalasyndaǵy №8 emhanadaǵylar.
Medısınalyq saqtandyrý qorynyń ókili Marına Faleevanyń aıtýynsha, keıbir qyzmet túrleri, mysaly KT jáne MRT boıynsha kezek bolýy múmkin, biraq kútý ýaqyty 10 kúnnen aspaýy tıis.
Jalpy alǵanda, barlyq konsýltasııalyq-dıagnostıkalyq qyzmetter halyqqa qoljetimdi, tipti, emhananyń ózinde bolmasa da, emhanamen yntymaqtastyqta jumys isteıtin merdiger medısınalyq mekemelerden ótýge bolady. Eń bastysy, medısınalyq uıym medısınalyq saqtandyrý qorymen kelisim-shart jasaǵan mekemelerdiń tiziminde bolýy tıis.
«Qaraǵandy oblysyndaǵy pılottyq jobanyń tájirıbesi medısınalyq qyzmet kórsetýshilerdiń aýrýhanaishilik menedjmentiniń ıkemdiligin kórsetti. Medısınalyq uıymdar MÁMS iske qosqanda zamanaýı tehnologııalyq qyzmetterge degen suranys joǵary bolatynyn bile otyryp, ózderiniń jumys kestesin qaıta qurdy, ınfraqurylym men kadrlyq áleýetti damyta bastady. Elimizdiń basqa óńirlerindegi jaǵdaı da dál osylaı», dep túsindiredi Marına Faleeva.
№8 emhanadaǵy №2 otbasylyq densaýlyq ortalyǵynyń meńgerýshisi Gúlmıra Dúısenbaevanyń aıtýynsha, búginde otbasylyq dáriger medısınalyq aqparattyq júıe arqyly pasıentke joldama jazyp berý úshin jáne oǵan yńǵaıly ýaqytty tańdaý úshin barlyq jetkizýshi medısınalyq mekemelerdiń kestesin kóre alady.
«Eshqandaı qıyndyq joq. Máselen, bizdiń emhananyń zerthanasynda negizgi zerthanalyq tekserýden ótýge bolady, al ózge qyzmetter jeke medısınalyq uıymdarda kórsetiledi, olarmen yntymaqtastyq ornatqanbyz. Pasıentke kez kelgen jaǵdaıda qajetti barlyq qyzmet kórsetiledi – azamattar óz emhanasyna kelip, kórsetkishter boıynsha bir jerde tegin analız tapsyra alady, biz materıaldy jınap, jetkizýshi mekemege jiberemiz, nátıjesi aqparattyq júıege túsedi. Pasıentke esh jerge barýdyń qajeti joq», dep túsindirdi №8 qalalyq emhanadaǵylar.
Pasıentterdiń oń pikirleri osy jerde eskeriledi.
«Medısınalyq saqtandyrý boıynsha emdelgen adamdar jańa júıeniń artyqshylyǵyn túsine bastady. О́ıtkeni adamdardyń tabysy ártúrli, bireýdiń tabysy kóp, endi bireýdiki az, biraq MÁMS júıesine qatysýshylar úshin bul mańyzdy emes, sapaly jáne tolyq kólemde medısınalyq qyzmet, onyń ishinde qarpaıym ÝDZ-dan bastap qymbat turatyn ıadrolyq medısınalyq zertteý ádisterine deıin alady. Buryn mundaı qyzmetter halyqtyń keıbir áleýmettik osal toptaryna ǵana qoljetimdi edi», deıdi №8 qalalyq emhanaǵa qarasty №2 otbasylyq densaýlyq ortalyǵynyń meńgerýshisi Gúlmıra Dúısenbaeva.
Azamattardyń qalta shyǵyny azaıady
2020 jyldan bastap Qazaqstanda medısınalyq qyzmetter eki toptama boıynsha kórsetiledi: tegin (bazalyq) jáne keńeıtilgen (saqtandyrý). MÁMS júıesinde saqtandyrylǵan adamdar memleket kepildik bergen medısınalyq kómektiń tolyq kólemin ala alady. 1 sáýirge deıin barlyq qazaqstandyqtar shartty túrde saqtandyrylǵan dep sanalady, biraq jarna tólemegen adamdarǵa mártebesin naqtylaýǵa týra keledi.
О́tken jyly KDK 26 mlrd teńge bólinse, 2020 jylǵa 156 mlrd teńge qarastyrylǵan. Buryn quny qymbat qyzmetter belgili bir sanattaǵy adamdarǵa ǵana qoljetimdi edi. Endi olardy kórsetkish boıynsha kez kelgen saqtandyrylǵan adam ala alady. Mundaı medısınalyq qyzmetterge jurt qyrýar qarjy jumsap kelgeni anyq. Sondyqtan halyq MÁMS júıesi joǵary tehnologııalyq dıagnostıka men zertteýlerge otbasylyq bıýdjetten jumsalatyn shyǵyndardy aıtarlyqtaı azaıtady dep úmittenedi.