Ilıa Ilın Olımpıadaǵa bara ala ma?

Qazaqstandyq aýyr atletıka jan­kúıer­leri Tashkentte top jarǵan Igor Sonnyń emes, Ilıa Ilın jeńim­paz atanǵanyna qýanyp, Tokıo Olım­pıa­dasyna dál osy syr sańlaǵy barady dep aldyn ala boljamdaryn aıtyp jatyr. О́ıtkeni bul Ilınniń eki jylǵa sporttan shettetilgennen keıingi alǵashqy iri jeńisi bolǵandyqtan, jankúıerler otandasymyzdyń qaıtadan jeńisti joly bastaldy dep esepteıdi. 16-17 jasynda jas­tar jáne eresekter arasynda álem chempıony atanyp, jankúıerlerdiń ystyq yqylasyna bólengen Ilındi sportsúıer qaýym áli de joǵary oryndardan kórgisi keledi.

 Ilıa Ilındi Tokıo Olımpıadasyna «attandyrmas» buryn, eń birinshi myna jaǵdaıǵa basa mán berý kerek. Bıylǵy jazǵy Olımpııa oıyndaryna Qazaqstan quramasy sapynan tek eki aýyr atlet qana baq synaıdy. Iаǵnı bir er jáne bir áıel sportshy. Sebebi qazaqstandyq sportshylar dopıng erejesin buzǵany úshin halyqaralyq aýyr atletıka federasııasy bizdi osylaı jazalady. Sondyqtan erejege sáıkes, qazaqstandyq sportshylardyń Olımpıadaǵa arnalǵan irikteýdiń jańa tártibi boıynsha ǵana qatysýǵa múmkindigi bar. Halyqaralyq aýyr atletıka federasııasy bekitken ereje boıynsha, eger Ulttyq federasııa 2008-2020 jyldar aralyǵynda 10 ret ereje buzsa, Olımpıadaǵa sol eldiń tek segiz, ıaǵnı tórt er jáne tórt áıel aýyr atleti qatysa alady. Atalǵan jyldar aralyǵynda 10-19 márte ereje buzsa, tórt – eki er jáne eki áıel aýyr atletshileri synǵa túse alady. Sondaı-aq 2008-2020 jyldar aralyǵynda 20-dan kóp ereje buzý tirkelse, onda Olımpıadaǵa tek eki aýyr atlet – bir er jáne bir áıel qatysa alady. Al qazaqstandyq sportshylar 12 jyldyń ishinde 36 ret ereje buzǵandyqtan Tokıo Olımpıadasyna eki-aq sportshymyz qatysa alady. Buǵan deıingi alamandarda el namysyn 8-10 sportshydan qorǵaıtyn edi. Rıoda ótken sońǵy Olımpıadada Qazaqstan quramasynan 8 atlet baq synady. Onyń beseýi er bolsa, úsheýi áıel. Erler arasynda Nıdjat Rahımov (77 kg) top jarsa, Farhad Harkı (62 kg), Denıs Ýlanov (85 kg) jáne Aleksandr Zaı­chıkov (105 kg) qola júlde ıelengen bolatyn. Al áıelder arasynda Jazıra Japparqul (69 kg) kúmis alsa, Karına Gorıcheva (63 kg) el qorjynyna qola júlde salǵany kóziqaraqty oqyrmandardyń esinde bolsa kerek.

Olımpıadalyq ózge sport túrlerine qaraǵanda, aýyr atletıkanyń Olımpıadaǵa joldama beretin tártibi ózgeshe. Iаǵnı, sport­shy Olımpıadaǵa deıingi eki jyl­dyń ishinde mindetti túrde álem jáne qurlyq chempıonatyna, sonymen qatar halyqaralyq aýyr atletıka federasııasy bekitken 5-6 halyqaralyq týrnırde baq synap, reıtıng jınaýy qajet. Sondyqtan da Qazaqstan ulttyq quramasynyń bas bapkeri Iýrıı Melnıkov barlyq sport­shyǵa birdeı múmkindik berip, kezek-keze­gimen atletterdi mindetti týrnırlerge jiberip jatyr.

Endi Ilıa Ilın Olımpıadaǵa bara ala ma álde joq pa degen suraqqa naqty jaýap bermesten buryn, onyń Tashkentte kórsetken nátıjesin qarsylastarymen salystyryp kóreıik. Sol kezde suraqtyń jaýaby belgili bolmaq. Eki jyl sporttan shettetilgennen keıin óziniń myqtylyǵyn dáleldeımin dep úlken sportqa qaıta oralǵan otandasymyz О́zbekstandaǵy jarysta 102 kılo salmaqta baq synap, qossaıysta 355 kılo ziltemirdi eńserdi. Iаǵnı, julqa kóterýde 160, serpe jattyǵýynda 195 kılony baǵyndyrdy. Byltyr qyrkúıek aıynda Taılandta ótken álem chempıonatynda Ilıa 363 kılomen (168+195) 13-orynǵa taban tiregen edi. Al dál osy salmaqta otandasymyzdyń basty qarsylasy sanalatyn Belarýs sportshysy Evgenıı Tıhonsov Ilınnen 36 kılo artyq kóterip, 398 (180 + 218) kı­lomen bas júldeni oljalaǵan. Tórt jyl burynǵy Rıo Olımpıadasynda top jar­ǵan ózbekstandyq Rýslan Nýrýdınov 431 (194+237) kılo ziltemirdi aspanǵa kótergen. Demek, Ilıa Ilın Olımpıadaǵa barýy jáne júldegerler qatarynan kó­rinýi úshin Olımpıadaǵa deıin kem degen­de 400 kılodan kóp ziltemirdi baǵyndyrý kerek.

2018 jyly úlken sportqa oralǵan Ilınniń eki jyldaǵy eń úzdik nátıjesi qazirshe – 380 kılo. Ol eki jyl buryn Qazaqstan chempıonatynda 380 (172+202) kılony eńsergen-di. Baıqaǵandaryńyzdaı, kórsetkishi joǵarylaýdyń ornyna tómendep bara jatyr. Endi eki jyl burynǵy nátıjesin 5 aıda jaqsarta ala ma eken?! Otandasymyz qazir álemdik reıtıngte 363 kılo kórsetkishimen 21-orynda tur. Kósh basyn 398 kılomen 21 jastaǵy Belarýs Evgenıı Tıhonsov bastap tur.

Ilınnen bólek, Olımpıada barýǵa Igor Son, Nıdjat Rahımov, Denıs Ýla­nov jáne taǵy basqa da jigitterdiń de múm­kindikteri bar. Jeńil salmaqtaǵy Sonnyń ózi birtalaı týrnırde top jaryp júr. Nátıjesi de jaman emes. Bapkerler men el senimin aqtap keledi. Mysaly, byltyrǵy álem chempıonatyna tuńǵysh ret qatysyp tursa da, 55 kıloda 266 kılo ziltemirdi erkin eńserip, júldeli ekinshi oryn aldy. Sondaı-aq byltyr jyl sońynda Qatarda ótken lısenzııalyq týrnırde 61 kıloda synǵa túsken otandasymyz qossaıys qorytyndysy boıynsha 278 kılony (124+154) eńserip, tuǵyrdyń eń joǵarǵy satysynan kórindi. Qazirgi tańda bul salmaqta qytaılyq Lı Fabın qarsylas shaq keltirmeı tur. Byltyrǵy álem chempıonatynda 318 kılo kóterip, álem rekordyn jańartqan. Rıo Olımpıadasynda kolýmbııalyq Oskar Fıgeroa da 318 kılomen Olımpıada chempıony atanǵan-dy. Biraq qazirgi tańda ol halyqaralyq jarysqa 67 kıloda qatysyp júr. Reıtıngte bul salmaqtyń kóshin álgi Lı Fabın bastap tur. Al bizdiń Son 278 kórsetkishimen 24-orynda keledi.

Rıo Olımpıadasynyń chempıony Nıdjat Rahımov byltyrdan beri halyqaralyq jarystarǵa 81 kıloda qatysyp júr. Ol byltyr úsh jarysqa qatysyp, bir týrnırde top jardy. Byltyr sáýirde Belarýs elinde ótken Alexander Cup jarysynda 344 kılomen (151+193) tuǵyrdyń bıik satysynan kórindi. Al sol jylǵy álem chempıonatynda S tobynda synǵa túsken otandasymyz jalpy esepte 334 kılomen 17-oryndy mise tutty. Jyl sońyndaǵy Qa­tar­daǵy týrnırde 342 kılo (150+192) ná­tıjemen 7-orynnan kó­rindi. Rahımovtyń ná­tı­jesi jarys saıyn joǵa­rylaýdyń ornyna keri ketip jatyr. Eger aldaǵy Azııa birinshiligine deıin nátıjesin jaqsartpasa, Olımpıadadan qur qaldy deı berýge bolady. Ol qazir reıtıngte 18-orynda tur. Birinshi orynda 378 kılomen álem jáne Olımpıada chempıony qytaılyq Lıýı Sıaoszıýn ornalasqan.

85 kıloda Rıo Olımpıadasynyń qola­syn alǵan Denıs Ýlanov salmaǵyn 89 kıloǵa aýystyrǵan. Otandasymyz byl­tyr 4 týrnırge qatyssa da, nátı­jesi kóńil kónshiterlik jaǵdaıda emes. О́ıtkeni Pattaııadaǵy álem chempıonatynda 358 kılo zilte­mirdi baǵyndyrǵan ol 10-orynǵa taban tiredi. Keıinnen Ulybrıtanııadaǵy British International Open jarysynda altyn medal jeńip alǵanymen, sátti óner kórsetti dep aıta almaımyz. Nátıjesi tym nashar. Qossaıys boıynsha – 325 (145+180) kılo kóterýge shamasy jetti. Qatardaǵy jarysta 315 (140+175) kılo­men shektelse, Alexander Cup jarysynda 154 kılomen jankúıerler aldynda masqara boldy. Jalpy Rahımov pen Ýlanovtyń nátıjesi óz deńgeıinde emes. Iаǵnı, bul kórsetkishpen eki sportshy da babynda emes deýge bolady. Denıstiń reıtıngte nátıjesi – 15-oryn. Kósh basynda 375 kılomen chılılik Arleı Mendes Peres tur.

Olımpıada jáne álem chempıonaty júlde­gerleriniń qysqasha nátıjeleri osyn­daı. Jigit­terimizdiń nátıjesi Tokıo­da top jaratyndaı kórsetkishte emes ekenin ózderińiz de sezip-bilip otyrǵan shyǵar­syzdar. Qazirshe eń táýir nátıje Igor Sonǵa tıesili bolyp tur. Biraq Tokıo­ǵa kim baratynyn sáýir aıynda Tashkentte ótetin Azııa chempıona­ty anyqtap bermek. Ázirshe naqty myna sport­shy barady dep kesip aıtý erte. Al qyzdar quramasy sapynan tek Zúlfııa Shınshanlonyń nátıjesi ǵana kóńil kónshiterlik. Sáıkesinshe, Olımpıadaǵa da dál osy Shınshanlonyń joly túsip turǵandaı.