• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Aımaqtar 02 Naýryz, 2020

Baıtaq elden baqyt tapqan

277 ret
kórsetildi

Tirshilikke endi talpynyp kele jatqan quıttaı sábıdiń esinde ne qalsyn... 1937 jyly otbasy Habarovsk qalasynan eshelonǵa eriksiz tıelip, buryn ata-babasy aıaq basyp kórmegen qazaq dalasyna qaraı bet alǵanda Vılorıı Shın bar bolǵany 1 jasty endi toltyrǵan eken. Zaman túzelgenge deıin úlkender sol deportasııa jaıly ara-tura aıtyp qalatyn. Úı-jaıynan eriksiz ajyrap, bir túnde poıyzǵa mingender arasynda uzaq joldy kótere almaı úzilip ketkender de bolypty.

 

Basqa salǵanǵa únsiz kón­gen kón­terili koreılerdiń bir toby Qyzyl­orda oblysy­na qo­nys­­tandy. Shıeli aýdanyn­daǵy Sulýtóbe stansasy turǵyn­dary­­nyń qataryn qalyńdatqan top ishin­de Shınder áýleti de bar edi. Azap vago­nyn­daǵy aýyr­lyqty kótere al­maǵan áke­si men sheshesi kóp uzamaı kóz juma­dy. Nemere aǵasy Innokentıı Shaı­­dyń úıinde erjetken Vılo­rıı birin­shi synypty oblys orta­lyǵyndaǵy qazaq mektebinde oqyp, keıinnen orys mektebine aýysty.

San etnosty saıasyna syıǵyz­ǵan sol Sulý­­tóbe áli de kóz aldynan keter emes. Keı­­de tipti túsine kirip, bodaýsyz baıaǵy­nyń buıdasynda ketken balalyǵyn eske sa­la­­­tyny bar. Qazaqtar bulardy jatsy­nyp, shettetken emes. Qaıta ezýinen jy­ryp enshi berip, qatarǵa qosylyp ketýi­ne jaǵ­daı jasady. О́zi qatar oına­ǵan bala­lar­­dyń da bótensige­nin baıqaǵan kezi joq. «Me­nik­i, seniki» dep bólinbeıtin aýylda bir úıden nan tistep shyǵyp, kelesi úıden aıran urttap júre beretin kóp balanyń biri boldy.

Kishkentaıynan sportty jaqsy kórdi. Keıin osy hobbıi onyń ustaz atanýyna septigin tıgizdi.

Aǵaıyndary Sulýtóbede qalyp, ózi jas maman retinde Qazaly aýdanyna alǵash barǵan kezi áli este. Jańa qonysta da ózge etnostar jeterlik eken, biraq bári qazaqsha sóılegende jer­­gilikti jurttyń ózin jańyl­dyra­tyndaı. Stansadaǵy №16 mek­tepte aldymen eńbek jáne syzý sabaǵynan dáris berdi. Sodan soń dene shynyqtyrý páni­­niń muǵalimi boldy. Keıin jo­ǵar­y oqý ornynda bilimin jalǵas­tyryp, tarıh páni muǵa­limi mamandyǵyn aldy. Osy mek­tepti basqardy.

– Biz qazaq halqyna bo­rysh­tarmyz. Jasyń kelgen saıyn beıbit ómirdiń baǵasyn bile túsedi ekensiń, ondaıda baıaǵy «Qazaqtardy syılańdar, bizdiń tiri júrgenimiz, senderdiń aman­dyq­taryń osy baýyrmal ulttyń arqa­sy» deıtin atalarymyzdyń ósıeti eske túse ketedi. Biz de qazir jastarǵa osyny sát saıyn aı­typ otyramyz, – deıdi keıip­kerimiz.

Qazir «biz Shınniń shekpeni­nen shyqqanbyz» degendi maq­tanyshpen aıtatyn shákirtteri kóp. Olardyń biri Sháken Aı­manov atyndaǵy kınostýdııa pro­dıýseri, tálimin kórgender ara­synda dáriger, gaz salasynyń bilikti mamany, ekonomıst te bar.  Osydan tórt jyl buryn 80 jasqa tolǵan mereıtoıyn atap ótkende álemniń ár qıyrynan jınal­ǵan oqýshylary ustazdarynyń mereıin kóterdi.

Uzaq jylǵy pedagogıkalyq qyzmeti joǵary baǵalanyp, «Qazaq KSR-i bilim berý isiniń úzdigi» atandy. Birneshe márte respýblıkalyq pedagogıkalyq oqýlarǵa qatysyp, óziniń baı tájirı­besimen bólisti. Vılorıı ustaz úshin eń úlken marapat 2014 jyly QHA qyz­metin damytýda qosqan úlesi úshin  Elbasy­nan alǵan «Qurmet gramotasy» boldy. 

Qaryndasy qyzyn qazaq jigi­tine uzatatyn oıy baryn aıt­qanda jıeniniń áýlettiń darhan kóńil ultpen dostyǵyn bekite túskenin maqul kórgen keıip­kerimiz qýana kelisipti. Sonaý júregi jalyn atyp turǵan jas kezinde  Shynáli Baıdildaev, Qalap­bergen Pirimjanov, Asyl­bek Jumabaev sekildi azamat­tar­men qatar júrdi. Sol syılas­tyq jyldar óte aradan qyl ótpeıtin dostyqqa aınaldy.

– Bizdiń oblysqa kóbine Koreı Respýblıkasynan arnaýly ortalyqtar kelip, kishigirim kezdesýler ótip turady. Sondaı kezdesýdiń birinde maǵan koreı jýrnalısi: «Siz Ońtústik Koreıanyń halqyn jaqsy kóresiz be, álde Soltústik Koreıa jurtyn jaqyn tartasyz ba?» degen saýal qoıdy. Oǵan men «beıbitshilikti jaqsy kóremin» dep qysqa jaýap berdim. Baıqaımyn, meniń jaýabyma kózin ashqaly bir ulttyń ekige bólinip, san jyldar boıy qyrqysyp kele jatqanyn kórip ósken qandasymnyń kóńili tolmaı ketti. Qazaq jerinde ómir súrgen koreılerdiń oı-sanasy olardan basqasha ekendigine osy joly kózim anyq jetti. О́ıt­keni, biz dostyq mekeniniń tur­ǵynymyz, – deıdi aqsaqal.

Jas kezinde el ishindegi aq­saqal­darǵa sálem bere júrip talaı áńgime tyń­daǵany bar. Sondaıda qarttar tálim­di sózin «Adam basyna baqtyń qon­ǵa­nyn bilmeıdi, ushqanyn biledi» dep tú­ıin­deı­tin. Yntymaq pen bere­keni erte jú­re­tin sol baq qazir Qazaq elinde. Táýel­siz eldiń bas­ty tabysy da osy. Vı­lo­rıı aqsaqal osy taýdaı tabysqa tyr­­naq­taı bolsa úles qosqanyn maqtan etedi.

 

QYZYLORDA

 

Sońǵy jańalyqtar