Shora Sarybaev taǵylymy

Dóńgelek ústeldi kirispe sóz­ben ashqan «Qaınar» aka­demııasynyń rektory, Qazaq­stan Ulttyq jaratylystaný ǵylymdary akademııasynyń akademıgi, professor Eren­ǵaıyp Omarov elimizdiń ǵy­lymy men bilimine ólsheýsiz úles qosyp, otandyq til ǵyly­mynyń halyqaralyq deń­geıde tanylýyna, túrki dú­nıe­sinde ózindik oryn alýy­na eleýli eńbek sińirgen Sh­.Sary­baevtyń taǵylymdyq-ta­­nym­dyq eńbekteri men ǵıb­ratty ǵumyryn bola­shaq ur­paqqa úlgi-ónege etý men nası­hat­taýdyń mańyz­dy­lyǵyna toq­talyp, tulǵalyq kelbetin jan-jaqty qarastyrý úshin eń­bekteriniń mánin tereń túsiný qajet ekenin atap ótti.

Dóńgelek ústel otyrysy­nyń moderatory UǴA kor­res­pondent-múshesi, pro­fessor Kárimbek Qur­man­álıev alǵashqy sózdi Halyq­aralyq Túrki akademııa­sy­­nyń prezıdenti, UǴA kor­res­pondent-múshesi, professor Darhan Qydyrálige berdi. Akade­mık Sh.Sarybaevtyń qazaq tiliniń halyqaralyq deńgeıge kóterilip, álemdik túrkologııada tilimizdiń ózin­dik ornyn alýǵa ólsheýsiz úles qosqan eńbekterine erekshe toqtalyp ótken D.Qydyráli Halyqaralyq Túrki akademııasy tarapynan atqarylyp jatqan ǵylymı jobalardy tilge tıek etti. Sonymen qatar otan­dyq ǵylymdy álemdik bilim-ǵylym keńistigine kirik­tirý úderisinde túrkolog-ǵa­lym­dardyń atqarar qyzmeti qomaq­ty ekenin, osy oraı­da eli­mizdiń joǵary oqý oryn­dary men ǵylymı-zertteý ıns­­­tıtýttarynyń ǵalym­dary­­­men birlesip, seriktes­tik qarym-qatynastar ornatýdyń mańyz­dylyǵyn jetkizdi.

Qazaq tili tarıhy, dıalek­tolo­gııa, leksıkologııa, lek­sıko­grafııa, grammatıka, t.b. kó­keı­kesti máselelerine qa­tys­­ty ǵalymnyń qala­my­nan 300-den astam ǵyly­mı maqa­lalar, onyń ishinde 20 shaq­ty mo­nografııa, oqý­lyq­tar, sóz­dikter jaryq kór­di deı kele Sh.Saryb­aev­tyń lek­sı­ko­grafııa ǵyly­myn da­my­tý­daǵy qajyr­ly eń­be­gine toq­ta­lǵan A.Baıtur­syn­­uly atyn­daǵy Til bilimi ıns­tı­týty­­nyń dırektory, UǴA kor­­res­pon­dent-múshesi, professor Erden Qajybek ǵa­l­ym­nyń qazaq tiliniń ózekti salalaryna arnaǵan eńbekteri jaıynda keńinen maǵlumat be­rip, búgingi til bilimin damy­tý­­­dyń ózekti máselelerin qozǵady.

Shora Sarybaevtyń bar kúshin sarp etip zerttegen salasy – dıalektologııa men til biliminiń tarıhy. Kárimbek Qurmanálıev ǵalymnyń osynaý eńbekteri turǵysynda oı qozǵap, shalǵaıda jatqan turǵyndar tiliniń jáne res­pýblıkadan tys jerdi meken­deıtin qazaqtar tiliniń baıly­ǵyn jınaýda júıeli túrde dıalektologııalyq ekspedısııa uıymdastyryp, áriptes ǵalymdarmen birlese júrip, el aýzynan sóz baılyǵyn jı­naý­ǵa basshylyq etkenin áńgi­mesi­ne arqaý etti. Ǵalymnyń 80 bas­pa tabaq kólemdi «Qazaq til­iniń aımaqtyq sózdigi­­­niń» ja­ryq kórýi til bilimi­ne qosyl­ǵan súbeli úles desek, akademık Sarybaevtyń qazaq tili jaıynda ótken ǵasyr men qazirgi kezge deıin jaryq kórgen eńbekteriniń 6 tomdyqpen jaryq kórýi – qa­zaq til bilimi tarıhyna qo­syl­ǵan qomaqty eńbek, dedi ol.

Termınderdi retteýdiń teorııalyq jáne ádistemelik qaǵı­dattaryn «Akademık Sh.Sarybaev jáne termıno­logııa­nyń ózekti másele­leri» baıandamasyna arqaý etken UǴA-nyń korrespondent-múshesi, professor Sherýbaı Qurmanbaıuly qazaq tilin memlekettik til retinde damy­týdyń eń basty jol­dary­nyń biri – ony ǵylym men tehnıka tili retinde odan ári damyta túsý jáne salalyq termınologııalyq sózdikterdi jasaýdy bir júıege túsirý, retke keltirý men jetildirý keregin aıta kele, salalyq ter­mınderdi retteýdiń teorııalyq jáne ádistemelik negizderine, sondaı-aq ǵalymnyń sport termınderin zertteýdegi róli­ne aıryqsha toqtaldy.

Dóńgelek ústel barysyn­da akademık Sh.Sary­baevtyń ǵylymı shyǵarmashyly­ǵy, ustazdyq ulaǵaty, til taǵdy­ry­na aralasýy, kisilik kelbeti, qoǵa­mdyq qaıratkerligi jáne ult múddesine qyzmeti jónin­de UǴA akademıkteri men kor­respondent-músheleri Baqtııar Smanov, Faýzııa Orazbaeva, Zeınep Bazarbaeva jáne jo­ǵary oqý oryndarynyń pro­­fessorlary, fılologııa ǵy­lym­­darynyń doktorlary Dan­­d­aı Ysqaquly, Jańalyq Bal­ta­baeva, Ǵarıfolla Ánes, Qalbıke Esenova, Altynaı Tymbolova, Maıra Sarybaı, Al­tynshash Qurmanáli, Gúl­nar Muhammedqalıeva, Ánıpa Muhtarova baıandama jasady. Sondaı-aq «Qaınar» aka­de­mııasynyń professor-oqytý­shylary, stýdentteri men ma­gıst­ranttary da qatysyp, oı-pikirlerimen bólisti.

ALMATY