Qytaıdyń Ýhan qalasynda bastalǵan vırýsty álem boıynsha 93 myńnan astam adam juqtyrǵan.
18:10
Faktchek: Koronavırýstyń jarqanattan taraǵany naqty emes
Ulybrıtanııanyń Full Fact derekkózdermen jumys isteıtin uıymy aqparat quraldary men áleýmettik jelide koronavırýsqa qatysty taraǵan keı aqparattyń rastyǵyn taldapty.
Aıtyldy: Ǵalymdar koronavırýs Qytaı zertteý ortalyǵyndaǵy jarqanattardan tarady degen boljam aıtqan.
Full Fact qorytyndysy: Eki qytaı ǵalymy 2019 jylǵy koronavırýs epıdemııasy Ýhan qalasynda ornalasqan zerthanadaǵy jarqanattardan taraýy múmkin delingen maqala jarııalaǵan. Dese de, jumysta zerthananyń ornalasqan jeri kórsetilgen kartadan ózge esh dálel keltirilmegen.
Aıtyldy: Ǵalymdar koronavırýs týraly aldyn ala bilgen. Ony tipti «H indeti» dep atady.
Full Fact qorytyndysy: Ǵalymdar aldyn ala bilgen joq. «H indeti» degenimiz - Dúnıejúzilik Densaýlyq saqtaý uıymynyń epıdemııa týdyratyn kez kelgen belgisiz aýrýlarǵa qatysty qoldanatyn ataýy.
______________________________________________________________________________________________
15:40
Koronavırýs musylman elderine qalaı áser etip jatyr?
Indettiń órshýine baılanysty kóptegen elde qaýipsizdik sharalary kúsheıip, iri sporttyq ne oıyn-saýyq sharalary keıinge shegerildi. Bılik turǵyndardan asa qajettilik týmasa saıahattaýdy keıinge qaldyrýdy surap jatyr.
Keıbir elder qaýipsizdik maqsatynda amandasýdyń retin ózgertý týraly aıtyp jatyr. Qazaqstanda da qol alysyp amandasýdyń ornyna ıilip sálem berý dástúrin jańartý usynyldy.
Dinı birlestikter álem boıynsha keıbir merekeler men dástúrlerdi atap ótýdiń ózgeshe jolyn ustanýǵa shaqyrdy. Munyń bári árıne 3 myńnan astam adamnyń ómirin jalmaǵan vırýstyń aldyn alý sharalary.
Musylman elderi vırýsqa baılanysty qandaı saqtyq sharalaryn ustanýdy usyndy:
► Saýd Arabııasy qajylyqqa (Ýmra) nemese eldegi qasıetti oryndarǵa saıahat jasaýǵa tyıym saldy. Elde koronavırýs juqtyrǵan 2 jaǵdaı tirkeldi.
► Iranda vırýs keńinen tarap úlgerdi, sondyqtan bılik úlken qalalar turǵyndaryn juma kúni meshitke barýdan bas tartýǵa shaqyrdy.
► Sıngapýrda musylmandarǵa meshitke óz jaınamazdarymen kelý jáne qol alysyp amandaspaý usynyldy.
► Ulybrıtanııanyń musylmandar qaýymdastyǵy qaýipsizdik sharalaryn ustanýǵa shaqyrdy.
► Qazaqstanda da juma namazǵa meshitke barmaý týraly usynys jasaldy.
______________________________________________________________________________________________
12:13
Italııada barlyq oqý oryndary jabyldy
Italııada barlyq mektepter men ýnıversıtetter 15 naýryzǵa deıin jabylatyn boldy. Sondaı-aq iri sporttyq sharalar, onyń ishinde fýtboldan Italııa chempıonaty kórermendersiz jabyq ótetini habarlandy.
Elde vırýstan 107 adam kóz jumyp, 2500-den astamy aýyrǵan. Koronavırýs Italııanyń barlyq 20 aımaǵyna tarap úlgerdi. Qazir álem boıynsha Italııa indet jaılaǵan Qytaı men Ońtústik Koreıadan keıingi úshinshi el.
______________________________________________________________________________________________
11:10
Kalıfornııada tótenshe jaǵdaı jarııalandyKalıfornııa gýbernatory vırýspen baılanysty alǵashqy naýqas kóz jumǵannan keıin shtatta tótenshe jaǵdaı jarııalady. Qazirdiń ózinde 53 jaǵdaı tirkelgen.
Qaza bolǵan 71 jastaǵy naýqas ótken aıda Grand Princess laınerinde saıahattaǵan. Qazir keme jolaýshylardy tekserý úshin San-Fransısko jaǵalaýynda tur. Laınerde bolǵan 21 adamnan tumaý belgileri baıqalǵan.
______________________________________________________________________________________________
09:20
Álemdegi jaǵdaı qandaı?► Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy (WHO) usynǵan sońǵy málimetke sensek, 93 164 adam vırýs juqtyrǵan.
► Indet álemniń 77 elinde tirkeldi.
► Álem boıynsha 3 199 adam koronavırýstan kóz jumdy.
► Dúnıejúzilik bank (World Bank) vırýspen kúresýge $12 mlrd bólýge ýáde berdi.
► Japonııada vırýs juqtyrǵandar sany 1000-nan asty.
► Úndistanda on bes ıtalııalyq vırýs juqtyrǵany anyqtaldy, nátıjesinde elde tirkelgen naýqastar sany 28-ge ósti.
► Germanııada 240 adam vırýs juqtyrǵan.
► Irakta alǵashqy naýqas kóz jumdy.
► "Egemen Qazaqstan" gazeti koronavırýs týraly jıi qoıylatyn suraqtarǵa jaýap berdi.