Álemdik daǵdarysqa alańdaýshylyǵyn bildirgen almatylyq kásipkerler «bıznestiń bolashaǵy qandaı bolady?» degen túıtkildi saýalǵa jaýap izdeı otyryp, óndiristi saqtap qalý sharalaryn talqylady.
Almaty qalasy Kásipkerler palatasynyń dırektory Narıman Ábilshaıyqov óńirlik ekonomıkada syrttan ákelinetin taýarlar baǵasynyń shetel valıýtasyna táýeldiligi turǵysynda sóz qozǵady. Byltyr Almaty qalasyndaǵy ımporttyń úlesi 13,5 mlrd dollardy qurasa, kórsetkish salystyrmaly kezeńnen 4,7 paıyzǵa artyq. Mysaly, bir jylda 608 670 myń dollarǵa 1 216 tonna uıaly telefon, 472 413 myń dollarǵa 3,3 mln tonna tabıǵı gaz, 461 782 myń dollarǵa 539 tonna ushaqtar men ushý apparaty, 457 029 myń dollarǵa 10 733 tonna dári-dármek satyp alynǵan. Al aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń ımporty 492 azyq-túlik ımporty 1 019,6, jıhaz jáne aǵash óńdeý ónerkásibi ónimderi 567 jeńil ónerkásip ónimderi 345,7 mln dollardy quraǵan.
Ishki naryqtyń ımportqa táýeldiligin quptaǵan «The Boss Media Group» JShS dırektory Maksım Baryshev búginde elimizge batys elderi men Qytaıdan ákelinetin taýarlardyń kóptigine nazar aýdardy. Sondyqtan baǵanyń sharyqtaýyna toqsaýyl qoıýda sharasyz ekenimizdi bildire kele sońǵy ýaqytta kóptegen kásipkerler úshin Reseı elinen taýar tasymalynyń tıimdi bolǵanyn aıtady. «Munaı baǵasynyń tómendeýi teńgemen qatar rýbl baǵamyna da keri áserin tıgizip otyr. Bul óz kezeginde kompanııalardyń ónimine, qyzmetine suranysty azaıtady. Taýar baǵasy qymbattap, turǵyndardyń tabysyna da aıtarlyqtaı áser etedi. Sondyqtan Lean management arqyly kompanııanyń ınfraqurylymyn jetildirýge baǵyttalǵan ınvestısııa kólemin qysqartyp, naryqtaǵy taýarlardyń baǵasyn da qymbattatýǵa týra keledi», dep atap ótti M.Baryshev.
Al «Semıramıda» tigin fırmasy» JShS dırektory Natalıa Ahshabaeva naryqtaǵy jıyrma jyldan astam merzimde úsh devalvasııany ótkergendigine toqtaldy. Munyń saldary óndiriske keri yqpalyn tıgizip, kompanııanyń baǵa saıasatyna da áser etken. О́ıtkeni óndiriste jipten bastap, túıme, mataǵa deıingi barlyq shıkizat shetelderden ákelinedi. Al shıkizat quny dollar men eýroǵa táýeldi. «Eger dollar baǵamy osylaı óse beretin bolsa, taýarlar baǵasyn qaıta esepteýge týra keledi. Alaıda bul qadamǵa shıkizat satyp alý barysynda ǵana baramyz. Al kóktem, jazǵy úlgiler burynǵy baǵamen satylatyn bolady» dep atap ótken N.Ahshabaevanyń aıtýynsha, valıýta baǵamyna táýeldi bolmaýdyń birden-bir joly jeńil ónerkásippen qatar, aýyl sharýashylyǵyndaǵy ishki naryqty damytý qajet. Ondaı jaǵdaıda kıim de, azyq-túlik te qoljetimdi bolmaq. Ári munaıdan túsken qarjyǵa táýeldilikten arylamyz. Sondyqtan memleket ishki jáne syrtqy naryqtaǵy taýar ótkizý baǵytyna basymdyq jasaýy kerek.
Baǵanyń ósýi elimizdiń týrızm salasynyń da turalaýyna soqtyrady. Qazaqstan týrıstik qaýymdastyǵynyń jetekshisi Rashıda Shaıkenova teńge baǵamynyń quldyraýy týrızm salasyna keri áserin tıgizip qana qoımaı, ishki jáne syrtqy týrızm múmkindikterin shekteıtin bolady, dep atap ótti. Dollar baǵamynyń ósýi men koronavırýstan saqtyq sharalary qazaqstandyqtardyń shetelderge shyǵýyna, sondaı-aq syrttan týrısterdiń kelýine de tosqaýyl bolady. R.Shaıkenovanyń aıtýynsha, mundaı jaǵdaıda iskerlik maqsattaǵy týrızm ǵana qalady. Árıne demalysty qalaıtyndar úshin el ishindegi demalys oryndary men kýrorttarǵa suranystyń artýy múmkin. Biraq munyń da ózindik qıyndyqtary týyndaýy múmkindigin atap ótken R.Shaıkenova ımporttyq taýarlar baǵamynyń árbir otbasy bıýdjetine áseri demalys shyǵyndaryn shekteýge soqtyratynyn da joqqa shyǵarmady. Sondyqtan da álemdik daǵdarys jaǵdaıynda birqatar týrıstik kompanııalarǵa naryqtan ketýge týra keledi. Al qalǵandary ekonomıkalyq jaǵdaıdy baqylaı otyryp, tutynýshylar suranysyna qaraı jumysyn jalǵastyra beredi.
«Izo-Market KM» JShS bas dırektory Konstantın Bosıkov jylý-qaptaý materıaldaryn tasymaldaýdaǵy iri kompanııa basshysy retinde dollar baǵamynyń tasymal barysyna áserine toqtaldy. «Shıkizatty da, daıyn ónimdi de shetelden satyp alamyz. Dollar baǵamy ósken saıyn kompanııaǵa da taýar baǵasyn qymbattatýǵa týra keledi. Tájirıbe kórsetkenindeı, baǵa ózgergen kezde tutynýshylar azaıyp, satý deńgeıi tómendeıdi. Saldarynan bıznes quldyraıdy», dep atap ótti.
Daǵdarysty jaǵdaıda sergektik tanytyp, quldyraýǵa emes, bıznesti damytýdyń múmkindikterin qarastyrý qajettigin aıtyp, bıznes ókilderin tyń ıdeıalarǵa shaqyrǵan Narıman Ábilshaıyqov kóptegen ónim túrlerin el ishinde óndirýge daıyn bolmaǵanymyzben de, ımporttyq basymdyqtardy otandyq ónimmen almastyrýǵa múmkindiktiń bar ekenin atap ótti.
ALMATY