Koronavırýs qaýipsizdikti nyǵaıtýdy talap etedi

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev 15 naýryz kúni Dú­nıe­­júzi­lik densaýlyq saqtaý uıymy­nyń jańa COVID-19 koronavırýsyn pan­­demııa dep jarııalaýyna baıla­­nys­ty elimizde tótenshe jaǵdaı en­gizý týraly Jarlyq shyǵardy. Mem­leket basshysynyń Jarlyǵynda azamattardyń ómiri men densaýlyǵyn qorǵaý maqsatynda Qazaqstannyń bar­lyq aýmaǵynda 16 naýryzdan bastap 15 sáýirge deıingi aralyqty qam­tıtyn kezeńde qandaı sharalar júze­ge asyrylatyny jan-jaqty kórsetilgen.

Keshe Memleket basshysy halyqqa joldaǵan Úndeýinde álemde qalyp­tas­qan kúrdeli ahýalǵa, ıaǵnı korona­vırýstyń taralýyna qatysty elimizde tótenshe jaǵdaı engizilgenin, ondaı sheshimniń búkil halyqtyń densaýlyǵy úshin qabyldanǵanyn jetkizdi. Son­daı-aq Prezıdent tatýlyq pen tutas­tyqtyń arqasynda kez kelgen qıyn­dyq­tan shyǵýǵa bolatynyn aıtty.

Halqymyzda «Aýyryp em izde­gen­she, aýyrmaıtyn jol izde» degen na­qyl sóz bar. Sondyqtan qaterli aýrý­dyń aldyn alyp, onyń keń etek alyp ketýine jol bermeý úshin bárimiz ju­myla kúressek, alynbaıtyn asý bol­maıdy. Prezıdenttiń elimizde tótenshe jaǵdaı engizý týraly osy shu­ǵyl sheshimin memleketimiz ben hal­qymyzdyń taǵdyryn oılaıtyn árbir azamat qoldaıtyny anyq.

Qaýipti vırýs qaýipsizdikti nyǵaı­týdy talap etedi. Atalǵan vırýsqa qar­sy kúrestiń basty sharttarynyń biri – tazalyq saqtaý. Jolaýshylar tasymaldaıtyn ushaqtardyń ishin, vagondardy jáne avtobýstardyń ishin zararsyzdandyrý sharalary qolǵa alynyp otyr. Bul óte durys. О́ıtkeni qandaı aýrýdyń da vırýstary tazalyq saqtalmaǵan jerlerde ósip-ónetini belgili. Sondaı-aq kınoteatrlar men teatrlardyń zaldaryn zararsyzdandyrý udaıy júrgizilip turýy tıis. Shynyn aıtý kerek, sońǵy jyldary atalǵan qoǵamdyq-mádenı oryndarda osyndaı tazalyq sharalary óz deńgeıinde júrgizilmeıtinin kórip júrmiz. Mysaly, qazirgi tań­da kınoteatrlar úlken saýda orta­lyqtarynda ornalasqan. Taza aýamen jeldetip turatyn terezeleri joq. Kún de túspeıdi. Jeldetkish shah­talary arqyly aýany tazartqanymen, ol jetkiliksiz. Búginde qolǵa alynyp jatqan saqtyq sharalary osy kezge deıin eskerilmeı kelgen kóptegen kemshiliktiń betin ashyp, olardy joıýdyń joldaryn kórsetip beretini anyq. Qandaı bolsa da, juqpaly aýrý­lardyń aldyn alýǵa óz septigin tıgizetini sózsiz.

Osy oraıda, el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev óz Jarlyǵynda qo­ǵam­dyq tártiptiń saqtalýyna basa ma­ńyz berip otyr. Sondaı-aq iri saý­da obektileriniń jumys isteýine shek­­­teý qoıý, saýda oıyn-saýyq orta­lyqtarynyń, kınoteatrlardyń, teatr­lardyń, kórmelerdiń jáne adamdar kóp jınalatyn basqa da obektilerdiń qyzmetin toqtatý qajettigin alǵa tar­typ, tıisti sharalar qabyldaý jóninde quzyrly organdarǵa tapsyrma berdi. Sonymen qatar oıyn-sa­ýyq, sporttyq jáne basqa da bu­qaralyq is-sharalardy, sondaı-aq ot­basylyq, salt-dástúr is-sharalaryn ótkizýge de tyıym saldy. Buǵan árbir qa­zaqstandyq azamat túsinistikpen qarap, qatań is-sharalardy ortaq múddemiz jolyndaǵy birlesken kúsh-jigerimiz dep qabyldaýy qajet.

Halqymyz «Birlik bar jerde tir­­lik bar» deıdi. Prezıdent ja­rııa­­laǵan tótenshe jaǵdaı kezinde bar­lyq is-sharalardy ornymen júzege asyra bilsek, barlyǵymyz tártipke ba­ǵy­nyp, osy iske atsalyssaq, qaýipti vı­rýstyń taralýyna jol bermeımiz.

COVID-19 koronavırýs derti bá­rimizdi de ári qaraı basqasha ómir súrýge ıtermelep otyr. Ár adamnyń taza­lyqqa, adaldyqqa basa mán be­rýine óz áserin tıgizedi. Tamaqtaný má­denıetin durys qalyptastyrýǵa kó­mektesedi.

Qazir dúnıe júzi tazalyqqa bet burýda. Halqymyz «Táni saý­dyń – jany saý», deıdi. Tazalyq bol­­ǵan jerde adamnyń densaýlyǵy da myq­ty bolady. Sondyqtan da «Ta­zalyq – saý­lyq negizi, saýlyq – baı­lyq ne­gizi» dep beker aıtylmaǵan. Ár­bir adam kúndelikti áreketinde osy jaǵy­­na kóbirek mán berýi kerek.

Koronavırýs ınfeksııasyna qarsy dúnıe júzi elderi birigip, irgeli ju­mys atqaryp jatyr. Alaıda taǵy bir eskeretin jaıt bar. Álemniń bar­lyq elderi soǵys qarýlaryn shyǵarýǵa já­ne qajettiligine jylyna 1,5 trln dol­lardaı qarajat jumsap keledi. Al osy tusta álemde 1 mıllıardtaı adam árbir tańyn ashtyqpen qarsy alady. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy (DDU) men IýNISEF-tiń jańa baıandamasynyń derekteri bo­ıyn­­sha álemdegi on adamnyń úsheýi (2,1 mıllıard) turǵylyqty jeri boıyn­sha qaýipsiz jáne jeńil qoljetimdi sýmen qamtamasyz etilmegen.

Osyǵan baılanysty álem elderi birigip, ár jerde bolyp jatqan so­ǵys­tar men qaqtyǵystardy toq­tatyp, qa­rý­lanýǵa jumsalyp jatqan qara­jatty densaýlyq salasyna ba­ǵyttasa, sondaı-aq asharshylyq jaǵ­daıynda otyrǵan elderdiń hal­qyna gýmanı­tarlyq kómek kór­se­týge jáne qaterli indetterge qar­sy kú­resýge bóletin bolsa, onyń ná­tı­jesi ǵalamat bolar edi. Ári mun­daı jahandyq mańyz­dy bet­bu­rys­tyń qaı qurlyqta orna­las­qa­nyna qa­ramastan, qaı memleketke de tıim­di bolatyny aqıqat.

Qazir adamdardyń ózara qarym-qatynasy ózgere bastaǵan sııaqty. Bir-birin qoldap, kómek berýge degen yqylastary men qamqorshylyq sezimderi arta túskeni baıqalady. Báriniń sanasynda osy qaterli aýrýǵa qarsy kúresti birlesip júrgizý ıdeıa­sy ornyǵyp otyr. Ǵalymdardyń piki­rin­she, koronavırýs aýrýynyń taralýy jazǵa qaraı, kún ysyǵan kezde toq­taıdy. Biraq qorǵaný sharasyn qatań saq­ta­ǵanymyz abzal. Elimizde jasalyp jatqan jumystar, qaýipsizdik sharalary óz nátıjesin beredi dep senemin.

Ersultan Bekturǵanov,

Parlament Májilisiniń depýtaty, Nur Otan partııasy fraksııasynyń múshesi