Prezıdenttiń keńesshisi Erlan Qarın bıliktiń koronavırýs taralýyna qarsy kúres strategııasynyń negizgi úsh ereksheligin atady. Bul týraly ol óziniń Facebook paraqshasynda jazdy.
«Qazaqstanda engizilgen tótenshe jaǵdaıdyń ekinshi aptasy bıliktiń koronavırýs taralýyna qarsy kúres strategııasy, jalpy tıimdi bolǵanyn kórsetedi. Onyń ereksheligi keleside:
Birinshisi. Jaǵdaıdy aldyn alýǵa áreket etý. Keıbir sarapshylar memlekettiń qabyldaǵan sharalardyń esebin naýryzdyń ortasynan bastap qate júrgizip keledi. Ol kezde mektepter men joǵarǵy oqý oryndarynda sabaqtar toqtatylatyny jáne elde tótenshe jaǵdaı engiziletini jarııalanǵan bolatyn. Shyn máninde, alǵashqy túbegeıli sharalar odan da erte, qańtarda, ıaǵnı, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy COVID-19 jaǵdaıyn pandemııa dep jarııalamaı turǵanǵa deıin biraz ýaqyt buryn qabyldandy. Qańtardyń 26-sy Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Úkimetke koronavırýstyń Qazaqstan aýmaǵyna taralýyna jol bermeý jóninde naqty uıymdastyrý sharalaryn qabyldaýdy tapsyrdy. Sol kúni Úkimettiń vedomstvoaralyq komıssııasy qurylyp, kelesideı sharalar qabyldandy. Epıdemıologııalyq ahýal nasharlaǵan jaǵdaıda halyqqa qajetti kómek kórsetetin medısınalyq uıymdardyń daıyndyǵyn qamtamasyz etýdi; memlekettik shekaradan ótkizý beketterinde, onyń ishinde áýe, avtokólik jáne temir jol kóligi nysandarynda sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaýdy kúsheıtýdi; shet elderden kelgen barlyq adamdarǵa turǵylyqty mekenjaıy boıynsha medısınalyq baqylaý ornatýdy; QHR Ýhan qalasyndaǵy Qazaqstan stýdentteri men QR basqa da azamattaryn shuǵyl evakýasııalaýdy qamtamasyz etý tapsyrylǵan bolatyn. Sonymen birge, eki qalanyń – Nur-Sultan men Almatynyń ınfeksııalyq aýrýhanalarynda qosymsha reanımasııalyq bokstar quryldy.
Dál osy kezde, qańtardyń 27-si men 30-y kúnderi Ulybrıtıanııada, Germanııa men Italııada alǵash ret koronavırýsty juqtyrǵandar anyqtaldy.
Ekinshisi. Kezeń-kezeńmen áreket etýge sheshim qabyldandy. Joǵaryda atap ótkendeı, alǵashqy sharalar qańtardyń 26-sy qabyldandy. Qańtardyń 31-i sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaýdy kúsheıtýdiń ekinshi kezeńi bastaldy: barlyq shekaralardaǵy sanıtarlyq-karantındik pýnktterge qosymsha 150 sanepıdemıologııalyq qyzmet mamany jiberildi; jańa ınfeksııanyń zerthanalyq dıagnostıkasy retteldi; klınıkalyq emdeý hattamasy jáne epıdemııaǵa qarsy is-sharalar algorıtmderi bekitildi.
Aqpannyń alǵashqy kúnderi bizdiń azamattarymyz Qytaıdyń Ýhan qalasynan evakýasııalady. Qytaımen turaqty áýe reısteri, sonymen birge temir jol men avtomobıl jolaýshy tasymaly toqtatyldy.
Aqpannyń 20-synan bastap bılik ınfeksııanyń ákelinýi men taralýynyń aldyn alý boıynsha kúsheıtý sharalarynyń úshinshi kezenin iske asyrýǵa kóshti. Koronavırýstyq ınfeksııanyń taralý qaýpiniń deńgeıine baılanysty elderdi úsh sanatqa saralaý boıynsha ádisteme ázirlenip, engizildi. Qaýip deńgeıine baılanysty, koronavırýstyq ınfeksııa taralǵan elderden kelgen adamdarǵa tıisti medısınalyq monıtorıng ornatyldy. Sonymen qatar, osy elderdegi jaǵdaılarǵa baılanysty áýe reısteri qysqarylyp, odan keıin múlde toqtatyldy.
Naýryzdyń 1-i sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaýdy kúsheıtýdiń tórtinshi satysy engizildi. "Karantındyq" elderdiń tizimi keńeıtildi: ol jaqtan kelgen adamdarǵa monıtorıngtik jáne karantındyq sharalar qabyldandy.Naýryzdyń 2-si Úkimettiń otyrysynda Qazaqstan terrıtorııasynda koronavırýstyń taralýyna jol bermeýge baǵyttalǵan qosymsha sharalar qarastyryldy. QR-nda koronavırýstyq ınfeksııa anyqtalyp, taralǵan kezdegi is-qımyldyń jańa Algorıtmi ázirlendi («B jospary»).
Aqpannyń sonyńda jáne naýryzdyń basynda Ázirbaıjan, Belarýs pen Armenııada alǵash ret koronavırýsty juqtyrǵandar anyqtaldy.
Úshinshisi. Bıliktiń strategııasy shuǵyl áreket etýge jáne tabandylyqqa negizdeldi. Sol kezde Qazaqstannyń terrıtorııasynda COVID-19-dy juqtyrý oqıǵasy tirkelmegenine qaramastan, bılik óte tabandy áreket etti.Ońtústik-Shyǵys Azııadaǵy, Taıaý Shyǵys pen Eýropadaǵy birqatar elderdegi epıdemıologııalyq jaǵdaıdyń kenetten nasharlaýy eskerilgen bolatyn. Naýryzdyń 2-si QR Prezıdenti eldegi birqatar qoǵamdyq is-sharalarǵa tıym saldy.
Naýryzdyń 11-i Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy koronavırýs pandemııasy dep jarııalady.
Naýryzdyń 12-si Qazaqstan Prezıdenti birqatar memlekettik organ basshylarymen keńes ótkizip, Úkimetke jańa vırýstyń elimizge taralýyna jol bermeý sharalaryn qatańdatý jóninde naqty tapsyrma berdi. Atap aıtqanda, jappaı mádenı jáne sporttyq sharalar, konferensııalar men kórmeler ótkizýge ýaqytsha tyıym salynady. Halyq kóp shoǵyrlanatyn jerlerde, saýda ortalyqtary men bazarlarda, qoǵamdyq tamaqtaný oryndarynda, vokzaldar men áýejaılarda sanıtarlyq rejım kúsheıtildi. Mektepterde sabaq toqtatylyp, joǵary oqý oryndary qashyqtan oqytý ádisine kóshiriledi. Halyqaralyq áýe tasymalyna qatysty da qosymsha shekteý sharalary qabyldanady.
Naýryzdyń 13-i elde alǵash ret koronavırýsty juqtyrǵandar anyqtaldy. Sol kúni Qasym-Jomart Toqaev Úkimettiń jáne birqatar memlekettik organnyń basshylary qatysýymen shuǵyl áreket etý Shtabynyń otyrysyn ótkizip, karantındik tártipti kúsheıtýge baǵyttalǵan jańa is-sharalardy jarııalady. Naýryzdyń 15-i Prezıdent respýblıkada tótenshe jaǵdaıdy engizý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. Kelesi kúni Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna televızııalyq úndeý joldady.
Tótenshe jaǵdaı tártibi naýryzdyń 13-i AQSh-nda engizildi, Ispanııa men Serbııada – naýryzdyń 15-i, Fransııada – 24-i. Naýryzdyń 25-de Úndistanda úsh aptaǵa sozylatyn jalpyulttyq karantın engizildi. Naýryzdyń 24-i Halyqaralyq Olımpıada komıteti Tokıodaǵy jazǵy Olımpıada oıyndary 2021 jylǵa aýystyrylatynyn málimdedi.
Osylaısha, qazaqstandyq bılik qajetti sharalardy tym erte de, kesh te emes engizdi. Qabyldanǵan sheshimder jáne olardy júzege asyrý kezeń-kezeńmen júrdi –álemdegi jáne eldegi jaǵdaıǵa sáıkes. Osynyń arqasynda koronavırýstyń Qazaqstanǵa enip, onyń el ishinde aýqymdy taralýy barynsha tejeldi. Biraq kúres jalǵasýda. Álemdegi qazirgi jaǵdaı pandemııanyń uzaqqa sozylýy múmkin ekenin kórsetýde. Endi kóp nárse tek qana memlekettiń tez ári tabandy áreketterine ǵana emes, sonymen birge qoǵamnyń da jaýapkershiligine baılanysty. Qytaı epıdemııanyń aýyr kezeńin memleket joǵarǵy uıymdastyrý róliniń arqasynda eńsere aldy. Vırýstyń Japonııa men Sıngapýrdaǵy aýqymdy taralýyn ol elderdegi azamattardyń sanaly áreketteri tejeýde. Qazaqstan bolsa, koronavırýspen kúreste osy qajetti eki sharttyń birligin kórsete alady», dedi Erlan Qarın.