Qarýsyz álemge qadam

Beıbitshilikti qalaıtyn dúnıe júzi halyqtary kók baıraǵy jelbiregen Qazaqstanǵa qulaq túrip, «Iаdrolyq synaqtarǵa tyıym salýdan – ıadrolyq qarýsyz álemge» atty Astanada dástúrli túrde ótetin halyqaralyq konferensııa jańalyǵyn estigenshe asyǵatyn boldy. Qyryq jyl boıy ıadrolyq jarylystardan kóz ashpaı kelgen qazaq jerindegi synaqtardyń bir kúnde toqtatylýy álemdi dúr silkindirgen tarıhı oqıǵa bolǵanyn eshkim joqqa shyǵara almaıdy.

Beıbitshilikti qalaıtyn dúnıe júzi halyqtary kók baıraǵy jelbiregen Qazaqstanǵa qulaq túrip, «Iаdrolyq synaqtarǵa tyıym salýdan – ıadrolyq qarýsyz álemge» atty Astanada dástúrli túrde ótetin halyqaralyq konferensııa jańalyǵyn estigenshe asyǵatyn boldy. Qyryq jyl boıy ıadrolyq jarylystardan kóz ashpaı kelgen qazaq jerindegi synaqtardyń bir kúnde toqtatylýy álemdi dúr silkindirgen tarıhı oqıǵa bolǵanyn eshkim joqqa shyǵara almaıdy.

Iаdrolyq jarylysqa álem elderi arasynan alǵashqy bolyp Qazaqstannyń batyl qadam jasaýyn Elbasy Nursultan Nazar­baevtyń saıasatkerlik kóregendigi, halqynyń qamyn oılaǵan kósemdigi deý oryndy. Qıyn da kúrdeli kezeńde Semeı ıadrolyq synaq alańyn jabý týraly Jarlyqqa qol qoıǵan Memleket basshysynyń bul qadamy erlikke para-par edi. Búgingi tańda Qazaqstan ıadrolyq qarýǵa qarsy qozǵalystyń dúnıejúzilik kóshbasshysy bolyp qalyptasty.

Qazaqstandyq beıbitshilik qadamdar 2011 jyly AQSh-ta ót­ki­zilgen «Iаdrolyq qarýlar tarat­paý» atty samıtte, 2012 jyly Ońtústik Koreıa astanasy Seýl­de ótken samıtte dúnıejúzilik qol­daý­ǵa ıe boldy. Birikken Ulttar Uıy­my­nyń Bas Assambleıasy Astana­da bastaý alǵan Elbasy N.Na­zar­baevtyń 29 tamyzdy Iаdro­lyq synaqtarǵa qarsy halyq­ara­lyq is-qımyl kúni retinde bel­gi­leý usynysyn tolyq qoldap, bekitti. Osy beıbitshilik qadam Qazaq­stannyń abyroıyn joǵary kóterýde. Osy beıbit qadamdardy qoldaýda aqyn, Alashtyń asyl azamaty Oljas Súleımenov bastaǵan Qazaqstandaǵy halyqaralyq sy­naqqa qarsy «Nevada-Semeı» qozǵalysy dúnıejúzilik «Beı­bit­shilik esteligi» reestrine kirgizildi. Búginde Elbasynyń beıbitshilik qadamdaryn Qazaqstandaǵy aza­mat­tyq qoǵam aıasynda qurylǵan eń alǵashqy úkimettik emes uıym – «Nevada-Semeı» tolyqqandy qoldap keledi.

Men ózim de osy qozǵalystyń quramynda júrip Batys aımaǵy fılıalyn qurýǵa uıytqy boldym. Jarylystardyń zardaptaryn áshkereleýge, synaq alańdaryn jabýǵa atsalysqanymdy ózim­niń azamattyq ustanymym dep esepteımin. Semeı synaq polı­go­nynyń jabylýyna delegat bolyp qatysqanymdy maqtan tuta­myn. Azýy alty qarys iri memle­ket­terdiń ózderi áliptiń artyn baǵyp otyrǵanda, Elbasynyń Se­meı synaq alańyn jabýy tarıhı oqıǵa ekeni sózsiz. Qazaqstan ıadrolyq jarylystar bolǵan jerlerge áleýmettik kómek kórsetýdi jylma-jyl belsendi qoldap keledi. Olardyń ishinde Kapýstın-Iаr, Azǵyr, Embi-5, Naryn, Taısoıǵan sekildi eldi mekender bar. Máselen, 2012 jyldyń qazan jáne 2013 jyldyń naýryz aılarynda Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrligi muryndyq bolyp, Kapýstın-Iаr, Azǵyr, Taısoıǵan, Naryn eldi mekenderiniń halqyna áleýmettik kómek kórsetý máse­lesin bes mınıstrlik ókilderi, Par­lament depýtattary, úkimettik emes uıymdar talqylady. Arnaıy Úkimet qaýlysy shyqty. Búgingi kúnde naqtyly kómek sharalary oryndalýda.

Prezıdent N.Nazarbaevtyń osy beıbitshilik saıasatyn qol­daýda jergilikti jerlerde de ju­mystar júrgizilýde. Buqara halyq ońdy jumystarǵa kýá bolýda. Halyqaralyq antııadrolyq «Nevada-Semeı» qozǵalysynyń Batys aımaqtyq fılıaly sońǵy eki jylda ǵylymı-tájirıbelik konferensııa, 12 oqý ornynda «Beıbitshilik sabaǵyn» ótkizip, «Taza tabıǵat pen ıadrolyq qarýsyz ǵasyrǵa», «Qasiret pen senim» kitaptaryn shyǵaryp, «Aqıqat-taǵdyr» telefılmin túsirdi. Aqtóbe oblysy, Baıǵanın aýdany, Jarqamys eldi mekeninde 2012 jyldyń 3 qazanynda «Iаdrolyq synaq qurbandaryna» arnalǵan stella-eskertkish ashyldy. Bul shara Elbasy N.Nazarbaevtyń beıbitshilik saıasatyn qoldaý maqsatynda jáne Aqtóbe jerindegi sońǵy atomdyq jarylystyń 25 jyldyǵyna arnaldy. Astanadan, Almatydan, Semeıden, Oral, Atyraý, Aqtaý, Qostanaıdan kel­gen antııadrolyq qozǵalys belsen­dileri óz rızashylyqtaryn bildirdi. Jergilikti ákimder men qoǵamdyq uıymdar belsendilik kórsetti. Al, bıylǵy jyldyń 29 tamyzy kúni Semeıdegi Túıemoınaq aralynda «Beıbitshilik murajaıy» kesheni ashyldy. Iаǵnı, «jumyla kótergen júk jeńil» demekshi, bizdiń qozǵalysymyz táýelsiz Qazaqstanymyzdyń jalpy eko­logııalyq jaǵdaıynyń jaqsarýyna óz úlesin qosyp keledi.

Byltyr 29 tamyz kúni Semeı qa­lasynda ótken dúnıejúzilik ǵy­lymı-tájirıbelik konferensııada a