Eldegi jaǵdaıǵa baılanysty kóńilderine kúdik uıalaǵan Aqmola oblysynyń dıqandary Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 31 naýryzdaǵy málimdemesinen keıin serpilip sala berdi. Kúmán seıildi, senim ornyqty.
Tamyljyǵan tabıǵat aıasyndaǵy Zerendi dıqandary ótken jyly tabysty jumys istedi. Agrotehnıkalyq sharalardy ýaqtyly ári tyńǵylyqty atqarýlary arqyly 299,1 myń tonna astyq jınap alǵan bolatyn. Der shaǵynda, yntymaqpen atqarylǵan istiń nátıjesinde tuqym men mal azyǵyna qajetti ishki qajettilik tolyq qamtamasyz etildi. Bıyl eshqaıdan tuqym izdemeıtin boldy. О́zderiniń qambalarynda tolyp tur. Bir aıta keterligi, sońǵy tórt jylda aýdan dıqandarynyń mańdaı teri ótelip keledi. Osy jyldary orta eseppen egis alqabynyń ár gektarynan 18,6 sentnerden astyq jınap keledi. Aýa raıy qubylmaly soltústik óńirde bul táp-táýir kórsetkish.
– Bıyl ylǵal mol bolatyn syńaıly, – deıdi «Qulan» sharýa qojalyǵynyń basshysy Qulan Bolatov, – sý tyshqandary uıalaryn ádettegideı tomarǵa emes, japyryla qulaǵan butanyń etegine salypty. Ras, burynǵydaı egistik alqaptaryna qar toqtatýdy oıdaǵydaı atqara almaı kelemiz. Esesine, jomart tabıǵat ózi qaraılasqandaı. О́tken jyly otbasymyzben myń gektar alqapqa egin egip, oıdaǵydaı ónim aldyq. Bıylǵy kóktemde qalaı bolar eken degen tárizdi alańdaýshylyq bar edi. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń málimdemesinen keıin boıymyzǵa kúsh-qýat quıylyp, qulshynysymyz artyp sala berdi. Memleket basshasynyń aıtýyna qaraǵanda, kóktemgi egis naýqany úshin qosymsha 100 mlrd teńge qarjy bólinedi eken. Onyń ústine Úkimetke janarmaıdyń naryqtyq baǵasyn 15 paıyzǵa arzandatyp, 165 teńgege deıin tómendetý mindetin júktedi. Shyn máninde, bul biz sııaqty aýyl sharýashylyǵynyń shaǵyn qurylymdary úshin óte kóp kómek.
Bıyl Kókshetaýǵa kóktem kesh keldi. Daladaǵy qasat qardyń murty buzylǵan joq. Biraq jaýapty naýqanǵa jaýapkershilikpen daıyndalýdy maqsat qylǵan zerendilik dıqandar qazir tehnıkalaryn qamdap jatyr. Aýdandyq aýyl sharýashylyǵy bóliminiń basshysy Serik Shaıkózovtyń aıtýyna qaraǵanda, bıyl aýdan dıqandary 177,4 myń gektar alqapqa dándi daqyldar otyrǵyzbaq. Onyń 59,5 myń gektary arpa, 4 myń gektary suly, odan ózge burshaq tuqymdas daqyldar da bar. 1,7 myń gektar alqapqa kartop, 0,39 myń gektar alqapqa kókónis otyrǵyzylmaq.
Qazirgi zamanda aýyl sharýashylyǵy óndirisin ártaraptandyrý usynylýda. Bul – zaman talaby. Dıqandar da bir daqylmen shektelip qalmaı, zyǵyr, raps, jasymyq, soıa, kúnbaǵys tárizdi daqyldardy kóptep ósirýdi oılastyryp otyr. Bul ónimderge suranys ta az emes. Aýdanda tórt túlik maldyń basy jyl saıyn ósip keledi. Mine, osy oraıda aýyldyq okrýg ákimderi aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilermen birlese otyryp, azyqtyq daqyldardy kóbeıtý úshin egistik alqaptardyń qurylymyn elekten ótkizip, qaıta qaraǵandary jón.
О́tpeli kezeńde birjyldyq jáne kópjyldyq ekpe shóp egý umyt qalǵan bolatyn. Mal azyǵy úshin asa qajetti osy bir is sońǵy jyldary aıtarlyqtaı jandanyp kele jatyr eken.
– Aýdanda birjyldyq jáne kópjyldyq ekpe shóptiń 375 tonna tuqymy bar, – deıdi Serik Shaıkózov, – ústimizdegi jyly 15 myń gektar jerge mal azyǵyna qajetti daqyldardy sebýdi josparlap otyrmyz.
Tuqym demekshi, qolda bar 21,8 myń tonna tuqymnyń 14,6 myń tonnasy tekserýden ótken. Tekserilgen tuqym qorynyń birinshi jáne ekinshi klasty kólemi 65,6 paıyzdy quraıdy. Zerendilik dıqandar bıyl tuqym taqsyretin tartpaýǵa tıis. О́ıtkeni aýdandaǵy attestattalǵan tuqym sharýashylyqtarynyń sýbektilerinde 758,3 tonna joǵary sapaly tuqym bar. О́zderin ǵana qamtyp qoımaı, kórshi aýdandardyń sharýashylyqtaryna da bul taraptan kómek kórsete alady.
Kóktemgi egisti der shaǵynda, tyńǵylyqty atqarý aldymen mashına-traktor parkiniń qyzmetine tikeleı baılanysty. Ústimizdegi jyly úsh aýyl sharýashylyǵy egis tehnıkasy satylyp alynǵan eken. Joqtan táýir degenimizben, shyntýaıtyna kelgende azdaý. Dál osy arada aýdandaǵy aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń 30 paıyzynyń tozyp turǵanyn aıtýǵa májbúrmiz. Bizdińshe, jyl saıyn mashına-traktor parkiniń tym bolmaǵanda 10 paıyzy jańartylyp tursa. Sonda birer jylda bárin bolmaǵanymen, qaq jartysyn jańalap alar edik. Tehnıka qýaty jetip tursa, dándi jáne burshaqty daqyldar on kúnniń ishinde egilmek. Irkilissiz jumys isteý úshin 3,9 myń tonna kepildendirilgen dızel otyny qajet. Ázirge onyń 70 paıyzy tasymaldanyp alynǵan.
Ylǵal kóp jyly aramshópter de boı kóteredi. Demek, dıqan qaýym osy bir jaıdy qaperinde ustaǵany jón. Zerendilik dıqandar 175 myń gektar egistik alqaptyń aram shóbine qarsy hımııalyq óńdeý júrgizemiz dep alaqandaryn ysqylap otyr. Jeriń qunarly bolsa, aram shópten ada bolsań, astyq shyqpaǵanda qaıtedi?!
Memleket basshysynyń ózi dem bergen kóktemgi egiste irkilis bolmaıdy.
Aqmola oblysy,
Zerendi aýdany