Biz – tarıhymyzdyń san qıly syndarly sátterinde úmitsizdikke berilmeı, bir Alladan medet tilegen halyqpyz. Adam atadan taraǵan kúlli adamzat balasy jaratylǵan sátten bastap túrli jaqsylyqtar men synaqtardy bastan keshýde. О́ıtkeni ómir – synaq mekeni. Al musylmannyń muraty – synaqty saýapqa aınaldyratyn amal jasaý.
Iman shartyn júregine bekitken múmin jaqsylyq pen jamandyq – Alladan dep qabyldaıdy. Nyǵmetke kenelse – shúkir etedi, qıyndyqqa tap bolsa – tózimdilik tanytady. Ardaqty Paıǵambarymyz aldyn ala keletin túrli dertten saqtaný úshin uıqyǵa jatar kezde Yqylas, Falaq, Nas súrelerin oqyp, alaqanyna úrlep, denesin súrtken. Duǵa – musylmannyń qorǵany. «Duǵa – ǵıbadattyń máni» (hadıs). Alla taǵala «Múmın» súresiniń 60-aıatynda: «Menen surańdar. Tilekterińdi qabyldaımyn», – dep ýáde etken. Endeshe, elimiz ben jerimizdiń, kúlli adamzattyń amandyǵy úshin árdaıym duǵa jasaǵanymyz abzal.
Biz «Jaqsy sóz – jarym yrys» degen ataly sózdiń qadirin bilip, jaqsylyqqa umtylǵan ultpyz. Syndarly sátte bir-birimizge jaqsy sóz aıtyp, kómekke muqtaj otbasylarǵa qaıyrymdylyq jasap, mol saýap alýǵa asyǵaıyq. Tazalyq pen ımandylyq – egiz uǵym. Eń bastysy, juqpaly indettiń aldyn alý úshin tazalyq sharalaryna asa mán berýimiz kerek.
Qazir qasıetti Shaǵban aıy. Izgi ǵulamalardyń biri: «Erejep – jelge, Shaǵban – bultqa, Ramazan jańbyrǵa uqsaıdy. Erejep aıynda dán egilmese, Shaǵbanda sýarylmasa, Ramazanda qandaı egin kútýge bolady», degen. Osy aıda nıetimizdi túzep, nápil oraza ustap, múmkindiginshe tazalanyp, duǵa jasap ózimizdi qorǵaıyq. Quran oqyp, juqpaly indetke shaldyqqan jandarǵa Alladan shıpa tileıik. О́ıtkeni «Quran oqý – kóńildiń shıpasy» (hadıs).
Ardaqty Paıǵambarymyz Muhammed (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) óz úmbetine Shaǵban aıy kirgende tazalanyp, nıetimizdi durystaýdy ósıet etken.
Alla elshisiniń taǵy bir hadıs-sharıfinde aıtylǵandaı, Shaǵban aıynda jasalǵan duǵa keri qaıtarylmaıdy. Endeshe, sharapaty mol Shaǵban aıynda shynaıy nıetpen elimizge jetken synaqty sabyrmen jeńip shyǵýdy Jaratqannan suraıyq. Musylman balasy barlyq tilegin Alladan surap, bir Jaratýshyǵa táýekel etedi. Táýekel – pendeniń Allaǵa degen senimi, álsiz ekenimizdi moıyndap, Uly Allanyń bergen taǵdyryna rıza bolý degen sóz.
Adam balasy óz isteriniń nátıjesin bilmeıdi. Sol sebepti ár isin qudireti kúshti Alla taǵalaǵa tapsyryp, táýekel etedi. Bul jaıynda «Ibrahım» súresiniń 11-aıatynda: «Múminder Allaǵa ǵana táýekel etsin», – delingen.
Paıǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) hadısinde: «Kimde-kim úıinen shyǵar kezde «Allanyń atymen, Allaǵa táýekel ettim, Alladan basqa kúsh te, qýat ta joq» dese, oǵan Alla tarapynan: «Týra jolǵa túsirildiń, bar qajettilikteriń qamtamasyz etildi jáne qorǵaýǵa alyndyń», – delinedi. Shaıtan da odan alys júredi», – degen.
Senimmen táýekel etken qulyn Alla jalǵyz qaldyrmaıdy. Istiń nátıjesin oǵan tabys etkendikten, Uly Jaratýshy pendesine jaqsylyqty násip etedi.
Rasynda, biz aldaǵy kúnimizdi boljap bile almaımyz. Sol sekildi nıet etken isimizdiń nátıjesi nemen aıaqtalatynyn da bilmeımiz. Alaıda táýekel etip, sebebin jasaý – mańyzdy amal. Mysaly, dıqannyń erte kóktemde jerdi óńdep, ónimin egip, ony baptap bolǵan soń, eginniń berekeli bolýyn Alladan suraýy – táýekeldiń eń kámil túrine jatady. Al kerisinshe eshqandaı áreket etpesten «taǵdyrǵa tapsyra salyp» qamsyz jatý – táýekel emes.
Búgingi tótenshe jaǵdaıǵa baılanysty taǵy bir mysal keltireıin. Medısına salasynyń mamandary kún saıyn jeke tazalyq sharasyn saqtaýǵa shaqyrýda. Tazalyq saqtamaı, betperde men qolǵap kımeı dalaǵa shyǵý – basyńdy qaýipke tigý degen sóz. Áreket etip, Alladan bereket tileýdi umytpaýymyz kerek. Máselen, kóligimizdi kóshege ashyq qaldyryp, «Allaǵa táýekel ettim» degen sóz durys emes. Paıǵambarymyz (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn) osyǵan uqsas bir jaǵdaıda «Túıemdi baılaıyn ba, álde táýekel eteıin be?» dep suraǵan bir kisige «túıeńdi tusap qoı, sosyn táýekel et!» degen bolatyn.
Táýekelshil adam eńbekqor keledi. Eńbekqor adam ár ýaqytyn qaıyrly isterge jumsaıdy. Ýaqyttyń aldynda musylmannyń eki mindeti bar. Birinshisi – ýaqytty júıeleý. Ekinshisi – bos ýaqytty tıimdi paıdalaný. Ýaqyt – Allanyń bizge bergen uly nyǵmeti, oǵan biz shúkir etýimiz kerek. Bizdiń shúkirimiz – bos ýaqytymyzdy joǵary baǵalap, paıdaly isterge jumsaýymyz. Ardaqty Paıǵambarymyz Muhammed (oǵan Allanyń salaýaty men sálemi bolsyn): «Adamdardyń kóbi qadirine jete bermeıtin eki nyǵmet bar, ol – densaýlyq jáne bos ýaqyt», degen.
Sondyqtan ýaqytty qatelikke, ókinishke, paıdasyz áńgime-dúkenge emes, kerisinshe ózimizge de, ózgege de paıdasy tıetin isterge jumsaǵanymyz jón.
Qazir elimizdegi tótenshe jaǵdaıǵa baılanysty otandastarymyzǵa «úıde bolyńyzdar» degen keńes berilýde. Karantın kezinde sabyr saqtap, bul ýaqytty jaqsylyqpen ótkizýge tyrysqanymyz abzal. Buryn kúıbeń tirlikpen qoly tımeı júrgen kóptegen ata-ana qazir ul-qyzdarynyń qasynda. Birge oınap, birge qulshylyq jasap jatqandar da bar. Olar kitap oqyp, ýaqytty tıimdi paıdalanýda.
Al nasıhat tyńdaımyn degen jandar úshin múmkindik mol. Biz qazir onlaın rejimde halyqqa nasıhat aıtyp jatyrmyz. Synaq sátin saýapqa aınaldyra bilýdiń ózi bir ǵanıbet emes pe? Syndarly sátte izgi isterimizdi kóbeıtip, saýap alýǵa tyrysaıyq.
Biz talaı zulmatty zamandy bastan keship, ósip-óngen elmiz. Qıyndyqty sabyrǵa jeńdirgen adam Allanyń razylyǵy men raqymyna ıe bolady. «Rasynda, Alla sabyr etýshilermen birge». Rabbymyz «Baqara» súresiniń 153-aıatynda quldaryn osylaı súıinshileıdi.
Ýaqytsha synaqty áýeli Allanyń járdemimen, ımanymyz ben birligimizdiń arqasynda jeńip shyǵatynymyzǵa kóbirek úmit artaıyq. Alla taǵala qasıetti Quranda: «(Musylmandar) Bosamańdar da qaıǵyrmańdar. Eger múmin bolsańdar, álbette ústem bolasyńdar» («Álı Imran» súresi, 139-aıat), – dep musylman balasyn súıinshilegen. «Aqqa Qudaı jaq» degendeı, osy synaq kezeńinen aq adal nıetimizben aman-esen ótýdi jazǵaı.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev «Birlese bilgen el bárin jeńedi» atty halyqqa joldaǵan úndeýinde: «Árıne qalyptasyp otyrǵan jaǵdaı ońaı emes. Bul – búkil álem memleketterine túsken zor aýyrtpashylyq. Biz osyndaı syn saǵatta septigin tıgizetin halqymyzdyń tózimdiligi, erik-jigeri jáne ózine degen zor senimi arqasynda mindetti túrde jeńip shyǵamyz. Dál osy tusta bárimizge halqymyzdyń árdaıym úlkenge qurmet kórsetip, kishige qamqor bolatyn abzal qasıetteri septigin tıgizedi dep senemin. Qıyndyqqa qaıyspaı, belimizdi bekem býyp, bereke-birligimizden aıyrylmaıyq», – dep atap ótti.
Rasynda, birlik bolǵan jerge bereke ornaıdy. Adamzat tarıhynda qandaı da qaýym qıyndyq pen shıeleniske, soǵys pen taýqymetke tap bolsa óziniń sabyrlyǵy men birliginiń arqasynda jeńip shyqqan.
Qasıetti kitabymyzda jazylǵandaı, «Shyn máninde qıyndyqpen birge jeńildik bar» («Sharh» súresi, 6-aıat). Jaratqan synaqtyń jeńildigin berip, sol kúndi tezirek jaqyndatyp, barsha jamaǵatymyzben saýaptar eselenip jazylatyn Ramazan aıyn meshitte qarsy alýdy násip etkeı!
Alla taǵala Otanymyzdy, kúlli adamzat balasyn juqpaly indetten aman etip, óz panasynda saqtaǵaı. Ámın! Barshańyzǵa Allanyń amandyǵy men bereketin tileımin.
Naýryzbaı qajy TAǴANULY,
Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı