Sankt-Peterbýrg qalasynda ótip jatqan G-20 (Úlken jıyrmalyq elderi) alańshasyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti kóshpeli brıfınginiń barysynda osy qurylymnyń resmı ókili jýrnalısterdi Qazaqstanda ústimizdegi aptada bolǵan eń mańyzdy oqıǵalarmen tanystyrdy.
Sankt-Peterbýrg qalasynda ótip jatqan G-20 (Úlken jıyrmalyq elderi) alańshasyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti kóshpeli brıfınginiń barysynda osy qurylymnyń resmı ókili jýrnalısterdi Qazaqstanda ústimizdegi aptada bolǵan eń mańyzdy oqıǵalarmen tanystyrdy.
Resmı ókil A.Ábıbýllaevtyń atap kórsetkenindeı, Búkilálemdik ekonomıkalyq forým 2013 jyldyń 4 qyrkúıegi kúni 2013-2014 jyldarǵa jahandyq básekelestik týraly jyldyq esebin jarııalaǵan. Osy esep boıynsha Qazaqstan ótken jylǵy kórsetkishinen bir satyǵa alǵa basyp, 148 eldiń arasynan 50-shi oryndy ıelengen. Bul reıtıngtik oryn Qazaqstannyń 2005 jyldan bastap osy esepke alynǵannan bergi búkil tarıhyndaǵy eń úzdik nátıjesi bolyp tabylady. Munyń ózi el basshylyǵy alǵa qoıǵan mindetke sáıkes, elimizdiń álemdegi eń úzdik elý eldiń arasyna kirgendigin bildiredi.
Endi osy oqıǵanyń jýyqtaǵy tarıhyna nazar aýdaryp, halyqaralyq uıymdar men reıtıngtik agenttikter tarapynan bolatyn baǵalaýlardyń munyń aldyndaǵy keıbir nátıjeleri jaıynda sóz ete keteıik.
Halyqaralyq uıymdar men reıtıngtik agenttikter qalyptastyratyn ártúrli álemdik reıtıngtik kórsetkishter ulttyq ekonomıkanyń básekelestik qabilettiligin baǵalaýǵa múmkindik beredi. Osy jaǵdaıǵa baılanysty Qazaqstannyń halyqaralyq reıtıngi jasaqtaldy.
Máselen, básekelestik qabilettilikti anyqtaý jóninde neǵurlym bedeldi dep tabylatyn reıtıngter boıynsha Qazaqstan tómendegideı oryndarǵa ıe bolǵan.
Búkilálemdik ekonomıkalyq forýmnyń 2012 jylǵy básekelestiktiń jahandyq ındeksin anyqtaý jónindegi reıtıngi boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy 144 memlekettiń arasynda 51-shi oryndy ıelendi.
Munyń syrtynda Menedjmentti damytý halyqaralyq ınstıtýtynyń 2013 jylǵy básekelestikke qabilettiliktiń álemdik ındeksin anyqtaý boıynsha bizdiń elimiz 60 eldiń ishinde 34-shi orynǵa taban tiredi.
Sonymen qatar, Búkilálemdik banktiń bıznesti júrgizý jeńildigi jónindegi Doing Business ındeksi boıynsha Qazaqstan álemniń 185 eli arasynda 49-shy orynǵa ıe boldy.
Al Birikken Ulttar Uıymynyń Damý baǵdarlamasy 2012 jylǵy adam áleýetiniń damý ındeksin anyqtaý reıtınginde Qazaqstanǵa 187 eldiń arasynan 69-shy oryndy belgilegen.
Mine, osy reıtıngtik kórsetkishterdiń bári bizdiń elimizdiń ómirdiń ár salasy boıynsha jyldan-jylǵa alǵa basyp kele jatqandyǵyn kórsetedi.
Biz osy maqalany jazý barysynda Qazaqstannyń halyqaralyq reıtıngine qatysty taǵy bir jaǵymdy jańalyqqa tap boldyq. Búkilálemdik banktiń bıznesti júrgizý jónindegi 2013 jylǵy Doing Business esebi boıynsha Qazaqstan endi 49-shy oryndy ıelengen eken. Bul osy uıymnyń 2011 jylǵy esebinen taǵy da 7 orynǵa alǵa jyljyǵanymyzdy kórsetedi. Sóıtip, Qazaqstan jańa esep boıynsha Qytaıdy (91-shi oryn), Túrkııany (71-shi oryn), Polshany (55-shi oryn), Reseıdi (112-shi oryn), Belorýssııany (58-shi oryn), Qyrǵyzstandy (70-shi oryn) artqa tastaǵan.
«Munyń syrtynda Qazaqstan bıylǵy jyly bıznesti júrgizý isin edáýir dárejede jeńildetken elder qataryna qosylyp otyr», dep atap kórsetilgen Doing Business saıtynda. Qazaqstannyń osy jetistikterin halyqaralyq uıymdar men reıtıngtik agenttikter ǵana emes, sonymen qatar, esimderi tanymal sarapshylar da atap kórsetýde.
Edmýnd FELPS, ekonomıka jónindegi Nobel syılyǵynyń laýreaty: – Men Qazaqstanda bolyp, ondaǵy ekonomıkalyq daǵdarysty aýyzdyqtaý jónindegi halyqaralyq jıynǵa qatystym. Sonda maǵan Nursultan Nazarbaev myrzanyń usynǵan ıdeıalary men óz elinde júrgizip jatqan jumystary óte unady. Men bul el Úkimetiniń daǵdarysty eńserý baǵytyndaǵy sharalaryna, bızneske jasap jatqan qamqorlyqtaryna qoldaý bildiremin. Álemdik daǵdarys aıaqtalǵan sátte Qazaqstannyń odan jaqsy jaǵdaıda shyǵatynyna, aldyńǵy qatarly elderdiń birine aınalatyndyǵyna senimdimin.
Jan LEMER, Eýropa Qaıta qurý jáne damý bankiniń eks-prezıdenti:
– Biz Qazaqstannyń birte-birte alǵa basa otyryp, jaǵdaıdy jaqsarta túsetindigine senimdimiz. Memleketter men úkimetterdiń kóshbasshylary daǵdarystan keıin ne bolatyndyǵy týraly oılanýy kerek. Osy jaǵdaı Qazaqstanda bar.
Bul el memlekettik qarjylardy ınfraqurylymdardy jaqsa rtýǵa, jastardy qoldaýǵa, bilim berý men densaýlyq saqtaý salalaryn nyǵaıtýǵa, otandyq bıznesti kórkeıtýge baǵyttap keledi. Munyń nátıjesin biz kóp ótpeı-aq baıqaıtyn bolamyz. Halyqaralyq reıtıngterde Qazaqstan kórsetkishteriniń kóterile túsýi sonyń bir belgisi.
Saleh Saed Lýtah, Dýbaı Islam banki (BAÁ) keńesiniń múshesi:
– Men Qazaqstanda bolǵanyma, ondaǵy halyqaralyq talqylaýlarǵa qatysqanyma qýanyshtymyn. Qazaqstan Úkimetiniń bıznesti jaqsartý jóninde júrgizip jatqan jumystary qıyn kezdiń ózinde tıimdiligin kórsetýde. Bul jumystar jeke bıznes pen bútindeı rynokty jaqsartý baǵytynda birqatar sharalar toptamasyn qarastyryp, olardy júzege asyrý negizinde maqsatty túrde júrgizilip keledi. Sondyqtan Qazaqstan basshylyǵynyń bul jumystary daǵdarys aıaqtalǵan kezde jan-jaqty tıimdiligimen kórinis tabady dep esepteımin.
Qazaqstannyń júrgizip jatqan jumystaryna bedeldi sarapshylar, mine, osyndaı pikirler bildirip otyr. Bul pikirler bizdiń halyqaralyq reıtıngter boıynsha qol jetkizgen jetistikterimizdiń mánin asha túsetin ózindik bir túsindirmeler sekildi.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan».