Shyǵystyń shymyr jigiti

Toqsanynshy jyldary Seıilha­novtyń esimi tek Qazaqstanǵa emes, kúlli álemge máshhúr boldy desek, ar­tyq aıtpaǵanymyz. Ol kúres­tiń úsh túrinen eleýli tabystarǵa qol jet­kizip, qalyń kórermenniń kóz­aıy­my­na aınaldy. Bastapqyda Rýslan samboshylardyń saıysynda aldyna jan salmady. Alǵash ret 1992 jyly Ta­razda ótken el chempıonatynda qar­sy­lastaryn qoǵadaı japyryp, je­ńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóte­rildi. Shyny kerek, buǵan deıin jas­tar arasyndaǵy dodalarda ashy teri sy­ǵylmaǵan sportshydan eshkim de dál osyndaı nátıje kútken joq edi.

Tarazdaǵy tabysynyń kezdeısoq emestigin dáleldeý úshin ójet jigit jattyǵý zalynda kóp ter tógip, ár jarysta óz myqtylyǵyn pash etýge tyrysty. Nátıjesi jaman bolǵan joq. 1992-1996 jyldar aralyǵynda elshilik jarystarda qarsylasqa shaq keltirmeı, halyqaralyq arenada da mol oljaǵa keneldi. Atap aıtsaq, 1992 jyly Vla­dıvostokta ótken Azııa chempıonatynda kúmis medaldi moınyna ilse, Almatyda jalaýy jelbiregen álem kýbogy jo­lyndaǵy jarysta bas júldeni oljalady. 1993 jyly Ombyda álemniń vıse-chempıony atansa, 1994 jyly Novı Sadta qola júldeni ıelenedi. Sol jyly Azııanyń teńdessizi dep tanylyp, stýdentter arasyndaǵy álem birinshiliginde úshinshi orynǵa taban tiredi. Basqa da halyqaralyq týrnırlerde top jarǵan Seıilhanov el spor­tynyń mereıi ósýine eleýli eńbek sińirdi.

Sambo – Olımpıada baǵdarlama­sy­na enbegen sport túri. Sol sebepti de sam­boshylardyń deni naǵyz tolysqan, kemeldengen shaǵynda dzıýdoǵa aýysyp jatady. Toqsanynshy jyldardyń bel ortasynda japon kúresine den qoıǵan qazaq jastarynyń qatary qalyń edi. Bá­riniń de armany – 1996 jyly At­lan­­tada alaýy tutanatyn Olımpııa oıyndarynda baq synaý. Solardyń sanatynda Rýslan Seıilhanov ta boldy.

1995 jyly dzıýdodan Qazaqstan chempıonaty Pavlodarda ótti. Atlan­taǵa barýdy armandaǵan beldi balýan­dardyń barlyǵy da Ertis ózeniniń ja­­ǵa­laýynda baq synady. Aqtyq syn­­­ǵa alqynbaı jetken Rýslan fınalda Marat Aıdashevpen aıqasty. Bul tartys jergilikti sportshynyń paı­dasyna sheshilip, keıipkerimiz kú­mis medaldi qanaǵat tutty. Alaıda Olım­pııa oıyndarynyń bastalýyna áli bir jylǵa jýyq bar edi. Durystap daıyndalsa, Atlantanyń da aýyly alys emes ekenin ol anyq sezindi.

Arada birer aı ótkennen keıin esim­­deri joǵaryda atalǵan qos myqty­nyń joly Almatyda ótken Sanjar Jandosovty eske túsirýge arnalǵan halyqaralyq týrnırde qaıta qıysty. Bul joly Rýslan kúmánsiz jeńiske jetti. Sol mezette ulttyq qurama bap­ker­leri «Atlanta Olımpıadasynda

78 kılo salmaq dárejesinde el namysyn Seıil­hanov qorǵaıdy» degen kesimdi sózderin aıtty. Biraq alystaǵy Ame­rıkada tek Rýslannyń ǵana emes, bar­lyq qazaqstandyq dzıýdoshylardyń baǵy janbady.

Dzıýdo kúresinen 81 kılo salmaq dárejesinde kúsh synasqan Rýslan Se­ıil­­hanov elshilik jarystarda esh­kimge ese jibermedi. Jeti jyl boıy ol chempıondyq tuǵyrdy bir bosatqan joq. Qarsy kelgenderin alyp ta, shalyp ta jyqty. Sonymen qatar halyq­aralyq arenada da tolaǵaı tabystarǵa qol jetkizdi. Atap aıtsaq, 1996 jyly Hoshımınde jáne 1997 jyly Manılada ótken qurlyq chempıonattarynda qola medaldi ıelense, 2000 jyly Osakadada Irannyń ataqty balýany Kazem Sarızanıge ǵana joly berip, kúmispen kúpteldi. 1998 jyly Bangkokta alaýy tutanǵan Azııa oıyndarynyń qola júldegeri atandy.

R.Seıilhanovtyń qazaq kúre­sinen ótken jarystarda da jasyndaı jar­qyraǵan kezin kóziqa­raqty kórermender umyta qoıǵan joq. Onyń talaı dúbirli dodalarda dara shyǵyp, alty birdeı «temir tulpardy» tizgindegeni de kúni búgingideı kóz aldymyzda. Barlyǵy ol 15-ten asa jarysta «Túıe balýan» atan­ǵan eken. Árıne bul tek aıtýǵa ǵana ońaı. Áıtpese ózinen áldeqaıda eńgezerdeı apaıtóstermen alysý kóp kúsh pen jiger, qajyr men qaırat, namys pen tabandylyqty qajet etedi. Sol qasıetterdiń barlyǵy da keıipkerimizdiń boıynda bar. Olaı deýge negiz, salmaǵy 85 kılodan aspaı­tyn Seıilhanovtyń tól ónerimiz boıynsha ótken júbirli dodalarda talaı alyptyń aıaǵyn aspannan keltirgenin kózimiz kórdi. Rýslannan jyǵylǵandar arasynda salmaǵy 120 kılodan asatyn, tipten 130-140 kıloǵa jýyqtaǵan Vıacheslav Ber­dýta, Qýat Baıqojaev, Erbolat Iýsý­­pov, Ǵalym Ahmetov, Eldos Yqsan­ǵalıev syndy apaıtósterdiń de bolǵa­nyna dúıim jurt kýá. Rasynda da, Seıil­hanovtyń kúresý máneri ózgeshe edi. Ol eshkimnen qaımyqpaıtyn. Al­dyn­­da qandaı dúleı kúsh ıesi tursa da, my­syn birden basyp tastaýǵa tyrysatyn.

Áli esimizde, 1994 jyly Jam­byl oblysynda qazaq kúresinen iri ha­­lyqaralyq týrnır uıymdas­ty­ry­lyp, jartylaı fınalynda Rýslan Seıilhanovtyń joly О́zbekstannyń ataqty balýany Armen Baǵdasarovpen qıysty. Qarsylasy áldeqaıda eńseli ári salmaǵy birshama aýyr bolǵanyna qaramastan qandasymyz oǵan san soqtyryp ketti. Sol sátte jekpe-jek dese, qany qyz-qyz qaınaıtyn qa­zaq jan­kúıerleri bas júldeniń ózge elge emes, ózimizde qalǵanyna qatty qýa­nyp, Rýslanǵa aq alǵystaryn jaýdyrdy. Fınalda Kendibaı Ábishevten aıla­syn asyrǵan Seıilhanov aıtýly jarystyń bas júldesin qanjyǵasyna baılady.

Al qazaqtyń qaısar ulynyń myqty­lyǵyn moıyndaǵan О́zbekstannyń óreni kóp uzamaı Atlanta Olımpıadasy men Azııa oıyndarynyń kúmis júldegeri atandy. Azııa chempıonattarynda eki ret bas júldeni oljalap, eki ret qola medaldi moınyna ildi. Bul kúnderi Armen Baǵdasarov Halyqaralyq dzıýdo federasııasynda laýazymdy qyzmet atqarýda.

2002 jyly úlken sporttan qol úzgennen keıin R.Seıilhanov keden salasynda qyz­met atqardy. Bul salada da óziniń biliktiligi, bilgirligimen kózge tústi. Kezinde Shyǵys Qazaqstan ob­ly­­­sy aýmaǵynda ornalasqan «Maı­qap­­shaǵaı» keden beketin basqardy. Pod­polkovnık shenin aldy.

Bir ǵajaby, qaı salada qyzmet atqarsa da, keıipkerimiz baýyry ystyq boz kilemnen esh alystaǵan joq. Ol sport­ty ómirlik serigine aınaldyrdy. 2012 jyly Rýslan qazaq kúresinen Astanada ótken «Qazaqstan barysy» týrnırinde baq synady. Dzıýdodan 2013 jyly Týrınde alaýy tutanǵan ardagerler arasyndaǵy Dúnıejúzilik oıyndardyń jeńimpazy atandy. Maıa­mı men Ábý-Dabı qalala­rynda jalaýy jelbiregen álem chempıonattarynda qatarynan eki ret bas júldeni oljalady. Malorkadaǵy dodada kúmispen kúpteldi. Mine, Qazaqstannyń beldi balýany R.Seıilha­novtyń qol jetkizgen jetistikteri osyndaı.