Sheshendik óner men danalyqty týmysynan boıyna sińirip ósken qazaqtan artylǵan sóz bar ma? Qaı-qaı salany, nendeı taqyrypty alyp qarasań da babalarymyz onyń bárin fılosofııalyq tereń tolǵamdarmen, maqal-máteldermen kelistire órgeni sonsha, murtyn buza almaısyń.
«Kórgeni jaqsy kósh bastar», «Kóshbasshysy jaqsy eldiń kóshi túzý» deıdi qazaq. «Aǵasy bardyń jaǵasy bar», «Danasy jaqsy eldiń babasy tiri» degendi aıtqan da bizdiń atalarymyz. Osy sózdiń bári bir basyna laıyq bizdiń tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasy N.Á.Nazarbaev ta búkil jer-jahandy koronavırýs – COVID-19 indeti jaılap, adamzat balasynyń basyna qaýip-qater tóndirip otyrǵan qazirgideı kúrdeli kezeńde óz halqyna atalyq, danalyq sózderin arnap, abyzdaı tolǵanyp otyrǵany barshamyzdy tebirendirgeni anyq. 2020 jylǵy 8 sáýir kúni «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan «Birlese bilgen el bárin jeńedi» dep atalatyn maqalasy onyń el qamyn oılaǵan naǵyz el qamqory ekenin taǵy bir dáleldedi.
Bir-birin joıqyn qarý-jaraqpen qyryp jatqan qandy soǵys bolmasa da, kózge kórinbeıtin indet qazir álem halqy úshin soǵystan beter qaýip tóndirýde. Kúndelikti jedel aqparat kózderinen alynǵan málimetterge júginsek, indettiń betalysy jaman. Qytaı eli bastaǵan tizimde búginde 160-tan astam memleket tirkelip otyr. Italııadaǵy adam shyǵyny maıdan dalasyndaǵy qyrǵynnan kem emes. Jan-jaǵyndaǵy elderge qarap, saqtyq sharalaryn aldyn ala bastaǵan Qazaqstanǵa da bul indettiń bir sheti kelip jetti. Infeksııa kúnnen-kúnge órship, aýrý juqtyrǵandar sany arta túsýde. Osyǵan oraı, dúnıe júziniń memleketteri sııaqty, elimizde de tótenshe jaǵdaı jarııalanyp, karantındik sharalar engizilgeni belgili. Buqaralyq aqparat quraldary kúndiz-túni halyqqa indetten saqtanýdyń joldaryn túsindirip, karantındik tártipti saqtaýǵa shaqyrýda. Kólik qatynasy, adamdar qozǵalysy shektelip, jumys jáne oqý oryndary ýaqytsha jabylǵan osy bir qıyn kezde halyqqa sabyr kerek, el karantındik shekteýlerdi durys qabyldaýy qajet. Desek te adamdar ishinde memlekettik shekteýlerge moıynsunbaı, karantındik tártipti óreskel buzýshylar áli azaımaı tur.
Osyǵan baılanysty Elbasy N.Nazarbaev «Birlese bilgen el bárin de jeńedi» degen maqalasynda halqymyzdy sabyrǵa, aqyl-parasatqa, tártipke shaqyryp, taǵy da danalyǵyn, aǵalyǵyn, elge degen janashyrlyǵyn kórsetti.
«Elimizdiń eń úlken baılyǵy – adam men onyń ómiri bolǵandyqtan, árbir adam óziniń, otbasynyń, ata-anasy men bala-shaǵasynyń ómirine, densaýlyǵyna zor janashyrlyqpen, erekshe jaýapkershilikpen qaraýy kerek. О́ıtkeni ult densaýlyǵy – memleket qaýipsizdiginiń quramdas bóligi», degen N.Nazarbaev Qazaqstan halqyn osyndaı qıyn kezde yntymaqty, bir-birine janashyr bolýǵa, memlekettik tártipti qatań saqtaýǵa, áleýmettik jelilerde arakidik boı kórsetip qalatyn alyp-qashpa áńgimelerge, jel sózderge ilespeı, qoǵamdyq úderisterge parasattylyqpen qarap, oı túıýge úndeıdi. Memleket tarapynan indettiń taralýynan zardap shekken kásipkerlerge, jekelegen otbasylarǵa kómek kórsetiledi, el ekonomıkasyn qoldaý sharalary júzege asyrylady. Munyń bárin el bilýi kerek.
Elbasy osy maqalasynda aǵa urpaq pen zııaly qaýym ókilderin halyqty yntymaqqa, jaqsylyqqa, salamatty ómir saltyn ustanýǵa tárbıeleýge shaqyrsa, jas urpaqty jamandyqtan, jat ádetterden saqtanýǵa, el táýelsizdiginiń tuǵyryn nyǵaıtý úshin jaqsy oqyp, tııanaqty bilim alýǵa úndeıdi.
Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń ujymy da Elbasy N.Nazarbaevtyń úndeýin shyn júrekten qýattap otyr. Qazir ýnıversıtette tótenshe jaǵdaı tártibine sáıkes, stýdentterge, magıstranttar men PhD doktoranttarǵa onlaın arqyly qashyqtan bilim berilýde. Sonymen qatar sabaq sapasyna da erekshe kóńil bólinýde. Oqý sabaqtary bekitilgen kestege sáıkes ótedi, oqytýshylar ártúrli jumys túrlerin (onlaın-dárister, vıdeo-dárister, ózindik jumys, onlaın-kýrstar jáne t.b.), sonymen qatar qoljetimdi aqparattyq-kommýnıkatıvtik tehnologııalardy, atap aıtqanda: Skype, Moody, Zoom, Google Classroom, elektrondy poshta, Instagram, YouTube jáne t.b. áleýmettik jelilerdi paıdalanady. Beıneesepter men jazbasha esepter ınstıtýt dırektorlarynyń oqý isi jónindegi orynbasarlaryna jiberiledi jáne Univer aqparattyq júıesine engiziledi. Apta saıyn baǵalar Univer elektrondy jýrnalyna qoıylady. Oqý úderisine jáne aǵymdaǵy jumysqa rektorat pen ınstıtýt dırektoraty tarapynan baqylaý júrgiziledi.
Ýnıversıtette jasalyp jatqan osy jumystardyń barlyǵy Elbasy maqalasynda kórsetilgendeı, elimizdiń azamattarynyń qaýipsizdigi úshin qolǵa alynyp otyrǵan dúnıeler. Eger de Elbasy aıtqandaı el bolyp «bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵarar bolsaq» biz eńsermes qıyndyq bolmaıtyny sózsiz.
Takır BALYQBAEV,
Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń rektory, professor