• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Rýhanııat 17 Sáýir, 2020

Sanadaǵy san suraq

445 ret
kórsetildi

«Pende ne kórse de nıetinen, pıǵylynan tabady» deıdi. Baıaǵyda ózderi ash-jalańash, kúıeýleri «halyq jaýy» dep ustalyp, aıdalǵany aıdalyp, úkimi kesilgenderi atylyp, odan qalǵan azamattar soǵysqa ketip, elde shal-shaýqan, kózderi jasty, kóńilderi muńǵa toly jesir áıel, jetim balaǵa tolǵan zamanda qazaq balasy Keńes ókimeti malsha toǵytqan san ulysqa tiline, dinine qaramastan qorǵan boldy. Qorjyn tamynyń buryshyna qondyryp, aýzyndaǵysyn jyryp berip, ózi jarymaı júrip, jylaı júrip qorlyq kórgen jat balasyna ári tur demeı, jasyn súrtip, baýyryna tartty. О́ıtkeni peıilderi keń, júrekteri jumsaq, jandary aıanysh pen obal atty asylǵa toly edi. Peıilderiniń tarylmaýynyń sebebi, aldarynda týatyn jaqsy kúnderdiń, toqshylyqtyń nanyna toıatyn mamyrajaı kúnderdiń habarshysy bolǵandaı.

Negizi bizdiń halyq bar bola turyp tarylǵandy, jalmańdap, toımaı qoıǵan adamdy unata qoımaıdy. «Mynaǵan birdeńe kóriner, jalmańdap, ynsapsyzdanyp ketipti, yndyny toıar emes, pátshaǵardy ne qysyp barady eken? Kóriner birdeńe», dep keıip jatady. Shynynda da peıili orynsyz tarylǵan adamdar birdeńege ushyraıdy da.

Qazaqta ne kóp, toı kóp. As ta tók mol toıǵa jaıylǵan dastarqannyń jıylar tusynda aldyǵa qoıylǵan dámdi dorbasyna jantalasa tyqqyshtap jatqan keı adamdardan sondaı ynsapsyzdyqty kórgende boıym shymyrlap ketetin. Al mynadaı álemdi aýrý kezgen kezeńde de adamdardyń nıet-pıǵyldary jalańashtanyp qalǵanyna kýá bolýdamyz. Jan-jaǵyma qaraıynshy, kim álsiz, kim muqtaj, qolymnan kelgenshe qolymdy sozyp jaǵaǵa shyǵaraıynshy degen nıetke kende bolyp qalǵandaımyz. Tipti óz erikterimen, jandaryn shúberekke túıip, aýrý juǵyp qala ma demesten volonterler azyq-túlik aparǵanda osy-aq pa deıtinder de bar. Nıet kedeıshiligi qoǵamdaǵy baı-baǵlannyń da, muqtajdyq kórgenniń de basynda bar. Qoǵam vırýstan kelgen denesindegi aýrýdan aıyǵar-aý, al janyna, júregine uıa salǵan keselden qalaı qutylady? Nıetimizdi jóndeýimiz kerek-aý.

Myna kesel arqyly Qudaı taǵala adamzatqa óziniń qandaı qudiret ekenin taǵy eske salǵandaı. Kózge kórinbeıtin tozań-vırýs tutas álemdi qaýyzyna syıǵyzdy. Tipti dindi moıyndamaıtyn ateıstsiń be, putqa tabynasyń ba, seniń kókten túsken kitabyń anandaı, seniń kitabyń mynandaı degen joq. Bıliktiń ushar basynda ámirińe jurt jaltaqtar patshasyń ba, mıllıondardy tıyn sanamaıtyn meımanasy tasyǵan baısyń ba, álde kúndelikti nanyn ázer taýyp, qaltalaqtap kún keshken kedeısiń be, san bólmeli keń saraıda turasyń ba, basyńda baspanań bar ma, kópti kórgen kárisiń be, arman arqalaǵan jassyń ba dep jatqan joq. Indettiń ilmegine túsirip jatyr. Bizdiń elde aýrý qaıta shetel aralaýǵa qaýqarlyǵa kelip, sol arqyly ózgege juǵyp jatqandaı. Aqylǵa kel, jan-jaǵyńa qara degendeı.

Retteýshi kúsh adamzatty, myna ǵalamdy tegis ózi jaratqanyn, bárine ıelik etetinin kórsetti. Sonyń ishinde adamǵa sana berip, oılaı alatyn, jaqsylyq pen jamandyqty, aq pen qarany, adal men aramdy, obal men saýapty ajyratatyn erekshe etipti. Al sana bergen soń ózine ǵana emes, aınalasyn qorshaǵan tutas dúnıege degen janashyrlyq tanytý mindetin de artyp qoıǵan joq pa? Al eger olaı bolsa, sol mindetti qalaı atqaryp júrmiz?

Ozon qabatyn tesip, atmosferany ýladyq, Jer Anaǵa ógeı baladaı qarap, topyraqty búldirip, jan-janýar, ósimdik álemine de zııa­nymyzdy tıgizdik. Sanaly adamnyń júrgen jeriniń bárine sanasyzdyq erip, onyń zahary alqymǵa tirelip, tynysty taryltty. Toqta, oılan, shekaraǵa jettiń degendi kózge kórinbes tozań arqyly tanytyp, táýbeńe kel degendeı me?

Pıǵyl men nıet synalar osyndaı kezeńde adam ataýlyǵa paıda tabýdy kózdemeı, kórsheńgeldi kósip salmaı, kóp pendeshilikke urynbaıyqshy dep aıqaılaǵyń keledi. «Qudaıdan qoryqpaǵannan qoryq» degen, Qudaıdy umytpaı, nıetimizdi túzýleımiz be? Bizdiń qoǵamdy alǵa bastyrmaı, tynysyn bitep, joq-jitiktiktiń naqaq tógilgen jasyna malshyndyryp qoıǵan jemqorlyq ta osy nıet tarlyǵynan, ynsapsyzdyqtan, peıil kedeıliginen desem, qandaı daý aıta alasyz?

Saıasatta sheshilmeı jatqan túıinderdi qaıta baǵamdaý úshin, sheshimin tabýda «perezagrýzka» degen bar ǵoı. Jalpy adamzatqa, onyń bir bólshegi bizdiń halyqqa da osy «perezagrýzka» kerek bolyp, kóp nárseni boıdan ótkizip, qaıta zerdeleýge, qaıdan qate ketkendi jóndeýge Jaratqan Ie oılansyn dep árkimdi oıymen ońasha qaldyryp oqshaýlap qoıǵandaı ma? Osy ısharatty uǵynyp, oı qoryta alamyz ba eken?

Jaratqan ıe adamzat bolyp izgilikti oılaıtyn kúnge shaqyryp, nıet tazalyǵy qajettigin eske salǵandaı. Nıetimiz túzýlenip, peıilimiz keńeıse aldan jaqsy kúnder týatyny haq!

 

Sońǵy jańalyqtar