Munaı men gaz sekildi strategııalyq shıkizat kózderin ıgerýden túsetin tabys turaqty emes ekendigin ómirdiń ózi kórsetip otyr. Bul rette Tuńǵysh Prezıdent –Elbasy N.Á.Nazarbaev belgilep bergen qos baǵdarlamalyq baǵyttyń ómirsheńdigi álemdik rynokta munaı baǵasy quldyrap ketken qazirgi kúrdeli kezeńde aıqyn kórinýde. Iаǵnı munyń birinshisi elimizde ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵytyn órkendetý bolsa, ekinshisi shaǵyn jáne ortasha bıznestiń irge kóterýine jol ashý ekendigi aıtpasa da túsinikti.
Bul baǵytta respýblıkamyzdyń óndiristik jáne ónerkásiptik iri ortalyqtarynyń biri Aqtóbede júzege asyrylǵan aýqymdy jobalar jeterlik. Sonymen birge shaǵyn jáne ortasha bıznestiń kókjıegin kóterý isinde de irgeli qadamdar jasaldy. Atap aıtqanda búginde óńirde shaǵyn jáne ortasha bıznes sýbektileriniń oblys ekonomıkasynyń damýyna qosyp otyrǵan úlesi 22-23 paıyz tóńireginde.
Bir qaraǵanda bul aýyz toltyryp aıtýǵa turarlyqtaı joǵary kórsetkish emes sekildi. Degenmen munyń ózi óndirisi men ónerkásibi biryńǵaı jaqsy damyǵan óńir mysalynda tómen kórsetkish emes ekenin eskergenimiz jón. Aıtalyq ónerkásiptik qurylymdary damymaǵan nemese múldem joqqa tán óńirlerde bul kórsetkish joǵary bolýy ábden múmkin. Sondyqtan aqtóbelik shaǵyn jáne ortasha bıznes sektorynyń óńir ekonomıkasyn damytýǵa qosyp otyrǵan úlesi respýblıkalyq ortasha kórsetkishten tómen bolýyna da osyndaı ólshem turǵysynan qaraı bilgenimiz oryndy bolmaq. Sondaı-aq óńirde shaǵyn jáne ortasha bıznespen shuǵyldanýshylar úlesý ekonomıkalyq jaǵynan belsendi halyqtyń 33,5 paıyzyn quraıdy. Bul derek te respýblıkalyq ortasha kórsetkishpen salystyrǵanda 3 paıyzǵa tómen bolyp otyr. Munyń basty syry men sebebi ekonomıkalyq belsendi azamattardyń deni óńirdegi iri kásiporynǵa shoǵyrlanýynan týyndaıdy.
Já, bul jerdegi basty gáp pen oı-tilek bul sandy alǵa tartý emes, respýblıkada jarııalanǵan tótenshe jaǵdaı men Aqtóbede qabyldanǵan qatań karantındik rejım kezinde aımaqtaǵy kásipkerliktiń jaı-kúıi qandaı ekenine kóz júgirtýden týyndaǵanyn aıtý paryz. Osy oraıda pandemııanyń salǵan tejeýi men tusaýy saldarynan óńirdegi shaǵyn jine ortasha bıznes sýbektileriniń qabyrǵalaryna qara tastaı batyp júrgen máseleler az emes ekenidigi aıqyn ańǵarylady. Bulaısha paıymdaý jasaýǵa «Atameken» óńirlik palatasynyń call-ortalyǵyna úlkendi-kishili kásipkerlik toptar ókilderi tarapynan túsken ár túrli saýaldar men alańdaýshylyq yńǵaıyndaǵy oı-pikirler aıqyn aıǵaq bola alady. Osyǵan baılanysty «Atameken» UKP Aqtóbe oblystyq bólimshesinde jasalǵan taldaýlar men saraptamalar keshegi kúnge deıin olardy tolǵandyryp júrgen basty másele salyq tólemderin tóleýge qatysty bolǵanyn kóremiz.
Bul tusta negizgi qabyrǵalyq máseleniń ara-jigin ashyp alýdyń qajettiligi anyq. Covid-19-dyń qara bulty basymyzǵa úıirile bastaǵan alǵashqy kezeńde barlyq jerdegideı aqtóbelik shaǵyn jáne ortasha bıznes ókilderi de: endi bizdiń aldaǵy ýaqyttaǵy jaǵdaıymyz qandaı bolmaq, is-qımylymyzdy odan ári jalǵastary alamyz ba degen mazmundaǵy máseleler mazalaǵany jasyryn emes.
Áıtse de budan eki apta buryn Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna jasaǵan málimdemesinen keıin jergilikti kásipkerler arasynda oryn alǵan alańdaýshylyq kóńil-kúı aýany kúrt ózgerip, optımıstik baǵytqa qaraı burylǵanyn baıqaýǵa bolady. О́ıtkeni Memleket Basshysy málimdemesinde elimizdegi shaǵyn kásipkerlik ókilderine qoldaý men kómek kórsetýdiń barlyq sharalary alynatyny aıqyn aıtylǵan bolatyn. Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes shaǵyn jáne ortasha bıznes sýbektileriniń jumysyna kedergi keltirmeý úshin moratorıı jarııalanǵany sonyń basty bir kórinisi.
Olarǵa jasalatyn jeńildikter tek bir ǵana salyq jáne nesıe tólemderine qatysty máselemen shektelip qalmaǵany taǵy da aıan. Bul baǵytta Aqtóbe qalasyndaǵy saýda ortalyqtarynda kásipkerlerdiń jalǵa alatyn oryndary úshin oǵan tólenetin aqyny 30-70 paıyzǵa deıin azaıtý jóninde jumystar atqarylǵany málimdemede qoıylǵan mindetter oryndalyp otyrǵanyn kórsetedi.
El halqyna arnalǵan búkpesiz ashyq sózinde Memleket Basshysy kásiporyndardyń nesıe tólemderin tóleýdi keıinge qaldyrý men shegerý jóninde sheshim alynǵanyn aıtqan málim. Osy isti normotıvtik-quqyqtyq turǵydan jan-jaqty atqarý úshin «Atameken» óńirlik palatasy ókilderi óńirdegi ekinshi deńgeıdegi bank fılıaldarymen tıisti jumystar júrgizý ústinde.
-Búgingi kúnge deıin shaǵyn jine ortasha bıznes sýbektileri tarapynan nesıeni keıingi qaldyrý máselesi boıynsha 765 tapsyrys tústi. Soǵan sáıkes jalpy somasy 11 mıllıard tenge nesıe qarajaty boıynsha 694 tapsyrys maquldandy. Sóıtip, kásiporyndar úshin bir aıdan úsh aıǵa deıingi nesıe qarajattaryn keıingi qaldyrý merzimi qarastyryldy dedi bul jóninde «Atameken» oblystyq kásipkerler palatasynyń dırektory Anar Darjanova.
Joǵaryda jazylǵan jáıtterdiń bári qandaı qıyn kezeń bolsa da shaǵyn jáne ortasha bıznes ókilderine memleket tarapynan tıisti qoldaý jasala beretinin alǵa tartady. Túıip aıtqanda, ortasha bıznes ortada nemese keıingi kezekte qalmaq emes. munyń basty kepili Memleket basshysynyń málimdemesinde taıǵa tańba basqandaı kórsetilgen qoldaý túrleri demekpiz.
Aqtóbe oblysy