Qazaqta kóp jasaǵannan surama, kóp kórgennen sura deıtin qanatty sóz bar. Bul áste ómirde ózi kýá bolǵan oqıǵalardy kókiregine toqı júretin, onyń ǵıbratty tustaryn keıingilerge ónege retinde usyna biletin zerdeli zerektikke baılanysty aıtylsa kerek.
Uzaq jyldar laýazymdy qyzmetter atqarǵan Muhamedqasym Shákenovtiń elordadaǵy “Folıant” baspasynan jaryq kórgen “Jadymdaǵy jyldar” kitabymen tanysqanda osyndaı oıǵa keldik. Onyń ústine Máskeýde, Qazaqstannyń birtalaı oblystarynda, Almatyda, Astanada talaı jaýapty jumystarǵa jegilip, ekonomıkalyq, sharýashylyq isterdiń qyr-syryna ábden qanyqqan, shyńdalǵan adamnyń kórgen-bilgenderin, kóńilge túıgenderin qazaqtyń kesteli sózderimen ádiptep, oqyrmandarmen syrlasqandaı úlgide sóz saptaýy súısindirdi. Soǵan oraı onyń kitaby da oqyrmandy eriksiz eliktirip, ári qaraı jetelep otyrady. Árıne, nesimen eliktiredi eken degen oı ózinen ózi týyndaıdy. Buǵan biz kitap avtordyń bıik óresimen, jadynyń myqtylyǵymen, abzal adamgershiligimen, mádenıettiligimen, halyqqa jaqyndyǵymen, janashyrlyǵymen, ónerdi qurmetteı biletindigimen baýraıdy der edik. Jáne bul sózimizge dáleldi kitaptan kóptep keltirýge bolady. Avtor Keńes ókimeti kezinde Máskeý tarapynan kórsetiletin qııanattardy, Ortalyqtyń qoldaýymen jergilikti kadrlarǵa, ıaǵnı qazaqtarǵa qyrǵıdaı tıetin ózge ult ókilderinen saılanǵan basshylardyń joıdasyz áperbaqandyqtaryna mysaldardy kóptep keltiredi. Endi birde tolǵaq qysqan áıelin keńshardan aýdan ortalyǵyna alyp shyqqan turǵynnyń kóligi buzylyp, jarty jolda qalady. Osy kezde olarǵa aýdannyń basshysy M.Shákenov qarsy jolyǵady. Jaǵdaıdy tez baǵamdaǵan basshy tolǵaq qysqan áıel men onyń kúıeýin “Volgasyna” mingizip, aıdalada jaıaý-jalpy qala beredi. Torǵaı oblysynda atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary bolyp istegen jyldary oblys mádenıetin kóterýge bir kisideı atsalysady. Al oblys taraǵan kezde óziniń birtalaı ýaqyt jumyssyz júrgenine qaramastan, Torǵaı oblystyq mýzykalyq-drama teatrynyń artıster trýppasynyń Jezqazǵan oblysyna qonys aýdarýyna kómektesedi. Sol kezdegi Mınıstrler Keńesi tóraǵasynyń orynbasary M.Ahmetova “О́ziń jumyssyz júrip, teatrdyń jaǵdaıyn oılaǵanyń túsiniksiz” degen eken. Jalpy, Muhamedqasym aǵanyń qyzmet istegen jerlerinde aldymen izdeıtini óner adamdary ekeni osy kitaptan aıqyn ańǵarylady. Mysaly, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Otyrar aýdanyna basshy bolyp barǵanda alǵashqy tanysýdy ataqty aıtys aqyndary Táýshen Ábýova men Áselhan Qalybekovadan bastaıdy. Muny sóket kórgender de bolypty. О́ıtkeni, ol kezdiń tártibi boıynsha tanysýdy adamnyń emes, eginniń, maldyń jaǵdaıyn bilýden bastaý qalyptasqan ǵoı. Basshy retindegi sergektigin, sezimtaldyǵyn, myqty uıymdastyrýshylyǵyn bylaı qoıǵanda, ónerge, mádenıetke qamqorlyqpen ishtartatyny Otyrar aýdanynda tyndyrǵan isterinen de aıqyn baıqalady. Ásirese Arystan bab kesenesin jer astynyń tuzdy sýynan qorǵap qalǵanyn, keseneni dindarlardyń paıdalanýyna kóbirek nazar aýdarǵanyn, Otyrar tóbege janashyrlyq tanytyp, onyń aınalasyn túgel qorshatyp, qoryqqa aınaldyrǵanyn, uly kompozıtor Shámshi Qaldaıaqovtyń kózi tirisinde-aq onyń atyn aýdandaǵy mýzyka mektebine bergizgenin jergilikti halyq rızashylyqpen eske alady. О́tken ǵasyrdyń 90-jyldary M.Shákenovke respýblıkanyń tarıh jáne mádenıet eskertkishterin qorǵaý qoǵamyn basqarýdy senip tapsyrýdyń da syry osynda bolar. Qoryta aıtqanda, basshylyq qyzmetti naǵyz basshyǵa tán is-áreketimen laıyqty atqaryp, júrgen jerinde abyroıǵa, halyqtyń iltıpatyna bólengen Muhamedqasym aǵamyzdyń bul esteligin ǵıbratty ǵumyrdyń bir belgisi desek, artyq emes.
Orynbek Joldybaı,
fılologııa ǵylymdarynyń kandıdaty.