jumys berýshi men eńbekkerler arasynda jıilep barady
Bul kúnde «Arselor Mıttal Temirtaý» AQ týraly aıtyla qalsa, aldymen shılyqqan daýly jaǵdaılar aýyzǵa alynatyn boldy. Árıne, alyp óndiris orny sanalatyndyqtan, san myń eńbekker ortasy bolǵandyqtan, mundaı jaılar ushyraspaı turmaıtyn shyǵar dep oılaǵanmen, biri basylsa, ekinshisi ýshyǵyp jatýy, aılar, jyldarǵa jalǵasyp, daýlasýshy jaqtar júıkesin tozdyrýy bastapqyda keń qulashtylaý tárizdi kompanııany basqasha tanyta bastaǵandaı qazir.
jumys berýshi men eńbekkerler arasynda jıilep barady
Bul kúnde «Arselor Mıttal Temirtaý» AQ týraly aıtyla qalsa, aldymen shılyqqan daýly jaǵdaılar aýyzǵa alynatyn boldy. Árıne, alyp óndiris orny sanalatyndyqtan, san myń eńbekker ortasy bolǵandyqtan, mundaı jaılar ushyraspaı turmaıtyn shyǵar dep oılaǵanmen, biri basylsa, ekinshisi ýshyǵyp jatýy, aılar, jyldarǵa jalǵasyp, daýlasýshy jaqtar júıkesin tozdyrýy bastapqyda keń qulashtylaý tárizdi kompanııany basqasha tanyta bastaǵandaı qazir.Metallýrgterdiń eńbekaqysy kóterilýi jóninde uzaq ýaqytqa ulasqan tartys aqyry aıaqtalǵandaı bolsa, kezinde óndiristik jaraqat alyp, múgedek bolyp qalǵan kenshilerdiń tıisti jeńildik tólemge qol jetkize almaı júrýine baılanysty teketires tarqamaı tur endi. Solardyń bir toby Qaraǵandydaǵy kómir departamenti ǵımaraty aldynda apta saıyn narazylyq sharasyna jınalyp, ózderine nazar aýdarylýyn talap etýmen júr. Alaıda ázirge qulaq asý, kóńil qoıý shamaly. Kompanııa basshylarynyń málimdeýine qaraǵanda, «Alıans polıs» qamsyzdandyrý mekemesi esebine regresshiler úshin tólem qarjysy jetkilikti kólemde aýdarylǵan syńaıly. Al qamsyzdanýshylar regresshilder sany kemitilip berilgenin alǵa tartady. Qaısynyń sózine senerin bilmeı eki ortada dal bolǵan 100-den astam múgedek shahterdiń júginer jeri qalmaǵandaı. Olardyń oryndy kúmáni boıynsha shynymen óz óndiris oryndary tarapynan tólemderin óteýge qarjy bólinip, biraq berilmeı otyrsa «Alıans polıstiń» nelikten zań jolymen jaýapkershilikke tartylmaýy tańdandyrady. Qalaı bolǵanda da osyndaıda aldymen eńbekkerlerdiń múddesi qorǵalýy kerek qoı, solaı bolýǵa tıis emes pe degen oı ashyndyrady. Kúsh-jigerlerin aıanbaı eńbek etip, densaýlyqtaryna da nuqsan keltirip, qıyndyqqa ushyraǵan shaqtarynda sengen orynnyń syrt aınalýy kúıinishti bárinen. « Mine, eki jyldan beri ótemaqy qolyma tımeı qoıdy. Eńbekke jaramdy kezimizde kerek edik, endi eleýsiz qaldyq. Artyq eshteńe suramaımyz. Zańdy túrde belgilengen tólemniń ótelip turýyn qalaımyz», deıdi Kostenko shahtasynyń burynǵy kenshisi Valerıı Mavrov.
Búginde ujym músheleriniń ókpe-renishin týǵyzýshy másele bir bul emes. Buǵan deıin «Arselor Mıttal Temirtaý» AQ-tyń qaraýyndaǵy «Shahter Ispat Qarmet medısınalyq sanıtarlyq bólimshesi» JShS-ge byltyrdan beri kómek-qoldaýdy toqtatýǵa degen áreketi kenshiler qaýymyn taǵy alańdatyp keledi.Talaı jyl kenshilerdiń densaýlyqtaryn túzeý ortalyǵy retinde tanymal orynnyń taǵdyry ne bolary belgisiz. Ekijaqty shartqa sáıkes kompanııa jyl saıyn atalǵan mekeme qyzmetin júrgizýge 270 mıllıon teńge bólip kelgen bolatyn. Kómir óndirýshiler arnaýly aýrýhanada emdelip, kúsh jınap, jumysqa shırap oralyp jatýshy edi. Budan bylaı qaraı daǵdyly múmkindikten aıyrylyp qalý qaýpi bar. Kompanııanyń topshylaýynsha, keıingi kezde osynaý emdeý orny isinde biraz olqylyqtar oryn alǵan. Alaıda Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń medısınalyq jáne farmasevtıkalyq qyzmetti baqylaý departamenti tekserýshileri tarapynan «boljanǵan» kemshilikter anyqtalmady. Soǵan qaramastan, kenshilerge erteden úırenshikti ári bul salada kásibı mekeme turǵysynda tanylǵan bólimsheni taratý qaýpi seıilmeı tur.
Aıta ketý kerek, áleýmettik máseleler tóńiregindegi tartys kóp rette kómirshilerdiń «Qorǵaý» kásipodaǵymen arada týyp, shıelenisip jatady. Bul uıymǵa áleýmettik-turmystyq nysandardy tikeleı basqarýǵa jáne is-qyzmetine janama fırmalar tartýǵa tyrysady degen aıyptar taǵylady. Kásipodaqshylar munymen kelispeıdi. Kerisinshe, jumys berýshiniń eńbek zańdylyqtary men ujymdyq shart jaǵdaılaryn buzýyna ókpeleri qara qazandaı. Sondyqtan ekonomıkalyq sotqa júginý arqyly «Arselor Mıttal Temirtaý» AQ-tyń shahterlerge medısınalyq qyzmet kórsetýge kómegin toqtatpaýyn tileıdi. Aty da, zaty da dardaı kompanııa óz múddesin de, eńbekkerleri muqtajyn da tepe-teń oılap, eńbek qatynastaryn óskeleń ýaqyt talap-talǵamyna saı úılesimdi qalyptastyrýy qajettigi kúnnen-kúnge barynsha seziledi.
Ras, qazir osynaý óndiris damýdy bylaı qoıǵanda, jumys yrǵaǵyn saqtaý boıynsha da qıyndyqtardy bastan keshirýde. Maýsym aıy aıaǵynda Úkimet basshysy Serik Ahmetovtiń qatysýymen qombınatta ótken keńeste taldanyp, synalǵandaı tehnologııalyq jaraqtanýdaǵy, ónimderdi ártaraptandyrýdaǵy, qural-jabdyqtardy jóndeýdegi, qazaqstandyq tutynýshylar suranysyn óteýdegi kemshilikter orynsyz daǵdarysqa jol berýde. Sonyń saldarynan tabys ta tolymdy bolmaı tur. Solaı bolǵanymen áleýmettik salany tuqyrtýdyń ne jóni bar dep oılaısyz. Esesine árbir metallýrgtiń, kenshiniń kókeıine qonatyn, qulaǵyna kiretin sóz aıtylsa, qaı-qaısysy jaǵdaıdy túsinip, ortaq umtylysqa qosylýǵa qulshynary anyq. Sondyqtan da túıtkildi tarqatqan ornyna kúsheıte túsýi qynjyltady jurtty.
Aıqyn NESIPBAI,
«Egemen Qazaqstan».
QARAǴANDY.