Elge el qosylsa – qut. Egemendiktiń eleń-alań shaǵynda Ekibastuzdyń Báıet, Saryqamys, Qarasý, Atyǵaı, Paramonov aýyldaryna, sol kezdegi aýdan ákimi Danııal Ahmetovtiń tapsyrmasymen marqum Meıram Baltabaı, Elaman aǵalar bastaǵan kósh kelip jetti. Bul kúnderi aýyl, el ishi ornyqqan, qonysy qońdy, arqa-jarqa, bala-shaǵa ósip keledi.
Elge el qosylsa – qut. Egemendiktiń eleń-alań shaǵynda Ekibastuzdyń Báıet, Saryqamys, Qarasý, Atyǵaı, Paramonov aýyldaryna, sol kezdegi aýdan ákimi Danııal Ahmetovtiń tapsyrmasymen marqum Meıram Baltabaı, Elaman aǵalar bastaǵan kósh kelip jetti. Bul kúnderi aýyl, el ishi ornyqqan, qonysy qońdy, arqa-jarqa, bala-shaǵa ósip keledi.
Ekibastuzdyń túbinde ornalasqan Báıet aýyly syr búgip, bıik tóbeniń basynda turǵandaı. Aýyldyq aýmaqqa qarasty Atyǵaı aýylynyń da ótkeni shejireli. Bul jerlerde qatparly qupııasy ashylmaı Báıet, Bozshakól, Atyǵaı qorǵandary jatyr. Tarıhı eskertkishter retinde bıyl ǵana qorǵaýǵa alyndy. Bir kún bolmasa-bir kún arheologtar, tarıhshy zertteýshiler de keler. Aýylǵa kireberiste shańyraq beınelengen bıik tuǵyr qarsy alady. «Kók týdyń jelbirgeni boıyma qýat beredi..» degen Ermurat Zaıyphannyń án joldary eriksiz tilińe oralady.Úlken joldyń boıynan avtobýspen, kólikterimen ótip jatqan jolaýshylar oralman aǵaıyndar turatyn aýyl dep Báıet jaqqa jyly iltıpat bildire qaraıdy.
Negizi, bir aýyl-el bolyp, elge kelgen aǵaıyndardyń birge qońsy turǵandary durys pa dep te oılaısyń. Qalaǵa údere kóship ketken jergilikti halyqtyń ornyna aýyldarymyzdy saqtap qalý úshin kóship kelgendeı. Elde bolsa, eringe tıedi. Bir-birin saǵalap kóship kelgender aýyldy berekeli ortaǵa aınaldyryp otyr. Báıet pen Atyǵaıdy qosqanda 1500-deı halyq turady. О́ńirdegi 25 úlgili tirek aýyldardyń tizimine byltyr Báıet aýyly da qosyldy. Aýyl ákimi Doqtyrhan Amantaıulynyń mamandyǵy polıtolog. Ákim qazaqtyń sanyn kóbeıtý, demografııa máseleleri jóninde kóp oı qozǵaıdy. Elge alǵash kelgen patrıot oralmandardyń biri. Bizge dál osy qazir elim, jerim dep jetken ultyna, qazaǵyna qyzmet jasaıtyn jigitterdiń tórge ozǵany qajet.
Al, Doqtyrhannyń dosy, Ekibastuz qalasy ákiminiń qala ishindegi ońtústik aýdan boıynsha ókili bolǵan, qazir qalalyq kommýnaldyq sharýashylyq bóliminde jumys jasaıtyn Turdyaqyn Eskermesuly da elge bet alǵan aǵaıyndarmen birge keldi. Kóshaman, Kereıgúl, Elaman degen úsh balasy bar. О́zi de, áıeli de Keńes ókimeti kezinde Mońǵolııadan kelip, biri Túmende, biri Ýkraınanyń Harkov qalasynda tehnologııalyq joǵary oqý oryndaryn taý-ken ınjeneri mamandyqtary boıynsha bitirip, sol jaqta jumys jasaǵan. О́ndiristi Ekibastuzdy tańdaýlary da tegin emes-ti. Qazaq tehnıkanyń tilin bilmeıdi degendi oralmandar da joqqa shyǵardy.
Jalpy, aǵaıyndar ul-qyzdaryn oqytýdy oılap, ózderine jumys tabylady dep qalaǵa jaqyn aýyldarǵa ornalasqandy jón kóredi. Al, Ekibastuzdyń Báıet pen Atyǵaı, Saryqamys sııaqty basqa da aýyldary oralmandar úshin izdegenge – suraǵan. Aınala qaptaǵan zaýyt, alyp stansalar, óndiris oryndary jetedi. Altyn shyqqan jerdi belden qaz. Ieleri ózgeler bolsa da, jumys qolyn qajetsinbeıtin qojaıyn joq. Ári aǵaıyndardyń arasynda da Mońǵolııada júrgende tehnıkalyq joǵary oqý oryndarynda oqyǵandary, kómir shahtalarynda, óndiriste jumys jasaǵandary bar. Sondyqtan óndiriste jumys jasaý, kenishke túsý tańsyq emes. Qazir Ekibastuzdyń Bozshakól dalasynda Bozshakól ken baıytý kombınatynyń qurylysy júrgizilýde. Kombınat qurylysynda Báıet aýylynyń búkil jastary, aǵaıyndardyń 110 otbasynyń balalary eńbek etýde. Kúnde arnaıy avtobýs júrip, tasymalmen jumysshylardy alyp ketip turady. Kásiporyn ónimdiligi jylyna orta eseppen alǵanda 75 myń tonna mysty quramaq. Bas merdiger – «Alarko» túrik kompanııasy qorytý korpýsyn turǵyzdy, joǵary tehnologııalyq qondyrǵylar satyp alyndy. Infraqurylym nysandary qurylyp, jumysshylarǵa arnalǵan úıler salynýda. Qazir avtomobıl jáne temir joldar qurylysy júrip jatyr, jumysshylar kenti boı kóterýde.
Mal baǵamyn degenge Atyǵaıdyń da, Báıettiń de jaıylymdyq jeri mol. Sıyr, qoı-eshki, jylqy deısiń be, aǵaıyndarda mal jetedi. Qazir aýyl 2 jarym myńdaı qara mal, 700 jylqy, 6 jarym myń qoı ósirip otyr. Et te, sút te, aq ta aǵyl-tegil, til tımesin, dastarqan mol. Aýylda birneshe sharýa qojalyǵy jumys jasaıdy. Arpa-bıdaı, kókónis ósiretin alqaptary, egistik jerleri ónimdi. Báıet pen Atyǵaıdyń 55 traktory, 5 kombaıny, 30-shaqty júk tasıtyn máshıneleri bar. Mysaly, «Altaıhan» degen sharýa qojalyǵy «Sybaǵa» baǵdarlamasy aıasynda 18 mıllıon, «Azamat» sharýa qojalyǵy 8 mıllıon teńge nesıe alypty. Al, jalpy aýyl boıynsha 50 mıllıon teńgege jýyq nesıe alyp, jańa jumys oryndary ashylýda. Endi naýbaıhana ashatyn, Ekibastuzben aradaǵy jolaýshylar tasymalyna arnap avtobýs alý úshin de nesıe alyp, kásipkerlikti damytýǵa úles qospaqshy jigitter de bar. Jeke úı salamyn degenderge qazir jer telimderin berý qarastyrylýda. Endi bir eki-úsh jylda Báıet aýyly da óndiristi kentke aınalar. Al, aýylǵa sý qubyryn tartý júıesine bıylǵy jyly kóktemde qala bıýdjetin anyqtaý kezinde qarjy bólinbekshi. Sý shyǵatyn jerlerdi burǵylap tekserip te ketipti. Endi sý qubyry ár úıge tartylady. Buǵan deıin aýyldyń ishimen aǵyp ótetin «Ertis – Qaraǵandy» kanaly ústinen salynǵan kópirdi jóndeý muń bolǵan edi. Bul másele de sheshimin tapqan syńaıly, ótkeni, aýylishilik jáne aýylǵa kireberis 4 shaqyrym joldy jóndeýge qarajat bólindi. Jol jóndeýge bólingen qarjy kópirdiń máselesin sheship beredi.
Aıtpaqshy, aýylda bir-birine qatarlas salynǵan ǵımarattyń biri – «Álemnur» saýda úıi, ekinshisi «Toıhana» dep atalady. Bul úılerdiń ıesi, kásipker oralman jigit Qaısa Muqıtjan men áıeli Sáýlegúl eken. Aýyldaǵy jıyn-toı, merekelerdiń demeýshileri degen sóz.
Biz tanysyp, sóılesken Jánibek Bazanaıuly, Raýshan Amangeldiqyzynyń týǵan elge, qazaǵyna degen patrıottyq sezimderi joǵary. Ekeýi de 5 jastarynda elge oralǵan oralman otbasylarynyń balalary eken, búginde biri aýyldaǵy mektep muǵalimi, al Jánibek aýyl klýbyn basqarady. Ekibastuzdyq kásipker Aıhan Jákenov báıettikter úshin meshit salyp berdi. Kúmbezi alystan jarqyrap aýylǵa sán berip tur.
Al, Atyǵaı orta mektebine kelgen eki muǵalim turǵyn úımen qamtamasyz etilip, bir rettik kótermeleý járdemaqylaryn alypty. О́tken jyly klýb ashylypty. Mádenıet úıiniń ashylýyna qalalyq bıýdjetten 2,5 mıllıon teńge bólinipti. Aǵaıyndarymyzdyń shetterinen ónerli ekeni belgili. Bir ǵana Báıet aýylynyń ónerpazdary jyl ishinde 75 ret mádenı shara ótkizip, oǵan 5542 kórermen kelipti.
Aýylda 70-ke jýyq «Altyn alqa» men «Kúmis alqa» ıegerleri altyn qursaq analarymyz turady. Olardyń arasynda 10 balaly Dámetken Besikbaı, Roshan Bızevhan, Nazerhan Chaleı, Tumar Sapah, Yrymjan Tajmaǵanbet, Sálıma Qobdabaı, 11 balasy bar Shárıpa Paný, 8 balaly Baben Merzethan, Altanhan Dohoı, Japan Zamerhan, Sharav Laı, Kúlaı Sanselhan, Aıman Sadvahas, Hanzada Mamaı, Jamıla Tunǵanbaı, Dámelhan Seıthan sııaqty analar bar. Doqtyrhan ákimniń aıtýynsha, qazir 6-7 bala tapqan Eleýsiz Azamat, Aman Aına, Turdyhan Gúlnár, Adısha Soltahan, Kúpaı Saǵılash, Dekeı Ryshan jáne buǵan qosa taǵy da 30 anany aldaǵy ýaqytta bolatyn marapattaýlar tizimine alyp, daıyndap jatqan kórinedi. Qazaq sany kóbeıýde degen osy. Qýanasyń.
Iá, bul kúnderi oralmandar úshin, shettegi qazaqtyń elge oralýyna, Elbasy tapsyrmasyna oraı barlyq jaǵdaılar jasalyp jatyr. Ári qaraı da kósh joly buzylmaı, jalǵasa beredi dep senemiz.
Farıda BYQAI,
«Egemen Qazaqstan».
Pavlodar oblysy.