Tótenshe jaǵdaı engizilgenine qaramastan, keıbir shaǵyn kásiporyndar qolda turǵan nesibesinen aıyrylyp qalmaý úshin, onlaın satylym, jedel jetkizip berý servısterin paıdalanýda. Árıne osynaý sátti tıimdi paıdalanǵandar qyrýar tabystyń astynda qalýda.
Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginiń málimeti boıynsha, búginde naryqta 1700-den astam ınternet-dúken, 20 elektrondy saýda alańy jumys isteıdi. Al zańdy túrde salyq komıtetine tirkelmegenderi qanshama? Áleýmettik jeli arqyly qazaqstandyqtar kóbinese kıim-keshek, aıaq-kıim (58,7%), azyq-túlik (29,3%) jáne t.b. zattardy satyp alyp jatyr. Osy tusta barsha jurtqa áleýmettik áleýetin tanytyp úlgergen holdıngterdiń biri – Chocofamily.kz kompanııasy. Alpaýyt kompanııanyń 6 iri servıstik júıesi bar. Olar: Chocolife.me, Chocotravel, Chocofood, Idoctor, Lensmark jáne Rahmet sııaqty e-commerce jobalar. Sonyń ishinde Chocofood servıstik júıesi aınalymda óte belsendi. Máselen, Nur-Sultanda – 205, Almatyda – 320, Shymkentte – 88, Qaraǵandyda – 70, Atyraýda – 25 jáne Taldyqorǵan, Taraz t.b. qalalaryndaǵy meıramhana tizilimderin qosýǵa bolady.
Sonymen qatar belsendi jobalardyń qatarynda – Glovo, Iаndeks.Eda jedel jetkizý servıstik júıeleri bar. Qazirdiń ózinde álemniń 22 elinde qoldanysqa engen Glovo baǵdarlamasyn telefonyńyzǵa júkteı alasyz. Nur-Sultan jáne Almaty qalalarynda kez kelgen mekenjaıǵa jetkizip beredi. Qazirgi kúni tapsyrysty tek keshki saǵat 20.00-ge deıin qabyldaıdy. Degenmen bul qyzmetke jurttyń kózqarasy ártúrli. Mysaly, Instagram jelisinde bir boıjetken: «Búgin dúkennen tapsyrys berdim. Aldyn ala Galmart gıpermarketine qońyraý shalyp, qalaǵan ónimniń bar-joǵyn anyqtadym, olarda barlyq ónim túri bar eken. Glova-da poshta arqyly taýarlardyń tizimin rastady. Al kýrer múldem basqa ataýdaǵy ónimdi alyp keldi», dep aryzdansa, kóp tutynýshy «tapsyrys ýaqytynda jetkizildi», «dámdi ári ystyq kúıinde jep aldyq. Kóp raqmet!» dep alǵystaryn qarsha jaýdyrǵan.
Endi servıstik qyzmet kórsetý júıesinde jedel ári dámdi jetkiziletin fastfood-tyń paıdasynan góri zııany kóp bolatyny biraz jurtqa oı salsa, ekinshiden ker jalqaýǵa taptyrmaıtyn, aspannan op-ońaı túse qalatyn olja boldy. Qazaǵym «saqtansań – saqtaıdy» deıdi emes pe?! Sol tez ázirlenetin taǵamdy jasaǵan mamannyń tazalyq gıgıenasy saqtaldy ma, jemis-jıdek, kókónister durys jýyldy ma, et nemese sút ónimderi mólsherlengen ýaqytymen saqtala ma, ne bolmasa jetkizý barysynda kýrerdiń jeke bas gıgıenasynyń tazalyǵyna, arnaıy kıimder men bir rettik qolǵaptardy paıdalanýyna, sapasyn rastaıtyn, tazalyǵyn saqtaıtyn medısınalyq tekseristen ótken arnaıy qaǵazy bar ma? Osy tamaqtyń qundylyǵyn, qaýipsizdigin tekseretin mekeme sanıtarlyq-epıdemııalyq máselesin qanshalyqty qadaǵalap otyr? Ázirge jetkizýshi tarapynan áldebir aǵattyqtar ketse, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy memlekettik saıasatty iske asyrýdy qamtamasyz etý boıynsha óńirlerde aýmaqtyq departamentter jumys isteıdi. Sondyqtan belgilengen tártipke qulaq asý barshamyzdyń mindetimiz.
Bir qýanyshtysy, qazaq qyzdary Instagram, Twitter, Facebook jelileri arqyly ózderi ázirlegen taǵamdaryn jarııalap, chellendj retinde bir-birine jiberýde. Osyndaı da, analarymyz «kelinim saǵan aıtam, qyzym sen tyńda» degen támsilge súıenip, tól dástúrimizdiń arnasyn keńeıtýge óz yqpaldaryn tıgizip otyr desek qatelespeımiz.
Uly Abaı «tamaǵy toqtyq, jumysy joqtyq, azdyrar adam balasyn», degendeı qarap otyrmaı, bos ýaqytty nelikten ıgi iske jumsamasqa?.. Sol sebepti qasıetti Ramazan aıynda otbasyndaǵy jaqyndaryńyzben birge ımanı ustanymdy myǵym bekitip, tamaqtaný mádenıetin saqtap, qaıyrymdy isterdiń saýabyn alaıyq.
Aıym BOLATQYZY