Batys Qazaqstan oblysynda Aqsaı atty óndiristi qala bar. Qazynaly Qarashyǵanaq ornalasqan Bórli aýdanynyń ortalyǵy. Sońǵy jyldary Aqsaı qalasynyń qazaqy bet-beınesi qalyptasyp, erekshe kórkeıip keledi.
Keńes kezinde qalyptasqan qaǵıda – qalalyq bolǵan kez kelgen adam ultyna qaramastan tili orys, dili keńestik topqa aınalýy tıis edi. Ásirese qazaqylyqtyń ıisi qalalarǵa jolamaǵany ras. Batys Qazaqstan oblysyndaǵy jaǵdaı osyndaı bolatyn.
Táýelsizdik qazaq qalalaryn jańasha túletti. Kóp qabatty úılerdiń qabyrǵasynan qazaqy oıýdy kórgende, mekeme-uıymdardyń, dúken-dámhanalardyń mańdaıshalarynan ulttyq ataýlardy kórgende kóz qýanady. Osyndaı oń ózgeris biz sóz etip otyrǵan Aqsaı qalasynda da bar.
О́tken jyldyń sońynda Bórli aýdandyq onomastıkalyq komıssııasynyń qorytyndysymen Aqsaı qalasyndaǵy 25 kósheniń ataýy ózgertildi. Atap aıtsaq, burynǵy Sovetskaıa kóshesi – Ál-Farabı, Ýtvınskaıa – Muhtar Áýezov, Pervomaıskaıa – Juban Moldaǵalıev, Komsomolskaıa – Talǵat Bıgeldınov, Oktıabrskaıa – Hıýaz Dospanova, Lıneınaıa – Jibek joly, Proletarskaıa – Jeltoqsan, Vahtovaıa – Bekzat Sattarhanov, Zavodskaıa kóshesi – Jaıyq, Bezymıannyı pereýlok – О́rken, Ovrajnaıa kóshesi – Bereke, Rabochaıa – Zerde, Kooperatıvnaıa – Q.Shákenov, Sadovaıa – I.Vashýk, Týpıkovaıa – Kókjıek, Shkolnyı pereýlok – Baldyrǵan, Chıngırlaýskaıa – Shyńǵyrlaý, 8 marta – 8 naýryz, Zapadnaıa kóshesi – Batys, Vostochnaıa – Shyǵys, Sentralnaıa – Ortalyq, Molodejnaıa – Jastar, Severnaıa – Soltústik, Trýdovaıa kóshesi – Eńbekshi, Iýjnaıa – Ońtústik kóshe atandy.
Árıne bul kóshelerdiń keńestik ataýyn ózgertý máselesi turǵyndar jınalysynda, qoǵamdyq keńes otyrysynda qaraldy. Kópshilik qoldap, ara-tura qarsylyq ta kezdesti. Sońǵylarynyń ýáji: «Kóshe ataýlaryn ózgertýge qatysty shyǵyndardy kim óteıdi, bıýdjet qarajaty jumsala ma?» degen másele edi.
2020 jyldyń basynda ótken qoǵamdyq keńes otyrysynda Bórli aýdandyq qoǵamdyq keńestiń múshesi, kásipker Baqytjan Ǵadelshıev kóshe ataýlaryn ózgertýge ketetin shyǵyndy óz moınyna alatynyn aıtty. Sóıtip bul másele de sheshildi.
Osy karantın kúnderi kásipker ýádesinde turyp, ózgertilgen kóshe ataýlary jazylǵan anshlagtardy ilýdi bastap ketipti. Baqytjan Meńdigereıuly buǵan deıin de týǵan qalasyna qamqorlyq kórsetip júrgen azamat. 2019 jyly ol basshylyq etetin «Aqsaısnabkontrakt» mekemesi «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda Aqsaı qalasyndaǵy №5 mektep aýlasynda 1,5 ga alma baǵyn otyrǵyzǵan bolatyn. Dál osy joba úshin 5 mln teńge qaıyrymdylyq qarjy jumsalǵan eken.
Aıtpaqshy 2018 jyly Aqsaı qalasynyń Araltal shaǵyn aýdanynda Alash qozǵalysynyń 100 jyldyǵyna oraı bir shoǵyr kóshe paıda bolǵan edi. Kenish aýmaǵynan kóshirilgen Berezovka aýyly turǵyndaryna arnaıy salynǵan shaǵyn aýdannyń sý jańa kóshelerine «Alash Orda», «Aıqap», «Uran», Álıhan Bókeıhan, Ahmet Baıtursynuly, Mirjaqyp Dýlatuly, Mustafa Shoqaı, Jahansha Dosmuhameduly, Halel Dosmuhameduly ataýlary berildi. Mundaǵy «Aıqap» – 1911-1915 jyldary shyqqan tuńǵysh qazaq jýrnaly bolsa, «Uran» gazeti – 1917-1918 jyldary Bókeı Ordasynda shyǵyp, Alash qozǵalysyn, qazaq avtonomııasyn qoldaǵan basylym bolatyn. Mine, Alash qaıratkerlerin, ulttyq tarıhty qasterlegen Aqsaı qalasy taǵy da túlep, keńestik ıdeologııa qaldyǵynan qutylyp, jańaryp jatyr. Qýanysh uzaǵynan bolsyn deımiz!
Batys Qazaqstan oblysy