Alataýdyń etegindegi Tastyózek aýylynda týǵan Jamal Bekbosynovanyń (Momytbekova) esimi jerlesteriniń esinde. Batyrdy jyl saıyn eske alyp, elge etken eńbegin áli kúnge deıin aıtyp júredi.
Jamaldyń anasy Shalıman kolhozshy boldy. Ákesi Mombek maıdanda qaza tapty. Omby qalasynda mektep-gımnazııa bitirgen, usta bolyp jumys isteıtin ákesiniń aǵasy Dúısebek onyń otbasyna qamqorlyq jasady. Jamaldyń aǵasy Aıtpaı Vernyı qalasyndaǵy mektep-gımnazııany bitirip, artelde jumys istedi. Jamal Vernyı qalasyndaǵy qyzdarǵa arnalǵan mektep-gımnazııada bilim alyp, eńbek jolyn XVIII partsezd atyndaǵy aýyl sharýashylyq artelinde eginshi bolyp bastady. Sol jaqta júrip turmysqa shyqty.
1941 jyl... Soǵys... Aýyldan maıdanǵa 150-ge jýyq er-azamat attandy. Olardyń arasynda Jamaldyń kúıeýi Nurıahmed te boldy. Kóbi maıdannan oralmady. «Qara qaǵaz» Jamaldyń úıine de keldi. Balasy bolmaǵan soń, Jamal ata-enesiniń úıinde qalmaı, anasy men aǵasynyń úıine qaıtyp keldi. Qaıǵyly oıdan arylýǵa oǵan jumys kómektesti. Jamal soǵys jyldary janyn salyp eńbektendi, dándi-daqyldardyń joǵary ónimine qol jetkizdi. Bul týraly gazetter jarysa jazdy, kolhoz tóraǵasy eńbekkún vedomosinde atap ótti.
1945 jyly Jamal óndiris úzdigi retinde egis zvenosynyń jetekshisi bolyp saılandy. Ol aýylsharýashylyq ádebıetterin oqyp zerdeledi, egindi qalaı jaqsartýǵa bolatynyn túsinýge tyrysty. Kúzde jerdi egýge daıyndaý kezinde kóń jáne aǵash kúlimen tyńaıtýdy usyndy. Egin jınaý nátıjesi oıdaǵydaı boldy, jańa rekord qoıyldy. 1947 jyly Jamal Bekbosynova basqaratyn eginshilik zvenosy ár gektardan 40-45 sentnerden bıdaı jınady. Bul sol kezdegi rekord edi.
1948 jyly 28 naýryzda Jamal men basqa óndiris ozattary Máskeýge shaqyryldy. Kreml qabyrǵasynda árqaısysyna sińirgen eńbegi úshin memlekettiń eń joǵary nagradasy sanalatyn Sosıalıstik Eńbek Eri ataǵy berilip, «Altyn Juldyz» belgisi tabys etildi. Qoshemet kórsetilip, qýanyshty daýys basylǵannan keıin marapattaýshy syılyq tańdaý týraly ádetten tys usynys aıtty. Áıelder oramal, samaýryn surap, óz ótinishterin jetkize bastady. Jamal óz kezeginde orystardyń aǵash úıin surady, biraq artynan óziniń batyldyǵynan júreksinip, bárin qaljyńǵa súıedi. Alaıda kóp uzamaı aýylǵa nómirlengen bóreneler tıelgen mashına keldi. Alyp kelgen adam Jamalǵa ózin tanystyryp, úkimet syılaǵan úıdi qaıda qoıý keregin surady. Jamal basynda buǵan sene almady. Máskeýdegiler qarapaıym qazaq qyzynyń ótinishin eleýsiz qaldyrmapty. Kóp uzamaı aǵash úı qoıylyp, tósekter ornatyldy, tóbege balalar besigi ilindi. Osylaısha Jamal anasymen jyly úıde ómir súre bastady. Úıge ilingen besik te paıdaǵa asyp, jańa úıge jańa qýanysh syılady. 1953 jyly 2 naýryzda Jamaldyń nemere inisi Keńes Dúısebekov pen onyń áıeli Shákıra Tastanovanyń qyzyn qazaqy dástúr boıynsha Jamalǵa berdi. Jamal baqytqa keneldi. Ol qyz, osy joldardyń avtory – men. Qujattarda Bekbosynova Gúlnur – Bekbosynova Jamaldyń qyzy dep jazylǵan. Meni áli kúnge deıin aýylda batyrdyń qyzy retinde qarsy alady. Maǵan qymbat adamdy esten shyǵarmaǵany úshin aýyldastaryma rızamyn.
1955 jyly anam ókpe qabynýyna shaldyǵyp, kóp uzamaı qaıtys boldy. Meni ájem Shalıman tárbıeledi. Biz Keńes pen Shákıranyń otbasynda ómir súrdik, men olardy atymen ataıtynmyn.
1970 jyly Qaraǵandyǵa ýnıversıtetke oqýǵa attanǵansha barlyq demalysty ózim úshin qymbat aýylda ótkizdim. Sol jerde, Qaraǵandyda turmysqa shyqtym. Matematıka pániniń muǵalimi bolyp jumys istedim, anamnyń erligi men úshin árqashan úlgi boldy. Qazir men Nur-Sultan qalasynda turamyn, zeınetkermin.
2017 jyly balalarym jáne nemerelerimmen Tastyózek aýylynda anam Jamalǵa arnap uıymdastyrylǵan asta boldym. Bul sharanyń bastamashysy – inim Qaırat Dúısebekov pen áıeli Gúlbaram. Úlken asqa jerlester men týǵan-týystar shaqyryldy, olardyń ishinde aýylymyzdyń qurmetti azamaty, maıdanger, Tastyózek pen Taldyqorǵandaǵy birneshe mektepte dırektor bolyp qyzmet etken Ábish Oshaqpaıuly da boldy. Ol bizdiń otbasymen jaqyn tanys bolatyn, osy maqala da sonyń aıtýy boıynsha jazyldy. Ábish Oshaqpaıuly jergilikti mektepke jáne Qoǵaly, Tastyózek aýyldaryndaǵy kóshelerge Jamal esiminiń berilýine úlken eńbek sińirdi. Anam kúıeýimen turǵan úıde memorıaldyq taqta ornatylǵan.
Sosıalıstik Eńbek Eri Jamal Bekbosynovany esten shyǵarmaǵany úshin jerlesterimizge raqmet aıtamyn.
Gúlnur TEZEKBAEVA