Úlken dıqan – Almaty qalasynan da, oblys ortalyǵy – Taldyqorǵannan da shalǵaıda, memlekettik shekaramyzǵa jaqyn ornalasqan aýyl. Úlken dıqan – joǵary jaqqa alaqan jaıyp, kómek-qoldaý suramaı-aq ózderiniń bar sharýalaryn hal-qaderinshe retteý arqyly tirshilik jasap kele jatqan eldi meken. Bul aýylǵa joǵary-tómengi satydaǵy, dálirek aıtqanda, úlkendi-kishili deńgeıdegi sheneýnikter atbasyn óte sırek burady. Tipti, kelmeıdi dese de bolady.
Úlken dıqan – Almaty qalasynan da, oblys ortalyǵy – Taldyqorǵannan da shalǵaıda, memlekettik shekaramyzǵa jaqyn ornalasqan aýyl. Úlken dıqan – joǵary jaqqa alaqan jaıyp, kómek-qoldaý suramaı-aq ózderiniń bar sharýalaryn hal-qaderinshe retteý arqyly tirshilik jasap kele jatqan eldi meken. Bul aýylǵa joǵary-tómengi satydaǵy, dálirek aıtqanda, úlkendi-kishili deńgeıdegi sheneýnikter atbasyn óte sırek burady. Tipti, kelmeıdi dese de bolady.
Osydan birer apta buryn aýyzbirshiligi myǵym, yntymaǵy jarasqan osy Úlken dıqan aýylynda kópshilikke úlgi bolatyn, bolashaq urpaq umytpaı aıta júretin erekshe bir ıgilikti sharanyń kýási boldyq. Ol – Uly Otan soǵysynda qaza tapqan, surapyl soǵysta habarsyz ketken jáne odan keıingi jyldary ómirden ozǵan soǵys ardagerleri men eńbek ardagerleriniń aty-jónderi mármár tasqa oıylyp jazylǵan eńseli eskertkishtiń saltanatty jaǵdaıda ashylýy edi. О́tken ǵasyr kezeńderinen sýyrtpaqtap syr shertetin, sol jyldardyń qıyndyǵymen qosa, eselengen eńbek dúbirin kóz aldymyzǵa elestetetin eskertkishte 469 adamnyń esimi jazylǵan eken.
Eskertkishtiń ashylý rásimi aıaqtalyp, qaýmalaǵan jurt sál saıabyrlaǵan soń, eskertkishtegi ata-apalarymyzdyń, aǵa-ápkelerimizdiń aty-jónderin asyqpaı qarap shyqtyq. Barlyǵy derlik ózimizge bala kezden tanys esimder. Zamanbek Battalhanov – soǵys ardageri, kezinde Almaty oblysynyń birneshe aýdanyna basshylyq jasaǵan, memleket jáne qoǵam qaıratkeri. Áýbákir Sabırov soǵysta kórsetken erlikteri úshin birneshe orden-medaldarmen nagradtalǵan erjúrek barlaýshy. Mórdin Taıypov – soǵys ardageri jáne eńbek ardageri. Elimiz táýelsizdik alǵannan keıin bul kisige Halyq Qaharmany joǵary ataǵy berildi. Myrqasym Orazalıev, Vajıt Tavakılov – maıdannan jeńispen oralǵannan keıin uzaq jyldar boıy muǵalim bolyp, shákirtter tárbıelegen ulaǵatty ustazdar edi.
Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń jeńispen aıaqtalǵanyna 68 jyldan asty. Jeńisti jaqyndatýǵa Úlken dıqan aýylynan maıdanǵa attanǵan 144 azamat ta ózindik úles qosty. Osy aǵalarymyzdyń basym kópshiligi otan qorǵaý jolynda mert bolyp, týǵan jerine oralmady. Olarǵa týǵan eldiń, týǵan jerdiń topyraǵy buıyrmady. Osy eskertkish, birinshiden, sol azamattardyń esimin máńgi este qaldyrý úshin turǵyzylyp otyr degenimiz jón shyǵar.
– Bul bir ıgilikti de saýapty is boldy, balam, – dedi soǵys jáne eńbek ardageri Ábdýáli Qyryqbaev bizben áńgimesinde. – Eskertkishte aty-jónderi jazylǵan aýyldastarymnyń barlyǵyn bilemin. Birazymen kezinde egin de ordyq, shóp te shaptyq, jer de jyrttyq. Eń aldymen, bul bizdiń jastarymyz úshin, bolashaq urpaq úshin úlgi-ónege bolatyny anyq. Osynyń barlyǵy aýyzbirliktiń, yntymaqtyń arqasynda júzege asyp otyr. Alla taǵala bizdi sodan ajyratpasyn.
Eskertkishte esimderi jazylǵan 469 adamnyń 325-i soǵys kezinde tylda jáne odan keıingi jyldary sharýashylyqtyń ár salasynda eńbek etken jandar eken. Mysaly, Sálim Shormaqovty alaıyq. Sálim aǵa jastaıynan shopannyń aq taıaǵyn qolyna ustap, 40 jyldan astam ýaqyt mal baqty, memleket dáýletin arttyrýǵa zor úles qosty. Sol eńbekqorlyǵynyń arqasynda bes ordendi omyraýyna taqty. Birneshe ret partııa sezderine delegat bolyp saılandy, depýtat retinde talaı márte halyq senimin arqalady. Ol kisi eń joǵary nagradaǵa ábden laıyq edi. Nege ekeni belgisiz, Sálim Shormaqovqa Sosıalıstik Eńbek Eri ataǵy berilmedi.
Eskertkishtegi adamdar aty-jónderin oqyp kele jatqanda, «Jylybaeva Bıbısha» degen tastaǵy jazý kózimizge ottaı basylǵanyn jasyra almaımyz. О́ıtkeni, stýdent kezimizde Bıbısha apamyzdyń ómir joly, eńbek joly jóninde jazǵan sýretteme tektes maqalamyz Almaty oblystyq «Jetisý» gazetinde jarııalanǵan edi. Bıbısha apa uzaq jyldar boıy qolynan ketpenin, aıa