Keshe Aqordada Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev elimizge resmı saparmen kelgen Ispanııa Koroldigi Úkimetiniń Tóraǵasy Marıano Rahoımen kezdesti.
Kezdesý barysyndaǵy kelissózderde taraptar Qazaqstan men Ispanııanyń strategııalyq seriktestigin odan ári damytý máselelerin talqylady. Ekonomıka, ınvestısııa, kólik, ónerkásip, energetıka, mádenıet salalaryndaǵy jáne basqa da baǵyttardaǵy yntymaqtastyqqa erekshe nazar aýdaryldy. N.Nazarbaev Qazaqstan óz táýelsizdiginiń alǵashqy kúnderinen-aq Ispanııamen qarym-qatynasty nyǵaıtyp kele jatqanyn atap ótti.
Keshe Aqordada Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev elimizge resmı saparmen kelgen Ispanııa Koroldigi Úkimetiniń Tóraǵasy Marıano Rahoımen kezdesti.
Kezdesý barysyndaǵy kelissózderde taraptar Qazaqstan men Ispanııanyń strategııalyq seriktestigin odan ári damytý máselelerin talqylady. Ekonomıka, ınvestısııa, kólik, ónerkásip, energetıka, mádenıet salalaryndaǵy jáne basqa da baǵyttardaǵy yntymaqtastyqqa erekshe nazar aýdaryldy. N.Nazarbaev Qazaqstan óz táýelsizdiginiń alǵashqy kúnderinen-aq Ispanııamen qarym-qatynasty nyǵaıtyp kele jatqanyn atap ótti.
Biz Ispanııa Koroldiginiń yqylasy men qoldaýyn udaıy sezinip kelemiz. Qazaqstanǵa saparmen kelgen Ispanııanyń burynǵy premer-mınıstrlerimen dostyq qarym-qatynasta boldyq, dedi N.Nazarbaev kezdesýde. Sizderdiń elderińiz ESKPO-2017 búkilálemdik kórmesin ótkizýge arnalǵan konkýrsta bizdiń ótinishimizge qoldaý kórsetti. Sonymen birge, Qazaqstannyń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy týraly sheshimniń Madrıdte qabyldanǵanynyń nyshandyq máni zor. Qazirgi ýaqytta elderimiz arasynda strategııalyq seriktestik jónindegi kelisim bar.
Budan keıin Qazaqstan Prezıdenti eki el arasyndaǵy ekonomıkalyq baılanystarǵa toqtaldy. Elbasy atap ótkendeı, búginde bizdiń elimizde Ispanııanyń iri kompanııalary tabysty jumys isteýde. 70-ten astam birlesken kásiporyn qurylǵan. Biz qazirgi Úkimet qyzmetiniń arqasynda Ispanııanyń ekonomıkalyq damýy qalpyna kele bastaǵanyn jáne ornyqty deńgeıge jetkenin kórip otyrmyz, dedi N.Nazarbaev.
M.Rahoı aldymen elimizge saparmen kelip qaıtýǵa shaqyrǵany úshin Qazaqstan basshysyna alǵys aıtty. Ispanııa men Qazaqstan burynnan óte jaqsy qarym-qatynasta, dedi odan soń Ispanııa Premer-mınıstri. Sál keıinirek men Sizge asa mártebeli Ispanııa Koroliniń óz qolymen jazǵan hatyn tapsyratyn bolamyn. Sizdiń ótken jyly Madrıdke jasaǵan saparyńyz esimde. Bizdiń kompanııalarymyz Qazaqstanda, shyn máninde, óte tabysty jumys isteýde. Birlesken qyzmetke atsalysý nıetindegi Ispanııa kásiporyndary ókilderiniń qalyń toby menimen birge keldi.
Ispanııa Koroldigi Úkimetiniń basshysy budan keıin óz elderindegi ekonomıkalyq jaǵdaıdan habardar etti. Eger Eýropa men Ispanııadaǵy ekonomıkalyq ahýal týraly aıtsaq, dedi ol osy jóninde, men Úkimet basyna kelgen ýaqyttan beri bizdiń elde alǵash ret oń nátıjeler kórine bastady. Úshinshi toqsanda el ekonomıkasynda sál ósim bolmaq. Jumyssyzdyqqa qatysty málimetter burynǵyǵa qaraǵanda bıyl jaqsy. Degenmen, bul kelesi jyly ahýal tipti jaqsy bolady dep qýanýǵa sebep emes. Biz búginde de, aldaǵy ýaqytta da reformalardy aýqymdy túrde júrgizýdi jalǵastyra beretin bolamyz.
Qazaqstan-Ispanııa kelissózderi kezinde N.Nazarbaev M.Rahoıǵa ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezeńinde Qaraǵandy eńbekpen túzeý lagerinde bolǵan 152 ıspandyq azamatqa qatysty Memlekettik muraǵattan alynǵan qujattardyń kóshirmesin tabys etti.
Ispanııa Premer-Mınıstriniń Qazaqstanǵa jasaǵan bul resmı sapary Qazaqstan – Ispanııa arasyndaǵy strategııalyq seriktestikti ári qaraı tereńdetý úshin erekshe mańyzdy. Bul jerde ózara saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııa máseleleri negizgi basymdyq bolyp tabylady. Eger eki memlekettiń ekijaqty saýda aınalymyna nazar aýdaratyn bolsaq, ótken jyly ol 996 mıllıon AQSh dollaryn quraǵan. Al osy jyldyń birinshi jartysynda bul kórsetkish 2,4 esege ósip, 1,03 mıllıard AQSh dollaryna jetip otyr. Jalpy, Ispanııada kólik jáne kólik ınfraqurylymy, jańartylatyn energetıka, ónerkásip, aqparattyq tehnologııalar, aýyl sharýashylyǵy, basqa da salalar qatty damyǵan. Sondyqtan da bul el atalǵan salalar boıynsha álemde kóshbasshy retinde tanymal.
Tabysty júrgizilgen kelissózderdiń qorytyndysynda N.Nazarbaev pen M.Rahoıdyń qatysýymen Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasy men Ispanııa Koroldigi Memlekettik basqarý ulttyq ınstıtýty arasyndaǵy О́zara túsinistik týraly memorandýmǵa jáne «Qazaqstan temir joly» UK» AQ pen «Patentes Talgo S.L» arasyndaǵy Qala mańy poıyzdary óndirisin uıymdastyrý jobasy jónindegi ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıyldy.
Qujattarǵa qol qoıylǵan soń, Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Ispanııa Koroldigi Úkimetiniń Tóraǵasy Marıano Rahoı kelissózder qorytyndysy boıynsha buqaralyq aqparat quraldary úshin brıfıng ótkizdi. Nursultan Nazarbaev óz sózinde kelissózderdiń óte nátıjeli bolǵanyn atap ótti.
Biz Ispanııa Úkimeti Tóraǵasynyń saparyn Qazaqstan-Ispanııa qarym-qatynastarynyń qarqyndy damýynyń belgisi retinde qarastyramyz. Olar negizgi irgetasy 2009 jyly qol qoıylǵan Strategııalyq seriktestik týraly shart bolyp tabylatyn berik quqyqtyq arqaýǵa qurylǵan, dedi Qazaqstan basshysy. Kezdesý barysynda biz Qazaqstan men Ispanııa arasyndaǵy saıası, ekonomıkalyq, áleýmettik jáne mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy odan ári nyǵaıtý múmkindikterin talqyladyq. Saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynastar men ınvestısııalyq yntymaqtastyq áleýetin keńeıte túsý qajettigine bólek nazar aýdaryldy. Qazaqstan aýmaǵynda ozyq óndiris qurýǵa jáne jańa tehnologııaǵa kóshýge baǵyttalǵan birlesken jobalardy iske asyrý biz úshin erekshe mańyzǵa ıe. Kólik jáne kóliktik ınfraqurylymdar, ónerkásip, jańartylatyn energetıka salalaryndaǵy ózara is-qımyldyń zor keleshegi bar.
Qazaqstan Prezıdenti M.Rahoıdyń Qazaqstan Premer-Mınıstrimen kelissózderiniń qorytyndysy boıynsha eki eldiń kompanııalary arasynda birqatar mańyzdy kelisimsharttarǵa qol qoıylatynyn da atap ótti. Sonymen qatar, Nursultan Nazarbaev Ispanııanyń qýatty ekonomıkasy bar ekenine, onyń Eýropada tórtinshi oryn alatynyna toqtaldy.
Daǵdarystar álemdik ekonomıkadaǵy qalypty qubylys bolyp sanalady – olar keledi jáne ketedi. Alaıda damyǵan elder mundaı jaǵymsyz kezeńderdi eńserip, qýatty ekonomıkalyq áleýetin saqtap qalady. Ispanııadaǵy jumyssyzdyq deńgeıiniń joǵary bolýy – búkil álem, sonyń ishinde Qazaqstan zardabyn tartyp otyrǵan jahandyq qarjy-ekonomıkalyq daǵdarystyń saldary. Qazirgi ýaqytta Eýropa ekonomıkasynda oń qarqyn baıqalýda, eýro-valıýtaǵa qatysty jaǵymsyz boljam rastalǵan joq. О́z kezeginde Ispanııa ekonomıkasynda da saýyǵýdyń belgileri kórinis tabýda. Biz qol qoıǵan kelisimder saýda-ekonomıkalyq ózara is-qımyldy odan ári tereńdetýge baǵyttalǵan jáne bizdiń ózara tıimdi yntymaqtastyqtyń bolashaǵyna senimmen qaraıtynymyzdyń dáleli, dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Elbasy kezdesýde halyqaralyq saıasattyń meılinshe ózekti taqyryptary talqylanǵanyn da atap ótti. Biz Sırııa men Taıaý Shyǵystaǵy ahýaldy, Irannyń ıadrolyq problemasyn, Aýǵanstannan 2014 jyly halyqaralyq koalısııa kúshteriniń shyǵarylýy konteksindegi osy eldiń jaǵdaıyn qarastyrdyq. Halyqaralyq saıasattyń osyndaı ótkir problemalary jónindegi eki eldiń ustanymy uqsas ekenin qanaǵattanýshylyq sezimmen atap ótpekpin. Kópjaqty dıplomatııa salasyndaǵy, eń aldymen, BUU aıasyndaǵy yntymaqtastyqty damytý múmkindikteri talqylandy, dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy geografııalyq jaǵynan qashyq jatqanyna qaramastan, Qazaqstan men Ispanııany adamdar taǵdyry da baılanystyratynyn atady. Búgin osy baılanystardy nyǵaıtýǵa taǵy bir qadam jasaldy. Men Rahoı myrzaǵa Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezeńinde Qaraǵandy lagerinde bolǵan áskerı tutqyndar men bas erkinen aıyrylǵan 152 ıspandyq azamattyń muraǵattyq materıalyn berdim. Ol qujattar Ispanııanyń keıbir azamattaryna óz týystary men jaqyndarynyń taǵdyry týraly bilýine múmkindik beredi dep senemin, dedi Qazaqstan Prezıdenti.
N.Nazarbaev kelissózder kezinde mádenı-gýmanıtarlyq ózara is-qımyl máseleleri talqylanǵanyna da toqtalyp ótti. Atap aıtqanda, eki eldiń mádenıet mekemeleri arasynda tájirıbe almasý jáne oqý oryndarynda stýdentterdi ózara oqytý múmkindikteri qaraldy. Memleket basshysy M.Rahoıdyń sapary saıası, saýda-ekonomıkalyq baılanystardy damytýǵa jańasha serpin beretinine, eki el halqyn jaqyndata túsetinine senimin bildirdi.
Al Ispanııa Úkimetiniń Tóraǵasy bul onyń Qazaqstanǵa alǵashqy sapary jáne Nursultan Nazarbaevpen úshinshi kezdesýi ekenin atap ótip, Astanaǵa kelip qaıtýǵa shaqyrǵany úshin alǵys bildirdi. Qazaqstan – damý áleýeti orasan, syrtqy saıasaty úılesim tapqan, halyqaralyq arenada jaqsy aty bar el. Ol – Eýropalyq Odaq úshin óte mańyzdy seriktes jáne Ortalyq Azııa óńirinde kóshbasshy. Sizderdiń elderińiz óńirdegi turaqtylyq pen damý faktory kózderiniń qyzmetin atqarady. Ispanııa sizderdiń syndarly jáne ashyq syrtqy saıasattaryńyzdy baǵalaı biledi jáne biz elderińizdiń halyqaralyq bedelin nyǵaıtýǵa kómek kórsetýge daıynbyz, dedi Ispanııa Premer-mınıstri.
M.Rahoı qazirgi álemde «jasyl ekonomıkany» damytýdyń mańyzdylyǵyna toqtala kelip, «Jasyl kópir» seriktestigi baǵdarlamasy jónindegi halyqaralyq konferensııaǵa qatysýǵa múmkindik jasalǵany úshin rızashylyǵyn bildirdi.
Bul baǵytta Qazaqstandaǵy damý jańa deńgeıge kóterilip keledi. Sondaı-aq, sizderdiń elderińizde jańartylatyn energııany damytýǵa zor mán berilýde. Osy oraıda, negizgi taqyryby bolashaqtyń energııasy bolyp tabylatyn EKSPO-2017 búkilálemdik kórmesin ótkizý – bul baǵyttaǵy mańyzdy qadam. Biz ony ótkizýde sáttilik tileımiz. Bizdiń elderimiz arasyndaǵy ekijaqty qarym-qatynastar strategııalyq mánge ıe jáne biz yntymaqtastyqtyń joǵary qarqynyn odan ári nyǵaıtýdy qalaımyz. Birqatar kelisimderdi qabyldaý jáne sharttarǵa qol qoıý eki el arasyndaǵy gýmanıtarlyq, kólik jáne áskerı-tehnıkalyq salalardaǵy ekijaqty ózara is-qımyldy jandandyrýǵa septigin tıgizedi dep senemin, dedi Ispanııa Úkimetiniń Tóraǵasy.
Brıfıngte Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Ispanııa Koroldigi Úkimetiniń Tóraǵasy Marıano Rahoı qazaqstandyq jáne ıspandyq jýrnalıster tarapynan qoıylǵan suraqtarǵa jaýaptar qaıtardy.
Álısultan QULANBAI,
«Egemen Qazaqstan».