Aqparat zamanynda kóbi ózgerip, ońtaılana tústi. Sondyqtan azamattyq qoǵamnyń erejeleri de ózgerdi. Bul degenimiz azamattardyń beıbit jıyndarǵa, óz oıyn aıtýǵa degen kózqarasy túrlene tústi. Sondyqtan bul prosesti ilgerileý dep túsinýimiz qajet.
Zań qabyldanǵannan keıin azamattardyń sóz bostandyǵy máselesin rettep, beıbit jıyndar ótkizýdi jeńildetpek. Buǵan deıin aıtqanymdaı, beıbit jıyndar azamattarymyz úshin qalypty nársege aınalady. Árıne buǵan ýaqyt kerek.
Beıbit jıyndar ótkizý týraly ótinishti berý ýaqyty da qysqartyldy. Lıberalızasııa nátıjesinde endi ótinishti 15 kún buryn emes, 5 kún buryn berý de jetkilikti. Jıyn ótkizetin oryndardyń da halyqqa yńǵaıly, ınfraqurylymdyq obektilerdi qoldaný múmkindigi bolýy kerek. Sonymen qatar ákimdikter atalǵan jerlerde basqa sharalar ótkizilip jatsa habar berip, aqparat taratyp turýy kerek. Oǵan qosa demonstrasııa men sherý sııaqty jıyndar ótkizbes buryn jergilikti atqarýshy bılikti qulaǵdar etý de azamattardyń jumysyn jeńildetpek. О́ıtkeni kóshelerdi jaýyp, júrginshiler men júrgizýshilerge kedergi kelmeýi kerek. Halyqaralyq paktiler men Konstıtýsııaǵa sáıkes, mıtıngter quqyǵy basqalardyń quqyǵyn shektemeýi kerek. Iаǵnı, basqa turǵyndardyń jumysy toqtap, jolynan qalý sııaqty olqylyqtar bolmaýy tıis.
Taǵy bir nazarǵa alatyn jaıt – jýrnalısterdiń jumysy. Beıbit jıyndar kezinde jýrnalısterdiń jumysyn shekteıtin erejeler tolyqtaı qysqartyldy desek bolady. Qujattarǵa qatysty talaptar da ońtaılandyryldy.
Al jıyndardy toqtatý máselesine kelsek, adam ómiri men densaýlyǵyna qaýip tóngen jaǵdaıda, memleket múlki zaqymdalǵanda, arnaıy orynǵa jınalǵandar sany shekten assa, jıyndy toqtaýǵa ruqsat bar.
Mundaı naqty shekteýler kórsetilip, belgilengeni durys. Jalpy, jańa zań Adam quqyqtaryn qorǵaý jónindegi eýropalyq konvensııa prınsıpterine de sáıkes keledi. «Tyıym salynbaǵannyń bárine ruqsat» pen «azamattyń quqyǵy ekinshi azamattyń quqyǵyn shektemeýi» kerek degen adam quqyqtarynyń basty eki prınsıpi negizge alynǵan.
Marat BAShIMOV,
Eýropalyq quqyq jáne adam quqyqtary ınstıtýtynyń dırektory