Byltyr elimizde 90,5 mln tonna munaı óndirildi. Bıylǵy meje 90 mln tonna bolatyn. Alaıda «qara altyn» baǵasynyń qubylǵany men álemdik ekonomıkadaǵy turaqsyzdyq jospardy 4,5 paıyzǵa qysqartýǵa májbúr etti. Bul týraly Energetıka mınıstri Nurlan Noǵaev esep berý jıynynda aıtty.
Álemge taralǵan indet energııa resýrstaryna da aıtarlyqtaı áser etýde. Sol sebepti jyldyq josparǵa túzetýler engizilip jatyr. Máselen, ótken jyly munaı jáne kondensat eksporty 72,2 mln tonnaǵa jetken bolatyn. Al bıyl bul kórsetkishti qaıtalaý múmkin emes.
– Atyraý oblysyndaǵy «Teńiz» ken ornynda quny 45,2 mlrd dollar, sonyń ishinde qazaqstannyń úlesi 16 mlrd dollardy quraıtyn keńeıtý jobasy júzege asýda. 230-ǵa jýyq otandyq servıstik kompanııa qurylys jumystaryna jumyldyryldy. Joba aıaqtalǵan soń qosymsha 12 mln tonna munaı óndirýge bolady. «Qashaǵan» ken ornynda 2022 jylǵa qaraı táýligine 450 myń barrelge deıin munaı óndirý josparlanýda. Sol úshin jańa gaz óńdeý zaýytyn salý jobalaryn iske asyrýdamyz. Qazir merdiger kompanııalarmen jol kartasyn pysyqtap, talqylap jatyrmyz, – dedi N.Noǵaev.
Mınıstrdiń aıtýynsha, jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń esebinen 144 myńnan astam qazaqstandyq maman qaıta daıarlaýdan ótken. Qazir ǵylymı-zertteý jáne tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystardy qarjylandyrý boıynsha mindettemeler ázirlenýde.
Byltyr jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń ǵylymı-zertteý jáne tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystardy qarjylandyrýǵa 9,9 mlrd teńge bólingen edi. Bıyl qazaqstandyq kadrlardy oqytýǵa 21 mlrd teńge jumsalady.
Jıyn barysynda qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy fýnksııalar men ókilettikter Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligine aýysqany aıtyldy. Endi Energetıka mınıstrligi munaı jáne gaz salasyn damytý, strategııalyq baǵyttardy júzege asyrý, elektr energetıkasy, atom energetıkasy, jańartylǵan energııa kózderin paıdalaný salalaryna jaýapty.
– Qazaqstanda kómirsýtek shıkizatyn barlaý men óndirýge arnalǵan 235 kelisimshart bar. Sonyń ishinde: barlaýǵa qatysty – 54, birlesip barlaý men óndirý boıynsha – 96, óndirýge qatysty – 74, ónimdi bólý týraly kelisim boıynsha 11 kelisimshart jasaldy. Al ýran óndirisine qatysty 25 kelisimshart maquldandy. Geologııalyq barlaý jumystaryna bólingen ınvestııa kólemi – 158,4 mlrd teńge, – dedi N.Noǵaev.
Mınıstr habarlaǵandaı, ónerkásiptik tutynýshylar men kásipkerlerge qoldaý kórsetý úshin taýarlyq gazǵa shekti kóterme baǵalardyń ósýine jol bermeý jumystary júrgizilýde. О́ńirler úshin taýarlyq gazǵa shekti kóterme baǵalardy aǵymdaǵy deńgeıde saqtaý týraly sheshim qabyldandy. Bul kishi jáne orta bıznes, bıýdjettik uıymdar úshin bólshek saýda baǵalaryn tejeýge ákeledi. Sondaı-aq mýltıplıkatıvti áser retinde jylý energııasyn óndiretin jáne elektr energııasyn shyǵaratyn otyn-energetıkalyq kesheni úshin tarıfterdi tejeýge yqpal etpek.