Qazaqstan Respýblıkasy qatysqan kórmelerdiń ishinde, jalpy Búkilálemdik ámbebap kórmeler tarıhynda 2010 jyly Shanhaı qalasynda ótken ámbebap kórmeniń mańyzy erekshe. Qytaı Halyq Respýblıkasynda 184 kún boıy jalaýy jelbiregen bul kórme Búkilálemdik ámbebap kórmeler tarıhyna buryn-sońdy bolmaǵan úsh rekordtyq nátıjeni pash etti. Atap aıtqanda, Shanhaıdaǵy EKSPO-2010 kórmesine qatysýshylar sany, kórmeni tamashalaǵan týrıster sany jáne kórme qalashyǵynyń kólemi jaǵynan rekordtyq deńgeıde boldy.
EKSPO-2010: Tamasha qala – tamasha ómir
«Tamasha qala – tamasha ómir» uranymen ótken kórme qalashyǵy 5,28 sharshy shaqyrym aýmaqqa sozyldy. Oǵan álemniń 192 memleketi jáne 50-den astam halyqaralyq uıymdar qatysty. Alty aıǵa sozylǵan EKSPO-2010 ámbebap kórmesin 73 mıllıonnan astam adam tamashalady. Kórme jalaýy jelbiregen 184 kúnniń ishinde munda 20 myńnan astam mádenı jáne oıyn-saýyq sharalary ótkizildi. Iаǵnı ámbebap kórmeniń ár kúninde júzden astam buqaralyq sharalar uıymdastyrylyp otyrdy.
Qazaqstan Respýblıkasy qatysqan kórmelerdiń ishinde, jalpy Búkilálemdik ámbebap kórmeler tarıhynda 2010 jyly Shanhaı qalasynda ótken ámbebap kórmeniń mańyzy erekshe. Qytaı Halyq Respýblıkasynda 184 kún boıy jalaýy jelbiregen bul kórme Búkilálemdik ámbebap kórmeler tarıhyna buryn-sońdy bolmaǵan úsh rekordtyq nátıjeni pash etti. Atap aıtqanda, Shanhaıdaǵy EKSPO-2010 kórmesine qatysýshylar sany, kórmeni tamashalaǵan týrıster sany jáne kórme qalashyǵynyń kólemi jaǵynan rekordtyq deńgeıde boldy.
EKSPO-2010: Tamasha qala – tamasha ómir
«Tamasha qala – tamasha ómir» uranymen ótken kórme qalashyǵy 5,28 sharshy shaqyrym aýmaqqa sozyldy. Oǵan álemniń 192 memleketi jáne 50-den astam halyqaralyq uıymdar qatysty. Alty aıǵa sozylǵan EKSPO-2010 ámbebap kórmesin 73 mıllıonnan astam adam tamashalady. Kórme jalaýy jelbiregen 184 kúnniń ishinde munda 20 myńnan astam mádenı jáne oıyn-saýyq sharalary ótkizildi. Iаǵnı ámbebap kórmeniń ár kúninde júzden astam buqaralyq sharalar uıymdastyrylyp otyrdy.
Shanhaı qalasynda ótken bul kórme Qytaı tarıhyndaǵy tuńǵysh Búkilálemdik jetistikter kórmesi boldy. QHR EKSPO-2010 kórmesin ótkizý qurmetine ıe bolý jolynda Ońtústik Koreıa, Meksıka, Polsha jáne Reseı memleketterimen baq synasyp, óte tartyspen ótken básekede jeńiske jetti. Osy tamasha jeńiske jetý jolynda Shanhaı qalasynyń qosqan úlesi zor. Shanhaı búginde zor qarqynmen damyp otyrǵan QHR-dyń biregeı bıznes ortalyǵy bolyp sanalady. Munda saýda, ónerkásip jáne qarjy salasy barynsha damyǵan. Ekonomıkany ashyq ártaraptandyrý jolyna salǵan Qytaıda qor bırjasy aldymen osy Shanhaı qalasynda dúnıege keldi. Qazir munda 400 myń jekemenshik fırmalar, 30 myńnan astam shetel ınvestısııalyq kompanııalary, úlken qarjy ortalyǵy jumys isteıdi.
Tórtkúl dúnıeni tamsandyrǵan 2008 jylǵy Beıjiń Olımpıadasynan keıingi Qytaı tarıhyndaǵy eń saltanatty shara osy EKSPO-2010 Shanhaı ámbebap kórmesin ótkizý sharasy boldy. QHR Halyqaralyq kórmeni ótkizýge erekshe shyǵarmashylyq izdenispen kelip, álem jurtshylyǵyn taǵy da tańǵaldyrdy. Aqıqatynda Aspanasty eli halyqaralyq aýqymdy sharalar ótkizýde aldyna jan salmaıtyndyǵyn kórsetti. «Tamasha qala – tamasha ómir» uranymen ótkizilgen Dúnıejúzilik ámbebap kórme Hýanpý ózeniniń qos jaǵalaýynda, Nanpý jáne Lýpý kópirleriniń ortasynda qanat jaıdy. Jalpy aýmaǵy 5,28 sharshy shaqyrymǵa sozylǵan EKSPO-2010 kórmesin 3,93 shaqyrymy Shanhaı qalasynyń Pýdýn aýdanynda, 1,35 sharshy shaqyrymy Pýsı aýdanynda qonys tepti. Kórmege kelgen qonaqtar men týrısterge 70 myńnan astam eriktiler qyzmet kórsetti. Olardyń barlyǵy derlik aǵylshyn tilin jetik meńgergen. Sonymen birge, kórmeler qalashyǵynda kún saıyn Shanhaı qalasy turmystyq qyzmet kórsetý salasynyń 40 myńnan astam mamandary jumys istedi. Kórmeler tarıhynda alǵash ret Shanhaı EKSPO-2010 ámbebap kórmesi onlaın rejiminde dúnıeniń tórt buryshyna tarap jatty.
Qazaqstan Respýblıkasy Shanhaı EKSPO-2010 kórmesinde tuńǵysh ret óziniń pavılonyn saldy. Bul úshin Qytaı tarapy Qazaqstanǵa 1 myń sharshy metr jer telimin bóldi. Qazaqstan pavılonynyń taqyryby – «Astana – Eýrazııa júreginde» devızimen ótti. EKSPO-2010 Búkilálemdik ámbebap kórmesiniń negizgi maqsaty bolashaq qalasynyń modelderi men tujyrymdamalyq sheshimderin usyný bolsa, «Astana – Eýrazııa júreginde» atty Qazaqstan pavılonynyń negizgi maqsaty eń jańa jáne joǵary qarqynmen damyǵan álemdegi astanalardyń birinen sanalatyn Astana qalasynyń tájirıbesi arqyly elimizdiń táýelsizdik jyldarynda qol jetkizgen jetistikterin pash etý edi. Qazaqstan búkilálemdik kórmege ákelgen jetistikterin pash etetin pavılondy irgetasynan bastap óz kúshimen salyp shyqty. Qazaqstan pavılonynyń dál ortasynda el erteńiniń sımvoly «Báıterek» monýmentiniń jarqyraǵan bıik maketi ornatyldy. Ol atshaptyrym aýmaqty alyp jatqan Qazaqstan pavılonynyń túpqazyǵy ispetti. Qazaqstan pavılony EKSPO-2010 kórmesiniń eń bedeldi sektoryna ornalasty. Onyń qos qanatynda Ońtústik Koreıa jáne Japonııa pavılondary qonys tepti.
Dúnıejúzi qalalarynyń búgingi jetistikteri men bolashaq damýynyń kókjıegin pash etken EKSPO-2010 kórmesi búkil álem nazaryn ózine aýdarǵan halyqaralyq mańyzdy shara boldy. Osy bir jahandyq oqıǵada Qazaqstannyń pavılony kórmeni tamashalaýshylardyń erekshe iltıpatyna ıe boldy. EKSPO-2010 Búkilálemdik kórmesiniń qorytyndysynda Qazaqstan pavılonyn 1 mıllıonnan astam adam tamashalaǵany anyqtaldy.
EKSPO-2010 Búkilálemdik ámbebap kórmesi – HHI ǵasyrdaǵy qala ómiriniń barlyq qýaty men jetistikterin pash etip, álem qalalarynyń damý keleshegin aıqyndady. Sarapshylardyń boljamy boıynsha búginde jer sharyndaǵy adamdardyń 55 paıyzdan astamy qalalyq turǵyndar bolyp tabylady. Sondyqtan qala ómiriniń bolashaǵy búkil adamzatty, barlyq memleketterdi tolǵandyrady. Endeshe, Shanhaıda ótken EKSPO-2010 kórmesi adamzat tarıhyndaǵy erekshe taqyrypty qamtyǵan erekshe mańyzdy shara bolǵandyǵy daýsyz.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan».
Sýretterde: «Shanhaı EKSPO-2010» kórinisteri.