QARA JERDIŃ QADIRIN BILEMIZ BE?

Jer – en baılyqtyń bas­taýy, tirshiliktiń qaınar kózi. Osy qasıetti jerimizdi bola­shaq urpaqqa qandaı jaǵdaıda qaldyramyz, mine, gáp sonda. Jerdi qanshalyqty tıimdi paı­dalanyp otyrmyz? Jer týraly zańdylyqtar qansha­lyqty saqtalýda? “Egemen Qazaqstan” gazetiniń Aqtóbe oblysyndaǵy tilshisi Satybaldy Sáýirbaı Aqtóbe jáne Batys Qazaqstan oblystary óńiraralyq jer ınspeksııasynyń bastyǵy Asqar Júsibálıevke: – Siz buǵan ne deısiz? – О́tken jyly jer zańdy­lyq­tarynyń saqta­lýy­na 798 tekserý júrgizildi. Tek­serý nátı­jesinde jalpy kólemi 64 938 gektardyń zań buzý­shylyqtary anyqtalyp, 505 sharýashylyq sýbektileri ákim­shi­lik jaýap­ker­shilikke tartyl­dy, barlyǵy 31 541,8 myń teńge aıyppul salyn­dy. Onyń ishinde 234 zańdy tul­ǵaǵa 25 829,9 myń teń­ge, 134 jeke tulǵaǵa 2 472,7 myń teńge jáne 70 laýazym ıesine jáne jeke kásip­kerlerge 3 239,18 myń teńge aıyppul salyndy. Jetpiske jýyq sha­rýa­shylyq sýbektisine ákimshi­lik eskertý jasaldy. Jer zańdylyqtary normala­ry­nyń buzylýy kóp jaǵdaıda ónerkásip kásiporyndary, jer qoınaýyn paıdalanýshylar ara­synda oryn alady. Mysaly, “Aq­tóbe Mys Kompanııasy” JShS paıdalanyp otyrǵan aýmaq­ta on zań buzýshylyq anyq­talyp, 1527,6 myń teńge aıyp­pul tóledi. “Sagız Petro­lıým” JShS-inde bolǵan segiz zań buzýshylyq úshin 1 336,6 myń teńge,“Qazaqoıl-Aqtóbe” JShS bir ǵana zań buzýshylyqqa 3496,3 myń teńge aıyppul tóledi. О́tken jyldyń úshinshi toq­sa­nynda eki oblys aýmaǵynda 119 agroqurylym nysandary­nyń 211 174 gektar aýyl sharýa­shy­lyǵy alqaptaryna tekserý júrgizildi. Onyń 91 nysany boıynsha 74 842 gektar alqapty paı­dalanýda “Jer týraly” zań­dylyqtardyń saqtalmaıtyny anyqtaldy. Jer zańdylyqtary normalaryn saqtamaǵany úshin 42 agroqurylymǵa 1 654,8 myń teńge aıyppul salynyp, olar­dyń 49-yna eskertý jasaldy. Ústimizdegi jyldyń qańtar-aqpan aılarynda júrgizilgen 55 tekserýdiń nátıjesinde 615,6 gektar jerde 16 zań buzýshylyq anyqtalyp, 16 nysanǵa 1 256,74 teńge aıyppul salyndy. Sony­men birge, josparly tekserýge baılanysty Aqtóbe jáne Batys Qazaqstan oblystary, qalalyq jáne aýdandyq ákimdikteri men aýdandyq jer qatynastary bó­lim­deriniń 2009 jylǵy jer paı­dalaný quqyǵyn tabystaý jónindegi jumystary tekserildi. Tekserý kórsetkenindeı, jer telim­derin suraý ótinishteriniń qaralýy, jerge ornalastyrý jobalarynyń bekitilýi, jer te­limderin berý týraly qaýly­lar­dyń shyǵýy, ýaqytsha berilgen jer telimderin paıdalaný qu­qy­ǵyn uzartý merzimderi negizsiz sozylǵan. Osyǵan baılanysty Aqtóbe oblysyndaǵy ákimdikter­diń úsh laýazymdy tulǵasy Ákim­shilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 256-babyna sáıkes jaýapqa tartylyp, 98 910 teńge aıyppul tóledi. Sondaı-aq, Batys Qazaqstan oblysy Zele­nov, Tasqala, Bórli aýdandary aýyldyq okrýgteri ákimderiniń 32 qaýly sheshimderin zańǵa sáıkestendirýge nusqaý berildi. Aqtóbe oblysy.