Mańǵystaýdaǵy Qaraqııa ataýy kópshilikke jaqsy tanys. Ol – kólemi jaǵynan TMD elderi arasynda 5-shi oryn alatyn Qazaqstandaǵy eń tereń oıpat ataýy. Elimizdiń tańdaýly jeti keremetiniń biri. Aqtaýdan shyǵyp, osy áıgili oıpatty jaǵalaı ári asqan jan Qaraqııa atty aýdannyń tabaldyryǵyn attaıdy...
Mańǵystaýdaǵy Qaraqııa ataýy kópshilikke jaqsy tanys. Ol – kólemi jaǵynan TMD elderi arasynda 5-shi oryn alatyn Qazaqstandaǵy eń tereń oıpat ataýy. Elimizdiń tańdaýly jeti keremetiniń biri. Aqtaýdan shyǵyp, osy áıgili oıpatty jaǵalaı ári asqan jan Qaraqııa atty aýdannyń tabaldyryǵyn attaıdy...
Jetibaıdaı ken ornymen tanylǵan Qaraqııanyń Mańǵystaýda munaı salasynyń negizi qalanyp, damýynda ózindik tarıhy bar. О́tken ǵasyrdyń 50-shi jyldarynan bastap túbekte geologııalyq izdestirý jumystary qanat jaıǵany belgili. Osy irgeli isti qolyna alyp, óńirde ken oryndarynyń ashylýyna sep bolǵan Mańǵystaý munaı-gaz barlaý keshendi ekspedısııasy óz qosyn Qaraqııa aýdany ortalyǵyna tikti. Bul jaǵdaı aýdannyń ekonomıkalyq, áleýmettik jáne mádenı damýyna aıtarlyqtaı úles qosyp, nátıjesinde aýdan tek respýblıkaǵa ǵana emes, búkil Odaqqa tanymal aýdandardyń qataryna qosylǵan bolatyn.
Sońǵy jyldary aýdanda áleýmettik sala, aýyl sharýashylyǵymen birge óndiristik mekemeler sany artty. Keshegi bir kezeńderde toqyrap baryp teńsele turǵan aýdannyń beti beri qarap, etek-jeńin qymtaı bastady. Bıyl 40 jasqa tolǵan aýdan qanatyn qomdap, burynǵydan da bıik samǵaýǵa talpynyp jatqan jaıy bar. Mereıtoı aıasynda Qaraqııada birneshe jańalyqtarǵa kýá bolyp, el ıgiligi úshin júzege asyrylǵan isterge qanyǵýǵa múmkindik týdy.
Qaraqııalyqtar bir kúnde birneshe jańa nysanǵa qol jetkizdi. Aldymen Qaraqııa aýdanynda «Nur Otan» HDP-nyń jańa ǵımaraty ashyldy. Osylaısha, bir apta buryn sý jańa kólikke ıe bolǵan «Nurotandyqtardyń» qýanyshy qýanyshqa ulasty. Jańa ǵımarattyń ashylý saltanatynan soń turǵyndar Quryq aýylynda 24 páterlik eki jańa turǵyn úıdiń kilti tapsyrylǵan sáttiń qyzyǵyn bólisti. Qaraqııa aýdanynyń osy Quryq aýylynda turǵyn úı máselesi ótkir tur eken. Kezek kútken 500-ge tarta adamnyń 48-i osy kúni óz páterleriniń kiltin qoldaryna aldy. Sóıtsek, bul «Qoljetimdi baspana-2020» baǵdarlamasynyń ıgiligi eken. Osy kúni Quryqta 400 oryndyq kəsiptik-tehnıkalyq kolledj ǵımaraty men 200 oryndyq jataqhana ashyldy. 3 qabatty oqý ǵımaratynda stýdentterge arnalǵan sheberhanalar, kompıýter men lıngafondy oqý bólmeleri, zerthanalary bar. Aspazdar, tehnık-baǵdarlamashy, tehnık-mehanıkter əzirleıtin kásiptik kolledjde qazir 173 stýdent bilim alýda. Bolashaǵyn týrıstik klasterdi damytýmen jáne óndiristi órkendetýmen baılanystyratyn óńirde atalmysh mamandyqtardyń qajettigi aıdan anyq. Oqý ornynda bilim alýshylar úshin oqý men jataqhananyń tegin bolýy – jastar men olardyń ata-analary úshin ári jańalyq, ári erekshelik, ári járdem. Aýdannyń 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyna Quryq aýylynda keme jasaý jáne keme jóndeý zaýytynyń qurylysy engizilgen. Munda qurylys jumystary kezinde 600-ge jýyq jumys oryndary ashylady dep kútilse, óńirdegi ózge de jobalar 1000-ǵa jýyq turaqty jumys oryndaryn usynady dep josparlanǵan.
– Aýdanymyzda baspana máselesi qarqyndy júzege asyrylýda. Munaıshy, Jetibaı eldi mekenderinde 4 qabatty turǵyn úıler jáne «Qoljetimdi baspana-2020» baǵdarlamasy boıynsha Senek, Bostan, Qulandy aýyldarynda jańa turǵyn úıler paıdalanýǵa berildi. Búginde aýdan boıynsha 15 mektep bar, barlyq eldi mekende balabaqsha ashylǵan. Bostan aýylynda bul məseleni sheshý úshin 50 oryndyq balabaqshanyń qurylysy bastalmaq. Jyl sońyna deıin Quryqta 300 oryndyq ınternat, 75 oryndyq balabaqsha, Bostan, Senek jəne Qulandyda turǵyn úıler, «О́zen – Túrkimenstan memlekettik shekara» temir jol jelisi shekara sheginde ornalasqan Bolashaq eldi mekeninde 80 oryndyq mektep, 50 oryndyq balabaqsha paıdalanýǵa beriledi. «Aqbulaq» baǵdarlamasy boıynsha Qaraqııa aýdany 70% aýyzsýmen qamtyldy. Jaqyn arada bul máseleni 95-99%-ǵa jetkizýdi mindet etip otyrmyz, – deıdi Qaraqııa aýdanynyń ákimi Ədilbek Daýylbaev.
Qaraqııa týraly buryn «teńiz deńgeıinen tómen jatyr» degen uǵym qazir «tereń» degen túsinikpen almasty. Qaraqııa aýdanynyń jetkeni men aldyna qoıǵan maqsat-josparyna qarap, osyny moıyndaýǵa týra keledi.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
Mańǵystaý oblysy.