Osydan dál 58 jyl buryn, ıaǵnı 1962 jyldyń 21-27 maýsym aralyǵynda AQSh-tyń Tolıdo qalasynda ótken álem chempıonatynda KSRO-nyń grek-rım kúresi sheberleri 3 altyn, 3 kúmis jáne 1 qola medaldi oljalap, jalpy komandalyq esepte jeke-dara kósh bastady. Ekinshi jáne úshinshi oryndardy Túrkııa (2 altyn men 4 qola) men Majarstan (2 altyn) quramalary ıelendi. Taǵy bir bas júlde Japonııa quramasyna buıyrdy.
Atalǵan jarys jaıynda biz beker áńgimelep otyrǵan joqpyz. Onyń ózindik sebebi bar. 1904-1961 jyldar aralyǵynda álem chempıonatynyń jalaýy 16 márte jelbiregenimen, birde-bir jerlesimizge sol básekelerde baq synaý baqyty buıyrmaǵan edi. Al dál sol Tolıdodaǵy dodada tuńǵysh ret Qazaqstannyń kúres mektebiniń túlegi óner kórsetip, nátıjesinde jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterildi. Ol – Anatolıı Kolesov edi...
Anatolıı Kolesov 1938 jyldyń 18 qańtarynda Qaraǵandy oblysy Osakarov aýdanynyń Esil aýylynda týyp-ósti. Bozbala shaǵynda kúreske ańsary aýǵan ol Almatyǵa kelip, Qazaqtyń dene shynyqtyrý ınstıtýtynda sheberligin shyńdady. Petr Matýshaktaı bilikti bapkerden tálim-tárbıe alǵan balýan 1959 jyly Máskeýde ótken KSRO chempıonaty men KSRO Halyqtary spartakıadasyn utqannan keıin alyp memlekettiń basty komandasyna qabyldandy.
1962 jyly Anatolıı álem chempıonatyna alǵash ret qatysty. Aıtýly jarysta 78 kılo salmaq dárejesinde óner kórsetken 24 jastaǵy jerlesimiz alty kezdesý ótkizdi. Beseýin utyp, bir ret teń tústi. Danııalyq Bıarne Ansboelge qarsy ótken fınaldyq saıysta kóz ilespes jyldamdyqpen qatarynan úsh márte keremet ádis jasap, bar-joǵy 45 sekýndta aıqyn jeńiske qol jetkizdi. Nátıjesinde Anatolıı Kolesov óziniń komandalyq áriptesteri Sergeı Rybalko (52 kılo) jáne Rostom Abashıdzemen (97 kılo) birge altyn tuǵyrdan qol bulǵady. Qazaqstannyń grek-rım kúresi sheberleriniń álemdik arenadaǵy dańqty joly osylaı bastalǵan edi...
Keıipkerimiz odan keıin álem chempıonatynda taǵy eki ret top jardy. 1963 jyly Shvesııanyń Helsınborg qalasynda ol jeti birdeı qarsylasyna jer sıpatyp ketti. Solardyń arasynda bolgarııalyq Dımıtr Dobrev pen germanııalyq Rýdolf Vesper de bar edi. Alǵashqysy – Rım Olımpıadasynyń jeńimpazy, Melbýrn Olımpıadasynyń kúmis júldegeri bolsa, ekinshisi – bolashaq Olımpıada chempıony. Nemis sportshysy arada birer jyl ótkennen keıin Mehıkodaǵy dodada daralanady. 1965 jyly Kolesov dál sol nátıjesin Anglııanyń Manchester qalasynda uıymdastyrylǵan dúnıejúzilik dodada qaıtalaıdy. Sonymen qatar Anatolııdiń Olımpıada chempıony degen ataǵy taǵy bar. 1964 jyly Tokıoda alaýy tutanǵan tórtjyldyqtyń basty jarysynda jerlesimiz KSRO-nyń grek-rım kúresi sheberleri arasynan jalǵyz ózi bas júldeni oljalady. Múıizderi qaraǵaıdaı ózge balýandarǵa ondaı baq buıyrmady.
Qaraǵandylyq Anatolıı Kolesovtyń jeńisti joly ózge balýandarymyzǵa juǵysty boldy. Odan keıingi baıraqty básekelerde jerlestermizdiń jasyndaı jarqyraǵany jankúıerlerdiń jadynda. KSRO-nyń týy astynda óner kórsetken kezeńde Qazaqstannyń grek-rım kúresi sheberleri álem chempıonattarynda mynadaı nátıjelerge qol jetkizdi:
Valerıı Anısımov: 1965 jyl, Manchester – altyn. 1966 jyl, Tolıdo – kúmis.
Vladımır Bakýlın: 1967 jyl, Býharest – altyn.
Anatolıı Nazarenko: 1970 jyl, Edmonton – altyn. 1971 jyl, Sofııa – kúmis. 1974 jyl, Katovıse – altyn. 1975 jyl, Mınsk – altyn.
Valerıı Rezansev: 1970 jyl, Edmonton – altyn. 1971 jyl, Sofııa – altyn. 1973 jyl, Tehran – altyn. 1974 jyl, Katovıse – altyn. 1975 jyl, Mınsk – altyn.
Anatolıı Bykov: 1975 jyl, Mınsk – altyn.
Shámil Serikov: 1978 jyl, Mehıko – altyn. 1979 jyl, San-Dıego – altyn.
Jaqsylyq Úshkempirov: 1981 jyl, Oslo –altyn.
Igor Rostoroskıı: 1985 jyl, Kýlbotn – altyn. 1987 jyl, Klermon-Ferran – altyn.
Dáýlet Turlyhanov: 1987 jyl, Klermon-Ferran – qola. 1989 jyl, Martını – altyn.
Mine, Keńes Odaǵy tusynda Qazaqstannyń grek-rım kúresi sheberleri osyndaı bıik belesterdi baǵyndyrdy. Osy oraıda, biz tek álem chempıonattaryndaǵy jetistikterdi tilge tıek etip otyrǵanymyzdy aıta keteıik. Onyń syrtynda Olımpııa oıyndary men Eýropa birinshilikteri jáne taǵy basqa baıraqty básekeler bar. Jasyratyny joq, KSRO dáýirinde elimizdegi birde-bir sport túriniń ókilderi dál osyndaı ǵalamat nátıjesimen maqtana almaıtyn. Alyp ımperııa kelmeske ketkennen keıin de, jeńisti dástúr úzilgen joq. Endi Táýelsizdik alǵannan keıingi Qazaq eli órenderiniń álem chempıonattarynda kórsetken nátıjelerine toqtalaıyq:
Dáýlet Turlyhanov: 1993 jyl, Stokgolm – kúmis.
Iýrıı Melnıchenko: 1994 jyl, Tampere – altyn. 1995 jyl, Praga – kúmis. 1997 jyl, Vroslav – altyn. 1999 jyl, Afıny – kúmis.
Baqtııar Baıseıitov: 1995 jyl, Praga – kúmis. 1998 jyl, Evle – altyn.
Mhıtar Manýkıan: 1998 jyl, Evle – altyn. 1999 jyl, Afıny – altyn.
Georgıı Sýrsýmııa: 2003 jyl, Kreteı – qola.
Ermek Kóketov: 2005 jyl, Býdapesht – qola.
Nurbaqyt Teńizbaev: 2009 jyl, Hernıng – qola.
Almat Kebisbaev: 2010 jyl, Máskeý – qola. 2011 jyl, Ystanbul – kúmis. 2015 jyl, Las-Vegas – qola. 2019 jyl, Nur-Sultan – qola.
Nurmahan Tynalıev: 2010 jyl, Máskeý – qola. 2011 jyl, Ystanbul – qola. 2013 jyl, Býdapesht – qola.
Dosjan Qartyqov: 2015 jyl, Las-Vegas – qola.
Meırambek Aınaǵulov: 2017 jyl, Parıj – kúmis, 2019 jyl, Nur-Sultan – qola.
Demeý Jadyraev: 2017 jyl, Parıj – kúmis.
Aıdos Sultanǵalı: 2018 jyl, Býdapesht – qola.
Meıirjan Shermahanbet: 2018 jyl, Býdapesht – qola.
Qorlan Jaqansha:, 2019 jyl, Nur-Sultan – kúmis.