Sońǵy jyldary Aqtóbe oblysynyń damý qarqyny turaqty túrde saqtalyp, ekonomıkalyq ósim 5 paıyzdyq kórsetkishti qurap keledi. Qandaı máseleniń de artyqshylyǵy men olqylyǵy salystyrmaly túrde aıqyndalady. Osy turǵydan 5 paıyzdyq ekonomıkalyq ósim degenimiz – respýblıkalyq ortasha deńgeıden joǵary, al el óńirleri arasynda aldyńǵy qatarly kórsetkish. Iаǵnı, oblysqa kelgen sapary kezinde Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Aqtóbe – el ekonomıkasyn alǵa tarta alatyn lokomotıvtiń biriniń rólin atqara alady» degen sózi tekten-tek aıtylmaǵanyna kóz jetkize túsemiz.
Mine, 2020 jyldyń alǵashqy toqsany da artta qalyp, ekinshi toqsanda ekonomıkalyq ósim men turaqtylyqty odan ári saqtaý men jalǵastyrýdyń ornyna Covid-19 indetimen kúres alǵa shyqqany málim. Jalpy, pandemııaǵa qarsy is-sharalar Aqtóbe óńirinde naýryz aıynyń alǵashqy on kúndiginde bastalyp ketti. Soǵan qaramastan oblysta 2020 jyldyń qańtar-naýryz aılarynda buǵan deıingi oń kórsetkishter saqtalyp, tipti keıbir ólshemder boıynsha ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda alǵa shyǵyp otyr. Buǵan alǵashqy toqsannyń qorytyndysy aıǵaq. Jalpy, bul jyl qorytyndysyn boljaıtyn aıqyndaýshy kezeń ekenin eskersek, atalǵan aralyqta óńirde turaqty makroekonomıkalyq jaǵdaı saqtaldy.
Aqtóbe – óndiristik áleýeti joǵary óńirlerdiń biri. О́nerkásiptik kásiporyndar mol shoǵyrlanǵan. Kásiporyndardyń óndiristik qýatyn ósirý jáne qaıta jańǵyrtý jumystarynyń aýqymdy baǵdarlamasy belgilengen. Oblys ákiminiń orynbasary Qaırat Bekenov bul jaýapty is pandemııa indeti aıaqtalǵannan keıin qaıtadan jalǵasyn tabatynyn jetkizdi.
Alǵa qoıylǵan maqsat – taıaý jyldarda negizinen óndiristik kásiporyndardyń jeke qarajaty men múmkindikteri esebinen qaıta jańǵyrtý isine 500 mlrd teńge qarastyrý. Bul – qomaqty qarajat. Osy oraıda bıylǵy jyldyń I toqsanynda ónerkásip óndirisiniń kólemi 440,5 mlrd teńge quraǵany joǵary nátıje deýge bolady. Iаǵnı, atalǵan derek 2019 jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda oblystyń ónerkásiptik 12 mlrd teńgeniń ónimin artyǵymen óndirgenin kórsetedi.
Ekinshiden, óńirde ınvestısııalyq qarajat tartý máselesi turaqty jolǵa qoıylmasa, áleýmettik-ekonomıkalyq damý jónindegi belgilengen jobalar men baǵdarlamalar oń nátıjesin bere qoıýy ekitalaı. Osy oraıda ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý jáne oblys ekonomıkasyna tikeleı shet eldik ınvestısııa tartý – jergilikti atqarýshy organdardyń tikeleı mindeti. Bul rette oblysqa byltyr 800 mlrd teńgege jýyq ınvestısııa tartyldy. Al bıylǵy meje qandaı bolmaq? Biz osy saýaldy Aqtóbe oblysynyń ákimi Ońdasyn Orazalınge qoıǵan edik.
– Biz óńirdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn barynsha tereńdete túsýge udaıy nazar aýdaryp kelemiz. О́ńirde birqatar shıkizattyq resýrstar men energetıkalyq qýat kózderiniń baǵasy kórshiles oblystarmen salystyra qaraǵanda tómen ekeni, oblysta buǵan deıin qurylǵan ındýstrııalyq aımaqta jańa múmkindikter ashylýy da ınvestorlardyń qyzyǵýshylyǵyn týǵyzdy. Sonyń nátıjesinde ótken jyly ınvestısııa tartý isinde táýir nátıjege qol jetkize bildik, dep sanaımyz.
– Bıyl ınvestısııalyq qarajat tartýda byltyrǵy bıikke jetý múmkindigi bar ma?
– Buǵan kesip-piship birjaqty jaýap qaıtarý qıyn. Eń basty aıtarym, ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý men tereńdetý turaqty baqylaýymyzda bola bermek. Bizdiń bıylǵy maqsatymyz – negizgi kapıtalǵa 746 mlrd teńge kóleminde ınvestısııa tartýǵa qol jetkizý bolmaq. 2020 jylǵa qol qoıylǵan memorandýmdar aıasy osyndaı esep jasaýǵa negiz qalaıdy.
О́ńir basshysy aıtqan esep oryndalsa, bul ótken jylǵy rekordtyq deńgeıge jeteqabyl kórsetkish bolary anyq. Al álem elderine pandemııa saldarynan týyndaǵan ekonomıkalyq daǵdarys buryn-sońdy bolyp kórmegen orasan zor shyǵyn keltirgenin eskersek, belgilengen mejeni qanaǵat tutýǵa bolady. О́ńirde alǵashqy toqsanda tartylǵan ınvestısııa kólemi – 100 mlrd teńgege jýyq. Bul iske qamshy basatyn kez áli alda.
О́ńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy jóninde áńgime qozǵaǵan kezde turǵyn úı qurylysynyń orny bólek. Osy oraıda bıyl alǵashqy úsh aıda 156,8 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Byltyr 1 mln sharshy metr turǵyn úı turǵyzǵan óńirdegi qurylys uıymdarynyń qarqyny bıyl qandaı bolmaq? О́ńirde osy kezge deıin jasalǵan taldaýlar tabıǵı demografııalyq ósimniń joǵarylap kele jatqanyn kórsetedi. Sonymen birge turǵyndardyń ishki kóshi-qon úderisteri joǵary deńgeıge kóterilgen. Atalǵan faktorlar qazirgi kezde turǵyn úıge degen joǵary suranysty týǵyzýda.
Sondyqtan bıyl da sol deńgeıden tómen túspeý múmkindikteri qarastyrylǵan, sonyń ishinde turǵyndardyń áleýmettik toptaryn turǵyn úımen qamtýǵa basymdyq berý baǵyttary belgilendi. Aqtóbe – jyl saıyn ósip-órkendep, turǵyndar sany udaıy ósip kele jatqan qala. Osy faktorlar munda turǵyn úı qurylysy qarqyndy júrse de oǵan ıe bolý jáne satyp alý kezeginde turǵyndardyń jańa tolqyny paıda bolýyna áser etýde. Qazir olardyń sany 30 myń adamnan asyp otyr. Buǵan qosa oblys ortalyǵynyń irgesi men mańaıynda turatyn 150 myńdaı azamat jeke turǵyn úı qurylysyn salý úshin jer telimin alýǵa ótinish berdi. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev 2002 jyldyń 27 qańtary kúni ótkizgen Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda aldaǵy ýaqytta turǵyn úı salý máselesi Úkimet pen jergilikti atqarýshy organdardyń basym baǵyty bolýy tıis ekenin atap kórsetkeni málim. Sondyqtan óńirdegi qurylys jumystary karantın rejimi jaǵdaıynda da barlyq saqtandyrý men qaýipsizdik sharalaryn muqııat saqtaı otyryp, jalǵasyp keledi.
AQTО́BE