Janat – úrkek jan. Daýys kóterseń, kózderi baqyraıyp, uzyn kirpikteri dirildep, bıdaı óńi bir aǵaryp, bir bozaryp ketedi. Esime bir oqıǵa túsedi... Bizdiń teatrdyń 25 jyldyq toıyna oraı qala ákimine de, onyń orynbasaryna da kirdim. «Akademııalyq teatrdyń eski ǵımaratynda otyrmyz, kórermen zaly 190-daı oryn ǵana. Al qoıylymdarymyz jaqsy. Alaıda kórermenge jetpeı jatady. Toıdyń aldynda bizge bir avtobýs syılasańyzdar jaqsy bolar edi» degen ótinish aıttym. Mańaıdaǵy oblystarǵa, aýdandarǵa gastrolge baryp turatyn edik. Toı ótti. Ákim sahnada sóıledi. Avtobýs bergen joq. Biraq ishimde bir suraq qalyp qoıdy. Kóp uzamaı, shamasy 4-5 aı ótkende Jastar teatryna ákimniń orynbasary avtobýs syılady. Jalpy, ákimniń orynbasarynyń osy «Jastar teatry» dese ylǵı búıregi buryp turatyn... Opera jáne balet teatrynyń ǵımaratyn da, ataq-abyroı, orden-medal, páterdi de kóbine solarǵa berip júrdi. Men soǵan ashýlanamyn. Bilgen adamǵa bul da moraldyq korrýpsııa... Soǵan kúıemin...
«Jaraıdy, meni syılamasyn, «akademııalyq» mártebemiz baryn umytyp ketsin... Biraq Qalıbek Qýanyshbaevtyń arýaǵyn nege syılamaıdy dep kúıip-pisip jumysqa keldim. Lezdeme bastaldy. Bir kezde Janat Chaıkına ótken jetidegi spektaklge taldaý jasaı kelip: «Talǵat, mynalardy óıtý kerek, búıtý kerek...» degeni. О́zim qanym qaınap, «taz ashýyn tyrnadan alady» degendeı Janatqa bas saldym. «Sen nege meni Talǵat deısiń? Myna zalda jastar otyr. Bul sonda seniń úlgiń be? Ony-muny...» dep dúrse qoıa berdim. «Kerek bolsa meni Talǵat Dosymgalıevıch, bolmasa qurmetti kórkemdik jetekshi» dep aıt... «Janat sasyp qaldy. Qaraptan qarap qysylyp, qarsy birdeńe deýge lajy qalmaǵandaı kózi sharasynan shyǵardaı, eki beti dý ete túsken. ...Astyńǵy erni sál-pál dirildegendeı... Aıap kettim... Baıqamaı ózimsinip, erkelep, nazdanyp aıtqanyna ózi de ókingendeı... Bul onyń áli kúnge ańǵaldyǵy, tazalyǵy, tunyqtyǵy...
Janat Chaıkına – Kerekýdiń týmasy. Biraq onda rýshyldyq, jershildik degen aýrý joq. Ol – kez kelgen teatrda alańdamaı isteı beretin ónerpaz... Onyń boıynda falsh, ótirik aıtý eshqashan bolmaǵan. Men osy jolǵy maqalamda Janattyń ózin sóıletýdi jón kórdim.
– Janat, sen teatrda dırektordyń áıeli bola júrip jumys istediń? Qansha ret kúıeýińniń qamqorlyǵyn kórdiń? Ol dırektor bolyp istegen jyldary basqa aktrısalarǵa jetpegen qandaı maı shelpekke keneldiń?
Janat tárbıeli, ıntellıgentter otbasynan shyqqan. Keıde «dál mańdaıynan tıgen tastaı týra kelgen sózderge shyr-pyr etip qalady».
– Jo-joq, men eshqashan ondaı jaqsylyq kórgenim joq. Kerisinshe, qaıta zııany tıdi deýge bolady. О́ıtkeni teatr qaınap jatqan qazan ispetti. Onyń tvorchestvosy da, óneri de, sózi de, kózi de kóp bolady. Qaıta men kóbinde «bireý-mireý sóz qylady, qoıshy» dep ózimdi-ózim shektegen adammyn. Mysaly, men Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi ataǵyn teatr ashylǵan soń alty jyldan keıin aldym. О́ıtkeni oblystaǵy basshylar jańadan ashylǵan teatrdy shashyratpaı ustap qalaıyq degen nıetpen ataq-abyroıyn bere bastady. Al men sodan keıin birde-bir ret ne orden, ne medal, ne ataqqa usynylmappyn. Kóbinde ózim yńǵaısyzdanyp, kúıeýime sóz keler degen jeleýmen shegine berdim.
Janat durys aıtady. Basqa pysyqaı bireý bolǵanda kúıeýi bar, súıeýi bar, baıaǵyda-aq Halyq ártisi bolatyn aktrısa edi.
Janat – lırık... Án aıtqanda janymen aıtady. Daýsy názik... Úninde adam janyn, júregin, boıyńdaǵy uıyqtap jatqan sezimderdi oıatatyn áýez bar... Jaqsy ánshi bolý úshin aıqaılaıtyn zor daýys emes, júrekten shyǵyp júrekke jeter jalyn kerek sııaqty. Janat án salǵanda janyń jaı tabady. Amerıkalyq aty álemge áıgili Larrı Kıng degen jýrnalıst bar. Naǵyz juldyz. Larrı Kıngtiń ıntervıýine qatysý ártistiń de, sportshynyń da, ánshiniń de, mıllıonerdiń de, tipti Prezıdenttiń de armany deýge bolady. Onyń ıntellektisi, sóz somdaýy, suraqtary talaıǵa úlgi bolǵan talantty jan. Meniń kýmırim. Men de keıde sol Larrı Kıngshe sóılep ketemin.
– Shynyńdy aıtshy, qaıtys bolǵandar perishtelermen «Múńkir-Náńkirmen» jolyǵady dep jatady ǵoı... Sonda sen Allaǵa ne der ediń?
Janat únsiz qaldy... Sál-pál otyrystan keıin:
– Eı, Alla, aldymen maǵan azdy-kópti ǵumyr bergenińe myń alǵys deımin. Jáne men osyny kópten kútken edim... Bul pánıde maǵan qyzyq ómir bergenińe, maǵan urpaq bergenińe, maǵan ǵajap taǵdyr bergenine rahmet aıtar edim... – degen.
Ol únsiz qaldy... Kóz aldyma Janattyń «Armanym Áselim» spektaklindegi Ásel keldi. Ústinde qyzyl qamzol, etegi tizesin japqan qońyr kóılek, basynda qyzyl oramal. Úrkek Ásel, balań Ásel, taldyrmash Ásel. Qatal taǵdyr, opasyz mahabbattyń qurbany bolǵan Ásel. Qatty boranǵa maıysqan, biraq synbaǵan sámbi taldaı Ásel... Janary jasaýrap, kózine eriksiz erik berse de erteńge degen úmitin úzbegen perishte Ásel...
Janatta sahnalyq kórik, sulýlyq bar... Sahnadaǵy Chaıkınaǵa ǵashyq bolmaý múmkin emes. Naǵyz Shyńǵys Aıtmatovtyń Áseli... Bir adamnyń ǵana armany emes, el ishindegi kez kelgen er-azamattyń kókeıindegi, túısigindegi, sanasyndaǵy, kóńiliniń túbindegi tylsymnyń túkpir-túkpirindegi, tańǵy tórtte uıyqtap jatyp aıan bolyp kelgendegi arýdaı Ásel...
Jalpy, aktrısa mamandyǵy – baqyt hám sor... Jaqsy, talantty aktrısa bolý tek bir teatrdyń ǵana abyroı-ataǵy emes, ol óner aspanyndaǵy jaryq juldyz, tań atardaǵy Sholpandaı, mańaıyna nur shashatyn, kórermen sol úshin qýanatyn, qol soǵatyn, keýdesin kerip dem alyp maqtanatyn, masattanatyn qubylys... Jáne oǵan tek daryndy da sulý, tekti de bilimdi, oqyǵan-toqyǵany jeterlik. Eń negizgi osy qasıetterge qosa jibek minez kerek. Mine, Janat – dál osyndaı aktrısa.
– Shynyńdy aıtshy, eger de taǵdyr taǵy osy ómirdi qaıtadan basta dese – osy ómiriń dýbl bolsa, aktrısa bolar ma ediń?
– Joq...
– Sonda?
– Iá, eger ondaı bolyp myna jaryq dúnıege qaıta kelip, qaıtadan múmkindik bolsa, aktrısa bolmas edim...
– Sonda kim bolar eń?
– Bilmeımin... Múmkin psıholog...
Janat dál qazir shynyn da, syryn da aıtyp otyr. Iá, ónerde jankeshti jandar jeterlik. Taǵy ómir berer bolsa, kóbi oılanbastan osy taǵdyryn, osy ómirin qaıtalaýdy qalar edi. Múmkin men de dál solardaı jandardyń biri shyǵarmyn. Al Janat endi ómirge qaıta kelse, aktrısa bolǵysy joq...
Janat Chaıkına naǵyz Keńes ókimetiniń óskini. Kóp balaly otbasynan shyqqan. О́z ákesi tym erte ómirden ótken. Úıelmeli-súıelmeli 6 balanyń bireýi. Durysy besinshisi. Janat óz ákesin bilmeı ósti. Jetimdiktiń de, joqshylyqtyń da, jesirliktiń de ne ekenin kórip boıjetti. Bala bolsa da sheshesiniń 6 balany arqasyna salyp júrip asyraǵanyn kórdi. Biraq qaǵilez, sezimtal, sergek, sypaıy bolyp ósti. Án saldy, ádemi bop álemge kózin ashty. Sondyqtan da Janatty bala kezden bári tez tanydy. Sabaqty jaqsy oqıtyn, ústi-basy muntazdaı, tap-tuınaqtaı taqyldaǵan qara qyz bolyp ósti. Artekke de bardy, án de saldy, átkenshek te tepti. Tek artıst bolam dep oılamaǵan. Mektepte án salý – ómir boıy ádemi bolyp júrý, kıiný, qydyrý, álemdi sharlaý dep oılaǵan. Ánshi bolam dep Almatyǵa konkýrsqa kelgen qyz konservatorııadan bir-aq shyqty. Akter degen ne mamandyq? Ol kim bolyp shyǵady? Qaıda isteıdi? Onda kimder sabaq beredi? Bilmegen... Áıteýir bar uqqany – keıin bitirgende kınoǵa túsýi múmkin. Janatqa unaǵany osy ǵana. Kınoǵa túsý. О́ıtkeni Janat soǵys kınolardy, sosyn úndi fılmderin jaqsy kóretin. Jáne oǵan qatty unaıtyny Radj Kapýr, Mıthýn Chakrabortı, ásirese Nargız... Qandaı sulý, daýsy qandaı? Ánderin aıtsaı... Myń buralǵan bıi de ǵajap... Janat dál osyndaı múmkindikke ıe aktrısa bolýdan bas tarta almady. Onyń ústine Janat tártipti qyz. О́tirik aıtpaıdy, bireýdiń ala jibin attamaǵan, qyzyl baǵdarshamǵa ótpegen, tek jaqsy oqıtyn qyz. Bir sózben aıtsaq, ıdeal. Bul – bala kezden qanǵa sińgen tárbıe. Tek úı tárbıesi emes, bul qoǵamnyń erejesi. О́ıtkeni Keńes ókimeti jastardy osylaı tárbıelegen. Onda úlkender, muǵalim, bastyq qalaı aıtsa solaı bolýy tıis. Onyń oqýdan bas tartpaǵany da osy ekinshi sebep edi. Eń bastysy – túsip turǵan daıyn oqý. Jáne eń keremeti arý qala Almaty... «Alataý» kınoteatry, avtovokzal, Kóktóbe, «Almaty» qonaqúıi, trolleıbýs jáne balmuzdaq. Mundaıdan qalaı bas tartasyń.. Janat Chaıkına oılamaǵan jerden konservatorııanyń teatr fakýltetine, KSRO Halyq ártisi Sholpan Jandarbekovanyń kýrsyna osylaı túsken.
– Janat, sen qyzdaryńdy ónerge jibergen joqsyń? Ásirese, kenje qyzyń Aqnur aktrısa bolaıyn degende qarsy bolypsyń ǵoı.
– Iá, qarsy boldym... О́ıtkeni óziń bilesiń ǵoı... О́ner joly aýyr... Tipti qatygez... Men kórgen qıyndyqty qyzym kórmesin dedim...
Men baıaǵyda Almatyda bolǵan Jeltoqsan kóterilisi jaıly kıno túsirgenmin «Qyzǵysh qus» degen. Ol fılmde Janat Chaıkına Roza degen áıeldiń róline tústi. Roza sol kezeńniń, sol qoǵamnyń keıipkeri. Armany asqaq bola tura kúnderdiń kúninde ómir aǵysyna qarsy tura almaı ózin joǵaltqan keıipker. Ásirese osy joly túnimen ishkeni araq, aýzynda shylym, yrdý-dyrdý bı, qysqasy yrjalaq ómir. Tańerteń Roza men basty keıipker Sanjardyń kórinisin túsirý kerek bolatyn. Túsirip jatqan jerimiz – Maımaq stansasy. Uly Aıtmatovtyń týǵan aýyly Shekerdiń jany. Qazan aıynyń sońy. Kún salqyn. Ásirese tańerteń, keshke bizde «rejim» degen uǵym bar. Ol – tań atyp kele jatqandaǵy, bolmasa kún uıasyna batardaǵy kórinis. Sebebi osy kezde túsirgen kórinis áldeqaıda erekshe ádemi kórinedi. Ol qysqa ǵana kez. Bar-joǵy 20-25 mınýt qana. Osy kezde túsirip úlgerý qajet. Ol úshin túsirý toby erte turyp, 3-4 saǵat buryn daıyndalady. Bul joly da erte keldik. Grım salyp daıyndalyp jatyrmyz... Operatorlar da, jaryq túsirýshiler de, grımerler de saqadaı saı. Onyń ústine dál osy kezde alystan, sonaý kóz ushynan poıyz ótýi kerek. Aınaladaǵy aǵash bitken sarǵaıyp kúz kelgenin bildirgendeı. Ásirese taý ańǵary óte salqyn. Biz túsirý toby ústimizge kýrtka, kofta, aıaǵymyzǵa etik degendeı jyly kıingenbiz. Janattyń ústinde tek jalǵyz ǵana kóılek. О́ziniki emes, bastyǵy, «dosy» Álibaevtiki. Onyń da túımesi shala salynǵan. Dir-dir etedi... Fılmdegi bas keıipker Sanjar jeltoqsannyń yzǵarynan naqaq kúdikti bolyp, qańǵyrǵan ulan, qańbaqtaı ár jerdi panalap, osy úıge, Baba Zınaǵa kelgen. Fılmniń sıýjetin baıandamaı-aq qoıaıyn. Tek osy sahnadaǵy sıýjetti esime túsireıin.
Roza-Janat: – Sen munda neǵyp júrsiń? Qazir kesh bolmaı turǵanda bul jerden ket... Úlken qalaǵa bar, oqy. Áıtpese mendeı sorly bolasyń... Qury tez bul jerden. Bul mańaı ósetin jer emes, óshetin jer. Aqylyń bolsa, tabanyńdy jaltyrat...
Osy kezde alystaǵy taý ańǵarynan poıyz kóringen. Bul da aldyn ala kelisilip qoıylǵan. Janat-Roza sózin jalǵastyrǵan...
– Átteń, meniń poıyzym ótip ketti-aý, ómir boıy tosqan poıyz... Iá... adam ǵumyry kútýden, saǵynýdan, ańsaýdan, armannan turady. Qaıda bararyń belgisiz bolsa da alysqa, tym alysqa, kez-kelgen poıyzǵa otyryp kete bergiń keledi... Dalaǵa qarap, zý etip artta qalǵan baǵanalarǵa kózińdi taldyrasyń. Kóz ushyndaǵy mań-mań basqan túıeler týraly oılaısyń. Qaıda bara jatyrsyń? Kimge? Nege? Belgisiz... Biraq adam bir jerde qalyp qalmaýy tıis... Alda qandaı stansa, nendeı beket tosyp tur? Ol da jumbaq... Biraq adam tabıǵaty osy jyljý, júre berý... Sosyn oılamaǵan jerden bireýmen jolyǵý, kezdesý... Ol kim? Bul jerge qaıdan kelgen, ol da belgisiz... Biraq janyń, sanań, uıalyp jatqan túısigiń osylaı deıdi...
Bir kamera týra aldynan, ekinshisi janynan túsirip jatyr, Birinshi dýbl... Bir qarasam, bári durys sekildi. Biraq sonda da birdeńe jetispeı tur. Osy sát daýysymdy kóterip, aıqaılap jiberdim. «Chto za haltýra, nado gotovıtsıa Chaıkına!» dedim. Janat selk ete qaldy. Ánsheıinde «Janna, Jannochka, Janat» degenge úırengen ol qanshama el-jurttyń kózinshe aıǵaılaǵanǵa shydaı almady... Motor! Janattyń erinderi sál-pál ashylǵan. Dál qazir men biletin, tanıtyn, qaljyńdasatyn tanysym emes... Alystaǵy bóten, basqa jan... Keýdesi tolǵan ókinish, zapyrandaı ashy ómirdiń qyzyǵyn, tańǵy altyda atyp turar – jumysqa asyǵatyn áıeldiń ornyna – myna álemde adasqan, joǵalǵan, baqyt jolyna bara jatqandaǵy baǵdarshamy isten shyqqan, lımonadtyń bótelkesine baıqaýsyzda kirip ketip, shyǵa almaǵan shybyndaı... Yzyńyna eshkim qulaq aspaǵan shybyn-shirkeı...
Janat-Roza – mine osy... Ernindegi ermegi – sıgarettiń kók tútini ǵana tirshilikten habar bergendeı. Bundaı kúı, kúıik, sher-shemen, ókinish, yza, azap arqalaǵan jalǵyz Roza-Janat qana emes... Bul ımperııanyń, Keńes ókimetiniń irip-shirigen tusyndaǵy beıkúná jas qyzdyń kóz jasyndaǵy, talaıyndaǵy taǵdyr... Bul keıipker jıirkenishti klassıkalyq jaman obraz emes. Kerisinshe, onyń jaraly júregine janyń ashıdy. Aıaısyń... Aıaısyń da artynan kelip qushaqtap: «Aınalaıyn, muńaıma, muqalma. Adasý kimde bolmaıdy», dep jubatqyń keledi... Ol da osy sát óksip jylap, baýyryńa eńkildep kelip jyǵylyp qushaǵyńnan pana izdeıtindeı... Jaraly eliktiń jaýtańdap qarap, ańshynyń myltyǵynan qashpaı, qaıta kelip aıashy dep aıaǵyna kep jyǵylǵandaı jandy sýret... Túsirip jatyrmyz... Túsirip jatyrmyz... 3-4 dýbl poıyz ótkenshe túsirip úlgerdik. «Stop»! «Spasıbo za semkı»! Janat áli jylap otyr. Qasymyzda qarap turǵan keńestik kıno korıfeıi Nonna Mordıýkovanyń da kózinen jas yrshyp ketti. Nonna Vıktorovna ekeýmiz ońasha ketip qaldyq. Kelesi sahna basqa jerde.
Mordıýkova kózin súrtip keledi. «Janna kakaıa prelest! Talantlıvaıa, krasıvaıa. Eı nado po-bolshe snımatsıa...Ty je krýtoı – predlagaı drýgım rejısseram... Ona... ona krasavısa».
О́kinishke qaraı, kóp uzamaı Keńes ókimeti tarap, ár respýblıka óz jolymen ketti de, kıno múlde toqtap qaldy. Janat aldynda Serik Jarmuhamedovtiń «О́telmegen paryz» fılmine de túsken. Ánýar Moldabekov, Doshan Joljaqsynov, Merýert О́tekeshova syndy kınonyń myqty juldyzdarymen áriptes boldy... Ol da bólek áńgime, bólek taqyryp... Bolashaqta Janat Chaıkınanyń tvorchestvosyn zertteıtin jas býynnyń júgi bolar dep úmittenemin.
Menińshe, tvorchestvolyq portret jazǵanda óziń jaqsy biletin adam jaıly sóz qozǵaý qıyn... О́ıtkeni sen ony kópten bilesiń...
– Shynyńdy aıtshy, sen otbasynda baqyttymyn dep aıta alasyń ba?
Chaıkına taǵy tosylyp qaldy.
– Joq, – dedi.
Áıel retinde «baqytty boldym» dep aıta almaımyn... Al ana retinde shúkir... Úsh qyzym bar... Nemerelerim bar. Alaıda jastyqtas jar retinde baqytty boldym dep aıta almaımyn.
Janat kúlgendeı boldy.
– Eger Alla taǵy da ómir berse, osy qatemdi túzer edim...
...Janat stýdenttik kezderin óziniń ómirindegi baqytty kezeńder dep esepteıdi. Ol ras. Kýrstas dostary... Almahan, Ajar, Alma, Shámshııa... Jigitter de shetinen daryndy, kishipeıil. О́ner álippesiniń alǵashqy qyzyǵy da, shyjyǵy da mol jyldar... Ekinshi kýrsta júrgende Ajar qurbysy turmysqa shyqty. Áıgili jazýshy Berqaıyr Amanshınniń qyzy. Uzyn boıly, aqquba... Sámbi taldaı qyz. Ol 4-shi kýrstaǵy Tuńǵyshbaıǵa shyqty. Janat ta qarap qalǵan joq. Don Kıhottyń qasyndaǵy Sancho-Pansadaı Sekerbekke turmysqa shyqty... Shashy uzyn, qalqań qulaq Sekerbek sýyrypsalma aqyndyǵy bar, otyrystyń gúli bolǵan. Sonymen úılený toıy Almatyda dúrildep ótti... Alaıda Janattyń ishinde, janynda, júreginde bir nárse qalǵan... Ol áli búrin ashyp úlgermegen, bolmasa ýaqyty jetip pispegen kók órik, kók túıin – mahabbat bolatyn. Kók túıin keıin pisti... Bul ómirde ýaqyty jetkende basqa baǵban da bolatynyn, bal shyrynyn ózge adam da jeýge bolaryn bildi... Ol tek keıin... V.Ejovtyń «Bulbuldar túnin» dıplomdyq jumysqa daıyndap júrip, ónerdegi seziminiń ómirdegi sezimge ulasqanyn baıqamaı qalǵan... Iá, solaı... Sezim úshin sottaýǵa bolmaıdy... Múmkin keńestik ıdeologııa da, adamdyq, qoǵamı moral da olardyń bul qylyǵyn qoldaı qoımasy anyq... Alaıda dál sol kezde Janat bárin-bárin basqasha sezingen... Tańerteńgi taý sýyna uıqyly oıaý kelip qoıyp ketkende aldymen deneń dir ete qalady. Sosyn bir janyp, bir kúıesiń... Jaǵaǵa shyǵyp, taý bulaǵynan alys anaý tóbeniń astyna túskende tońǵanyńnan búkil deneń qusettenip kógerip salqyndaı bastaısyń.... Sezim de keıde dál solaı... Ol tek jastyqqa ǵana tán erlik, sezimmen ǵana sabaqtas órlik.
– Jańylyspasam, sen eki márte oblystyq máslıhatta depýtat boldyń aý deımin...
– Iá, eki ret.
О́ner adamdarynyń saıasatta júrgenderi jeterlik. О́zimiz biletin Tuńǵyshbaı Jamanqulov pen Qudaıbergen Sultanbaevtyń «Tamashaǵa» shyǵýy ǵajap bolatyn. Ekeýi de ol kezde úlken sahnadan basqa estrada janryn da jandandyra bastady. Ekeýin el-jurt alaqanyna saldy. Sol Qudaıbergen de depýtat bolǵan. Alaıda keı depýtattar el-jurttan buryn óz qara bastarynyń jaǵdaıyn oılap júredi. Qoldaǵy múmkindigin paıdalanyp, páter sharýasyn, mashına máselesin sheship alady. Al Janat Chaıkına qara basyna ınedeı de jaqsylyq jasaǵan joq. Tipti ol týraly oılanbaǵan. Eki márte ózi tanymaıtyn múgedek eki áıelge kómektesti.
– Sen orys teatrynda da oınadyń emes pe?
– Iá, Pavlodar oblystyq orys drama teatrynda rejısser Dmıtrıı Svıderskıı qoıǵan «Marııa Stıýartta» oınadym.
– Men kórgenim joq... al resenzııasyn respýblıkalyq basylymdardan da baıqamadym. Deı turǵanmen ózińe qalaı? Oınaı aldym dep oılaısyń ba?
– Iá, shamam kelgenshe oınadym. Kúndiz-túni daıyndaldym desem, ótirik emes. Basqa orys akterleri sózderin ejelep otyrǵanda, men rólimdi jattap aldym. Kórermen tipti meniń Marııa Stıýartty oınaǵanda qazaq aktrısasy ekenimdi umytyp ketetin.
Janat mektepti qazaqsha bitirgenmen, oryssha oılaıdy. Muqııat tyńdasań, sóılegeninde qazaqsha áýezden góri, oryssha maqam basym...
– Qazaqsha aıtqanda sen qazir úlken aktrısasyń. Jasyńdy aıtyp turǵanym joq. Seniń oınaǵan rólderińniń kóbin aıtamyn...
Janat ornynan kóterilip, ashyq turǵan terezeniń aldyna kelip, maǵan bir qyrynan turdy. «Syrly aıaqtyń syry ketse de, syny ketpegeni» kórinip tur. Áli kúnge ájimsiz. Qońyrqaı júzi kópten kúnge tımegendeı bozarǵan sııaqty. Kezinde qazaq ónerine jalt etip enip, jasyndaı jarq etken aktrısanyń oınaǵan rólderi barshylyq.
– Suraǵymdy jalǵastyra bereıin. О́kinishiń bar ma?
– Bar, – dedi Janat!
– Nemerelerimdi ana tiline úıretpegenime ókinemin. Qyzdarym turmysqa shyqqanǵa deıin qazaq tilin táp-táýir biletin. Biraq kúıeýleri qazaqı bolmady. Soǵan qynjylamyn. Nemerelerime qazaqsha ertegi aıtpaǵanyma qınalamyn....
Ol kózine kelgen tańǵy shyqtaı jasyn irkip aldy da, kúrsindi...
– Men ólimnen qoryqpaımyn. Biraq nemerelerimmen dalada, saıabaqta, kóshede júrgende olarmen oryssha sóıleskenime qınalamyn...
– Shynyńdy aıtshy... Neden qorqasyń?
– Jalǵyzdyqtan... Aktrısa retinde men Baıan, Eńlik, Djýlettany oınamasym anyq... Alaıda... Taǵy da repıtısııaǵa qatyssam... Taǵy da rólimdi oılap jatyp uıyqtap ketsem... Atyp turyp asyǵys-úsigis jumysqa júgirsem deımin... Sosyn... sahnadaǵy áriptesterime jaman áriptes bolmasam dep qorqamyn. Jalpy, men qorqaqpyn ǵoı... Janat Chaıkına taǵy da shynyn aıtady... Dúnıede qoryqpaǵan adamdardan qorqý kerek...
– Rahmet, Janat... Suhbatyńa, shynyńa, syryńa... Saý bol!
Janat esikten únsiz shyǵa berdi. Esikti jabarda sál kidirgen. Birdeńe aıtqysy kelgen syńaıly. «Janat ne boldy? Taǵy da qosaryń bar ma?» deýge bolar edi... Taǵy da ony-munyny sóz etýge bolatyn. Biraq úndegenim joq. Nege? О́ıtkeni Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Janat Chaıkına jaıly sózdiń bul sońǵysy bolmasa eken deımin. Laıym solaı bolǵaı...
Talǵat TEMENOV,
Qazaqstannyń halyq ártisi