TÚZETÝ TÚZELE TÚSPEK

Elimiz túzeý mekemelerinde ustalynatyn sottalǵandar sany boıynsha sońǵy on jylda 3-shi orynnan 17-orynǵa jyljydy. Bul málimetti álemniń penıtensıarlyq júıesin zerdeleýmen aınalysatyn London ýnıversıteti janyndaǵy halyqaralyq túrme zertteýleri ortalyǵynyń derekterine súıenip aldyq, deıdi keshe jýrnalıstermen kezdesý ótkizgen Ádilet mınıstrli­gi­niń resmı ókili Erbolat Erimbet. Áıtsede, sonyń ózinde ústimizdegi jyl­dyń 5 sáýirindegi jaǵdaı boıyn­sha mekemelerdegi sottalǵan­dar men tergeýge qamalǵandar sany 62164 adamdy qurap otyr. Bul Qazaq­stan úshin az san emes ekeni belgili. Elde 75 túzeý mekemesi jáne 19 tergeý oqshaýlaǵyshy bar. Biraq soǵan qaramastan resmı ókildiń aıtýynsha, bizde burynǵy Odaq elderine qaraǵanda adam qu­qy­nyń qorǵalýy jaqsy kórinedi. Ondaı pikirdi BUU azaptaýlardy jáne basqa da qatygez, adamgershi­likke jatpaıtyn jáne ar-namysty qorlaıtyn is-áreketter men jaza­laý túrlerin qoldaný másele­leri jónin­degi komıtettiń arnaıy baıan­dama­shysy Manfred Novak 2009 jyly Qazaqstanǵa jasaǵan sa­paryn qorytyndylaǵanda túıin­depti. Endi aldaǵy ýaqytta Ádilet mınıstrligi qylmystyq-atqarý júıesin reformalaý úshin negizgi úsh sharany iske asyrý qajet dep sanaıdy. Birinshi, sottalǵandardy emdeý jáne olardy ustaýdyń sanıtarlyq jaǵdaıyn jaqsartý maqsatynda QAJ medısınalyq qyzmetin Densaýlyq saqtaý mı­nıstrliginiń qaraýyna berý máse­lesin pysyqtaýda. Bul sottal­ǵan­darǵa medısınalyq qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý jáne dáriger qyzmetkerlerdiń QAJ mekemesiniń ákimshiligine táýeldi bolýyn joıý úshin qajet. Ekinshi, qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin jáne bas bostandyǵynan aıyrý oryn­daryn­daǵy adamdardy jekele­gen kamera­lar­da ustaý maqsatynda bar­lyq mekemelerdi qaıta qurý neme­se jańalaryn salý arqyly halyq­ara­lyq standarttarǵa jaýap beretin túzeý mekemeleri men túrme­ler­diń qajetti sanyn arttyrý. Máselen, 2015 jylǵa deıin 4 tergeý ızolıa­toryn salý, 3 óndiris orny men 1 qoldanystaǵy mekemeni túzeý kolo­nııa­laryna qaıta laıyqtap qurý josparlanyp otyr. Úshinshi, qyl­mystyq-atqarý ınspeksııa­synyń shtat sanyn 2010 jyly – 591 birlikke, 2011 jyly 592 bir­likke kóbeıtip, sonda barlyǵyn 1183 birlikke birtindep arttyrýǵa sheshim qabyldandy. Qazir respýb­­lıkada qoǵamnan oqshaýlaýmen baılanysty emes jazaǵa 22 530 adam tartylǵan. Aleksandr TASBOLATOV.