Koronavırýs indeti ekonomıkaǵa, kúndelikti ómirge jáne bilim salasyna kóptegen ózgerister ákeldi. Qazir tehnologııalar mektepte qosymsha bilim berý nemese oıyn-saýyq retinde ǵana emes, sonymen qatar oqýshylardy tolyqtaı oqytý úshin de taptyrmas qural bolyp tabylady. Pandemııadan keıin mekteptegi bilim berý qanshalyqty ózgeretinin qarastyryp kóreıik.
Máselen, pandemııa Italııa elin qatty eseńgiretkeni ras, soǵan qaramastan Italııa úkimeti muǵalimderge beınekonferensııa baılanystary men sabaq josparlaryna qoljetimdilikti qamtamasyz etý úshin arnaıy veb-saıt qurdy. Sol arqyly eldegi bilim berý salasy óz jumysyn ádettegideı jalǵastyrdy. Mamandardyń aıtýynsha, ómirde bolatyn túrli jaǵdaılardy eskersek, qashyqtan oqytý epıdemııalyq jaǵdaıda ǵana emes, basqa ýaqytta da óte yńǵaıly bolyp sanalady.
2015 jyly Ońtústik Koreıa úkimeti qaǵaz túrindegi oqýlyqtardan tolyǵymen bas tartty. Bilim departamenti mektepterdi ózgertetin jańa sıfrly revolıýsııaǵa daıyndalyp jatqanyn habarlady. Dál osyndaı sıfrly revolıýsııa álemde birinshi zııatkerlik ultty qurýdy maqsat tutqan Sıngapýrǵa da qatysty.
Qazaqstan ázirge kitaptardan bas tartýǵa daıyn emes, degenmen ınternet jelisin jaqsartatyn kez kelgen sııaqty. Aýyl men qalalarda oqýshylardyń bilim alýyna esh kedergi bolmaýy tıis. Jalpy qashyqtan oqytý dástúrli mektepti tolyqtaı almastyra almaıtyn sekildi. О́ıtkeni mektep ýaqyty – bul ósý men tulǵa bolyp qalyptasý kezeńi. Balalar qarym-qatynastyń, ózara kómek kórsetýdiń, dostyqtyń, qıynshylyqtarǵa tótep berýdiń ne ekenin sezinip bilýi qajet.
Statıstıka boıynsha Qazaqstan halqynyń 70 paıyzdan astamyna ınternet qoljetimdi. Sarapshylardyń pikirinshe, eldegi ınternet jelisiniń jyldamdyǵy tutastaı alǵanda halyqtyń qajettilikterin qanaǵattandyrady, al onyń baǵasy álemdegi eń tómen kórsetkishterdiń biri bolyp tabylady. Osyndaı pozıtıvti statıstıka bolǵanymen aýyl balalary osy oqý jylynyń sońynda biraz qıyndyqtarǵa tap boldy. Bálkim, jańa oqý jylynda jańalyqtar bolyp qalar.
Joǵary oqý oryndaryna kóshsek, bolashaqta epıdemııalyq jaǵdaıdyń shıelenisýine jáne jaqsarýyna baılanysty nemese onlaın daǵdarys jaǵdaıynda gıbrıdti oqý júıesi joǵary oqý ornynda óte yńǵaıly bolyp tabylsa, ıaǵnı oflaın men onlaın rejimin almastyryp paıdalaný qarastyrylady. Birinshiden, keıbir stýdentter maqsatqa jetý úshin tek oqýlyqtar men ınternet jelisin jetkilikti dep sanasa, endi biri ustazdar tarapynan qatań baqylaýdy qajet etedi. Ekinshiden, stýdenttiń oqyp jatqan fakýltetine baılanysty oqý baǵdarlamasy da ártúrli. Eger ol hımııa, bıologııa sııaqty mamandyqta oqysa, onda oǵan mindetti túrde kózben kórip tájirıbe jasaý kerek. Al eger gýmanıtarlyq mamandyq bolsa, onda onlaın rejimde oqýdy jalǵastyrýǵa bolady. Ázirge qaı baǵytta damıtynymyz belgisiz, biraq bir nárse aıqyn. Bul – ómirimizdiń burynǵydaı bolmaıtyny.
Shyny kerek, Qazaqstan Eýropa elderimen salystyrǵanda joǵary oqý oryndaryndaǵy bilimdi onlaınǵa aýystyrýǵa daıyn bolmady. Sebep taǵy da sol ınternet jelisi, onlaın oqý quraldarynyń jetispeýshiligi, ustazdardyń daıyndyǵynyń joqtyǵy.
Bıyl Qazaqstanda UBT maýsymnyń 20-sy men 5 shilde aralyǵynda ótedi, oǵan aǵymdaǵy jyldyń shamamen 120 myń túlegi jáne orta arnaýly bilimi bar 15-20 myń túlek qatysady. Qujattardy qabyldaý jumystary tolyqtaı elektrondy formatta júrgizildi. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi UBT-ny dástúrli formatta qaǵaz túrinde ótkizetinin málimdedi. Pandemııaǵa baılanysty túlekter qatań sanıtarlyq normalardy saqtaýǵa mindetteldi.
Sheteldik oqý oryndaryna túsý jaıly aıtatyn bolsaq, emtıhan tapsyrý men qujattardy jiberýde túlekter úshin eshqandaı qıyndyq bolmaıdy. Sebebi álemniń túkpir-túkpirinen túlekter elektrondy formatta qujattaryn jiberedi jáne testileý de onlaın túrde ótip júr. Eń bastysy, shekaralar ashylyp, áýe qatynasy burynǵydaı qalypqa kelse bolǵany. Keıbir zertteýler boıynsha qyrkúıek aıynda stýdentter sabaqtaryn onlaın túrde oqýy ábden múmkin, degenmen jyl sońyna qaraı oqý júıesi ádettegi formatqa kóshedi dep kútilýde.