qarasaılyq jańashyl jannyń jaqsy isteri
Respýblıka Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń bıylǵy “Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – Qazaqstannyń jańa múmkindikteri” Joldaýynda kásipkerlik – jańa ekonomıkanyń qozǵaýshy kúshi jáne ártaraptandyrýdyń ózegi bolatyny atap aıtylyp, qýatty kásipkerler tabyn qurýdyń mańyzdylyǵy naqtylandy. Qarap otyrsaq, atalǵan salada myńdaǵan jańashyl jandar kásipterinen násibin terip, shaǵyn jáne orta bıznesti damytý arqyly jańa jumys oryndaryn ashyp, aýyldastarynyń alǵysyn alyp otyr. Osylaısha, olardyń qatary ýaqyt ótken saıyn tolyǵyp, naryqtyń qatal zańyna tóteýmen birge shuǵyl sheshim qabyldaýlarymen erekshelengen.
Kásipkerler búgingi beınetiniń qattylyǵy erteńgi eńbeginiń táttiligimen anyqtalatynyn aıqyn sezinýde. Osy oraıda qarasaılyq Vıtalıı Van-Sıan kásibin bastamas buryn onyń paıdasy men zııanynyń araqatynasyn zerttep, naqty sheshimge kelipti. Osylaısha, Máskeý oblysyndaǵy Sergıev Posad eldi mekenindegi bódene sharýashylyǵynyń jumysymen tanysyp, ony ósirýdiń talaptaryn kóredi. Sharýashylyq mamandarynyń aqyl-keńesinen keıin “Van-Sıan” jeke kásipornyn quryp, Reseıden onyń jumyrtqalaryn ákelip, jumysyn bastapty.
Árıne, aıaq astynan paıdaǵa kenelmegeni aıan. Abaı aýylyndaǵy kásiporynda jeti myń “bytpyldyq” ósirilip, odan alynatyn ónimdi molaıtý baǵytyndaǵy sharalar ǵylym-men ushtastyrylǵan. Ol bıylǵy jyldyń aıaǵyna deıin bódene sanyn eki esege ósiretinin aıtady. Mundaı sheshimge ótken jyldardaǵy kásip-oryn tabysy dálel bolypty. Sırek kezdesetin bódeneni baǵyp-kútýdi meńgergen kásiporynda birneshe adam eńbekpen qamtylsa, onyń ózindik artyqshylyqtary da bar.
Kóz qyzyqtyratyn erke qus bir aptada bes jumyrtqa ákelse, ony mekıenniń astyna salyp, belgilengen merzimde aýystyrady. Surǵylt “bytpyldyqtyń” ǵumyry 40 aptadaı. Balapan kezindegi jeti aptalyq merzimnen keıingi 33 aptada jumyrt-qalap, tutynýshynyń suranysyn óteýge múmkindik beredi. Sodan soń jumyrtqanyń sapasy tómendegendikten bódeneniń eti paıdalanylady.
Tájirıbe dáleldegendeı, bódeneniń eti men jumyrtqasy densaýlyqqa paıdaly ári asqazanǵa jeńil. Sondyqtan da adam aǵzasynyń belsendiligin arttyrý úshin kóbine onyń ónimine degen suranys kúrt ósip otyr. Qustyń salmaǵy 150 gramm, taza eti 120 grammǵa deıin tartady. Ásirese, jumyrtqanyń quramynda kóptegen paıdaly dárýmender kezdesedi, juqpaly aýrýlar joq. О́nimi proteınge baı.
Kásipker bódeneni júgeri dáni, balyq súıegimen baıytylǵan unmen, soıa syǵyndysymen qorektendiretinin, basqa da zootehnıkalyq-maldárigerlik sharalardyń qatań saqtalatynyn aıtady. Kásiporyn kúnine bes myń jumyrtqany tutynýshyǵa usynyp, suranysyn qana-ǵattandyryp otyr. Al, kásiporyndaǵy Aıgúl Esteleeva bastaǵan jumysshylardyń aılyǵy da jaqsy. Olar óz aýyldarynan ashylǵan jumys ornyn baǵalap, qustyń “tilin” taýyp, tájirıbelerin tolyqtyrýda.
Barmaqtyń basyndaı sekpil jumyrtqaǵa degen suranys ósip, kásiporyn ónimi Almaty qalasy men oblysta saýdalansa, aldaǵy ýaqytta ony elimizdiń ózge aımaqtaryna shyǵarý josparlanǵan. Násibin bódene baǵyp, onyń ónimi arqyly turmysyn túzegen jannyń bastamasyn aýyldastary quptaýda.
Kúmisjan BAIJAN.
Almaty oblysy.