Aınalaǵa samaladaı jaryq shashyp, kúndelikti turmys úshin ózge de qajettilikterdi óteıtin elektr energııasynyń mańyzy zor. Mańǵystaý oblysynda qazir elektr energııasyn tasymaldaıtyn negizgi qural-jabdyqtar, materıaldyq resýrstar, elektr jelileriniń eskirýi, olardy jańartýdyń qanaǵattandyrylmaı otyrǵandyǵy óńirde energııa tapshylyǵyn joıý úshin jańa qýattardy iske qosýdy qajet etedi.
Aınalaǵa samaladaı jaryq shashyp, kúndelikti turmys úshin ózge de qajettilikterdi óteıtin elektr energııasynyń mańyzy zor. Mańǵystaý oblysynda qazir elektr energııasyn tasymaldaıtyn negizgi qural-jabdyqtar, materıaldyq resýrstar, elektr jelileriniń eskirýi, olardy jańartýdyń qanaǵattandyrylmaı otyrǵandyǵy óńirde energııa tapshylyǵyn joıý úshin jańa qýattardy iske qosýdy qajet etedi.
«Mańǵystaý elektr energııasyn bólý kompanııasy» aksıonerlik qoǵamynda halyq arasyna túsindirý jumystaryn júrgizý maqsatynda ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý men negizgi qural-jabdyqtardy jańǵyrtý máseleleri týraly baspasóz májilisi ótti. Uıymdastyrýshylar jýrnalıster aldynda «Mańǵystaý elektr energııasyn bólý kompanııasy» AQ-tyń ınvestısııalyq baǵdarlamalaryn iske asyrýy, negizgi qural-jabdyqtaryn jańǵyrtý jónindegi jumystaryn, sondaı-aq olardy júzege asyrýdan alynǵan tıimdilikterdi keńinen kórsetýdi, turǵyndardy tarıfterdiń ósiminen alynatyn qarajattyń maqsatty paıdalanylyp otyrǵandyǵy týraly habardar etý jáne tabıǵı monopolııalar sýbektileriniń normatıvtik tehnıkalyq shyǵyndardy azaıtýǵa baǵyttalǵan sharalarymen tanystyrýdy maqsat etti.
«Mańǵystaý elektr energııasyn bólý kompanııasy» AQ – elektr energııasyn «MAEK-Qazatomónerkəsip» JShS-nan tutynýshylarǵa tasymaldaýmen aınalysatyn otandyq kompanııa. Onyń qyzmeti «Tabıǵı monopolııalar men retteletin naryqtar týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańymen retteledi. Bul aksıonerlik qoǵam tabıǵı monopolııalar sýbektileriniń arasynda Qazaqstannyń qor naryǵynda oblıgasııalyq zaımdardy tartý jolymen ınvestısııalyq baǵdarlamalaryn iske asyrýdy qarjylandyrýdyń balamaly ədisterin qabyldaǵan birden-bir ashyq kompanııa bolyp tabylady.
– Elektr energetıkasy kesheni el ekonomıkasynyń basym sektorlarynyń biri. Mańǵystaý oblysy – Qazaqstandaǵy qarqyndy damyp kele jatqan aımaqtardyń biri. Oblystaǵy kóptegen munaı jəne gaz óndirý kompanııalarynyń damýy oblys ınfraqurylymynyń órkendeýine, sonyń ishinde elektr energetıkasynyń damýyna tikeleı baılanysty, – degen Qazaqstan Respýblıkasy Tabıǵı monopolııalardy retteý jónindegi agenttiginiń Mańǵystaý oblysy boıynsha departamenti dırektorynyń mindetin atqarýshy A.Ońaev tarıftik saıasat jónindegi salalyq baǵdarlamaǵa səıkes Qazaqstan Respýblıkasy Tabıǵı monopolııalardy retteý jónindegi agenttigimen 2012 jyldyń 1 qyrkúıeginen bastap jańa yntalandyrmaly retteý ədisi-tarıfter belgileý úshin salystyrmaly taldaý ədisi təjirıbege engizilgendigin, atalmysh baǵdarlama sheńberinde energetıkalyq sektordyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn qamtamasyz etetin «ınvestısııaǵa tarıf» saıasaty qarastyrylǵandyǵyna toqtaldy.
Kəsiporynnyń 2016 jylǵa arnalǵan energııa jelileriniń jetkilikti ótkizgishtigi men tutynýshylardy senimdi elektrlik jabdyqtaýmen qamtamasyz etý, normatıvtik shyǵyndar deńgeıin tómendetý, elektrlik qýat rezervi esebinen energııa tapshylyǵyn tolyq kólemde joıý maqsatyndaǵy ınvestısııalyq baǵdarlamasy aıasyndaǵy jumystary ortaǵa salyndy. Baǵdarlamanyń negizgi jobalary retinde Qarajanbas ken ornynda toraptyq elektr energııasyn bólý qosalqy stansasynda 1h125 MVA avtotransformatorly Aqtaý-Qarajanbas 220 kV elektr berý jelisi men О́zen munaı kəsipshiligi ken oryndarynda 1h250 MVA avtotransformatorly Aqtaý-О́zen 220 kV elektr berý jelisin salý, transformatorlary men AS, A temiralıýmıındi jelilerin SIP energııa tasymaldaıtyn oqshaýlanǵan jelilerimen aýystyra otyryp, 6-10 jəne 0,4 jelilerin qaıta qurylymdaý, telemehanıka men teleólsheýlerdi engize otyryp, «Mańǵystaý elektr energııasyn bólý kompanııasy» aksıonerlik qoǵamynyń 6-10/0,4 kV jelilerinde energııa resýrstaryn baqylaý men esepteýdiń avtomattandyrylǵan júıesi jónindegi jobany iske asyrý, aımaqtyq dıspetcherlik ortalyq salý, tehnıkalyq qaıta jaraqtaný jəne negizgi qural-jabdyqtar men materıaldyq emes aktıvter satyp alý, OD/KZ-110 kV bólgish-qysqa tuıyqtaǵyshtaryn qosalqy stansalarǵa aýystyrý jumystary josparlanǵan.
Qazirgi tańda jobalar boıynsha birqatar núktelerde syrtqa ornatylatyn keshendi elektr bólý qondyrǵylaryn blokti kýstalyq soraptyq stansalaryna jańǵyrtý jumystary iske asyryldy, qujattary rettelip jatqan sharýalar da joq emes. Baspasóz májilisin ótkizgen AQ ókilderiniń aıtýynsha, keleshekte «Mańǵystaý elektr energııasyn bólý kompanııasy» AQ oblysymyzdyń ishki qajettilikterin elektr energııasymen senimdi jáne turaqty qamtamasyz etý, energetıkalyq qaýipsizdigin saqtaý, ekonomıkalyq ósimge qol jetkizý úshin energetıkalyq baza jasaý maqsatynda ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyryp, zamanaýı joǵary tıimdi tehnologııalyq sheshimderdi batyl engizbek. Jyldan-jylǵa tósinde óndirisi túlep, turǵyndar sany artqan, elektr energııasyn tutyný kólemi ulǵaıǵan óńir úshin bul, árıne, basty qajettilikterdiń biri.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
Mańǵystaý oblysy.