El ekonomıkasy ıgiligindegi standarttar

Jyl saıyn, 1970 jyldan bastap álemdik qaýymdastyq 14 qazanda Dúnıejúzilik standarttar kúnin atap ótedi. Ár jyl saıyn Dúnıejúzilik standarttar kúni belgili bir uranmen atap ótiledi. 2013 jyly Dúnıejúzilik standarttar kúni «Halyqaralyq standarttar oń ózgeristerge jaǵdaı jasaıdy» degen uranmen atap ótilmek.

Jyl saıyn, 1970 jyldan bastap álemdik qaýymdastyq 14 qazanda Dúnıejúzilik standarttar kúnin atap ótedi. Ár jyl saıyn Dúnıejúzilik standarttar kúni belgili bir uranmen atap ótiledi. 2013 jyly Dúnıejúzilik standarttar kúni «Halyqaralyq standarttar oń ózgeristerge jaǵdaı jasaıdy» degen uranmen atap ótilmek.

Standarttar – naqty tehnı­kalyq talaptardyń kómegimen jahandyq rynoktarǵa shyǵýǵa jol ashýǵa, bıznes úshin syndarly orta qurýǵa, ekonomıkalyq ósimdi yntalandyrýǵa, ahýaldyń teris ózgeristerin tómendetýge nemese olarǵa beıimdelýge qajetti oń ózgeristerdi júzege asyratyn qýatty quraldar.

Dúnıejúzilik standarttar kúnin ótkizýdiń maqsaty – álem­dik ekonomıka úshin jahandyq standarttaýdyń mańyzdylyǵyn álemdik ǵylymı-tehnıkalyq qa­ýymdastyqqa kórsetý jáne tu­tynýshylardyń, bıznestiń, óner­kásiptiń, búkil álemdegi úki­met­terdiń muqtajdaryn qanaǵat­tandyrýǵa kómektesýdegi onyń rólin nasıhattaý.

Indýstrııa jáne jańa tehno­logııalar mınıstrligi Teh­nı­kalyq retteý jáne metrolo­gııa komıteti búginde Qazaq­stan Respýblıkasyndaǵy standart­tardyń jalpy sany 4 849 birlikti quraıtynyn, onyń ishinde 3 501-i halyqaralyq talaptarmen úılestirilgendigin atap kórsetedi. Ol jalpy úılestirilý kórsetkishiniń 72,15 paıyzyn quraıdy.

Standarttar ázirleý úshin res­pýblıkada standarttaý jónindegi 51 tehnıkalyq komıtet jumys isteıdi. Olardyń quramyna ónim­derdi daıyndaýshylar men tu­ty­nýshylar, múddeli adamdar kiredi.

Jyl saıyn 600-den astam standarttar ázirlenedi. Bul oraıda olardy halyqaralyq jáne óńirlik talaptarmen (ISO, MEK, EN) úılestirýge, sol sııaqty 2010-2014 jylǵa deıingi memlekettik údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyn basym baǵyttar boıynsha júzege asyrýǵa zor kó­ńil bólinedi. Onyń syrtynda, búginde Keden odaǵy tehnıkalyq reglamentteri talaptaryn oryndaý jáne tıisti ónimderge baǵalaýdy júzege asyrý maqsatynda ekono­mı­kanyń salalary boıynsha tehnıkalyq retteý salalarynda mańyzdy normatıvtik bazany qurý bóligindegi jumystar anaǵurlym kókeıkesti.

Búgingi kúni Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıteti óz jumysyn standarttaý salasyndaǵy zamanaýı halyqaralyq talaptarǵa sáıkes ÚIID baǵdarlamasyn júzege asyrý sheńberinde ekonomıkanyń barlyq salalaryn qamtıtyn standarttaý josparlaryn jasaý jónindegi Úkimettiń tapsyrmasyna sáıkes qurýda. Bul umtylystar halyqaralyq sarapshylardyń oń baǵasyna ıe bolýda, bul baǵyt­taǵy jumystar Keden odaǵy jaǵ­daıynda jáne Qazaqstannyń DSU-ǵa ótýi qarsańynda odan ári jalǵasýda.

Bul kúnderi álemdik qaýym­das­tyq álemdik rynoktardyń tran­s­­­­formasııalanýymen, sol sııaq­­­ty makroekonomıkalyq problema­lardy sheshýde tepe-teńdikti qam­tamasyz etý, klı­mattyń óz­gerýine shuǵyl jáne maq­satty túr­de jaýap berý qajet­tilikterimen betpe-bet kelýde. Osyndaı kúrdeli jaǵdaıda standarttar jańa álemdik rynoktardy ıgerýge, bıznesti júrgizýge qolaıly jaǵdaılar ja­saýǵa, eko­nomıkalyq ósimdi je­deldetýge jaǵdaı jasaıtyn talaptardy belgileý jolymen oń óz­­geristerdi júzege asyrýdyń yq­pal­dy quraly bolyp otyr.

Qazirgi zamanǵy standarttar elderdi biriktiredi, memleketter men qurlyqtar arasyndaǵy taýar aınalysyn jolǵa qoıýǵa jaǵdaı jasaıdy, eńbektiń, kásipkerlik rýhynyń tıimdiligin arttyrady. Adamdardyń talaptary men muqtajdaryn qanaǵattandyrýǵa nazar aýdartady, ıaǵnı bulardyń ózi bıznes ókilderin óz ónimderin turaqty jetildirip otyrýǵa ıter­meleıtin, ınnovasııalyq tehno­logııalardyń damýyna jańa serpin beretin faktorlar bolyp tabylady.

Mereke TAŃATAROV.