Indet, indetpen kúres – mindet!

«Jaý jaǵadan alǵanda, bóri etek­ten tartady» degendeı,­ oblys kóleminde pnevmonııa aýrýy keń taralýda. Búgingi tań­da 1000-nan­­ asa naýqas em alyp ja­tyr, onyń ishin­de 60 adam aýyr jaǵdaıda, 35 adam óte aýyr hál­de. Kúnine ortasha esep­pen pnevmonııa aýrýy boıynsha 300-ge jýyq adam shaǵymdanyp, sonyń ishinde 200-ge jýyq adam aýrýhanaǵa jat­qyzylýda. Alaı­da Mańǵystaý oblys­tyq qoǵamdyq kommýnıkasııa qyzmeti ortalyǵy taratqan málimetke saı, sońǵy kúnderi naýqastar sanynyń tómendeýi baıqalýda.

Indetke qarsy is-shara qaı deńgeıde?

Jalpy, densaýlyq saqtaý uıym­darynda barlyǵy 1667 tósek-oryn daıyndaldy. So­nyń ishinde, ınfeksııalyq sta­­sıo­narda 230 tósek-oryn, pro­vızorlyq stasıonarda 1047 tó­sek-oryn jáne karantındik sta­sıonarda 390 tósek-oryn jasaqtaldy. Búginde olardyń syıymdylyǵy 74%-dy qurap otyr. Sonymen birge oblys bo­­­ıynsha qosymsha 300 tósek-oryn­ǵa provızorlyq stasıonar daıyndaldy. Oblystyq perınataldyq ortalyqta – 25 tósek-oryn, Ja­ńa­ózen qalasynda – 70 tósek-oryn, Túpqaraǵan aýda­­nynda – 20 tósek-oryn, Mań­ǵys­taý aýdanynda – 35 tó­sek-oryn, Qaraqııa aýdanynda – 40 tósek-oryn, Munaıly aýda­­nyn­da – 40 tósek-oryn, «Ar­hı­med» densaýlyq saqtaý orta­lyǵynda júkti áıelderge arnalǵan – 100 tósek-oryn ju­mys isteı bastady. Mańǵystaý oblystyq aýrýhanasynyń 5 jáne 6-qabattaryna jóndeý jumystary apta sońynda aıaq­talyp, provızorǵa 150 oryn qo­symsha qosylatyn bolady, rezervte Aqtaý qalasyndaǵy tennıs ortalyǵynda qosymsha 150 tósek-oryn daıyn tur.

Al aýyrǵan janǵa qajetti qural-jabdyqtarǵa keler bolsaq, oblysta 122 birlik ókpeni jasandy jedeldetý apparaty bar, onyń ishinde 53 apparat indet juqtyrǵan naýqastardy emdeýge jumyldyrylǵan. Qosymsha «MańǵystaýMunaıGaz» AQ – 20 apparat, «NCOC» kompanııasy – 12 apparat, «Qarajanbas» AQ – 30 ottegi konsentratorlaryn satyp alýǵa demeýshilik kórsetti. Res­pýblıkalyq bıýdjet esebinen 40 apparat alynsa, jergilikti bıýdjetten qosymsha 30 birlik ottegi konsentratorlary satyp alynýda.

Indettiń órshýine baılanys­ty atalǵan apparattardyń je­tispeýshiligi búkil álemde baı­qalýda. Sondyqtan máseleni she­­shý úshin múmkindikter qaras­ty­ry­lyp jatyr.

Qıyn kezde medısınaǵa, ha­lyqqa atymtaı azamattar qolushyn sozýda. Qurylysshylar S.Mu­sa­baev, A.Joldybaev, B.Oń­da­sy­nov, J.Ádilbekov, I.Bı­myrzaev, N.Kúnshyǵarov, S.Mu­­ńalbaev, A.Kerelbaev ob­lysqa 25 dana ottegi kon­sentratoryn, Mańǵystaý aýdanyna 15 dana «Bobrova» apparatyn aldyryp jatsa, «Forte» banktiń Mańǵystaý oblystyq fılıaly dırektory A.О́risbaev 4 dana ot­tegi konsentratoryna qoldaý kór­setýde.

Al «NCOC» kompanııasy qosymsha 8 dana ókpeni jasandy jedeldetý apparattaryn alýǵa, 200 dana kópfýnksııaly medı­sınalyq kereýet, 50 dana ottegi konsentratoryn, 1 myń dana kóp paıdalanylatyn me­dısınalyq kostıým men 10 myń dana bir rettik medısınalyq kos­tıým­derdi satyp alýǵa qoldaý bildirýde.

Izgi sharadan «Mańǵystaý­MunaıGaz» AQ tys qal­ǵan joq. Olar 1 dana KT apparatyn satyp alýǵa qoldaý bildirse, «Ersaı» kompanııasy medısınalyq qural- jabdyqtarmen qamtamasyz etýge, qosymsha «Olımp» labo­ratorııasynyń jóndeý jumys­taryna qarjylaı demeý­shilik kór­setýge jáne ony 10 myń PTR-test­pen qamtamasyz etýge kelisim berdi.

Jedel járdem dármeni qandaı?

Jedel járdem qyzmeti indet bastalysymen belsendi qyzmet kórsetýge tyrysty. Atal­ǵan me­ke­mede qyzmet etetin dáriger­ler­diń eńbegi – maıdanda alǵy shep­te júrgen sarbazdarmen bir­deı boldy deýge bolady. Alaı­da qamsaýy ketken, ǵımaraty bol­­maǵandyqtan búginge deıin «úı jaldap» ólmeshiniń kúnin kórip júrgen, kólikteriniń saýynan buzylǵany kóp mekeme birazǵa deıin «aryǵyn bildirgen joq». Biraq indet kúsheıgen shaqta olar­dyń da isi qojyraı bastady. Je­del járdem qyzmeti úlgermeı, sha­qy­­rýlardan bas kótere almaı sas­ty.

Quzyrly oryndardyń má­limet­terine súıensek, qazir oblys boıynsha jedel járdemniń 45 brıgadasy tynbaı eńbek etýde. Aqtaý qalasynda kúndizgi ýaqytta 12 brıgada, túngi mez­gilde 14 brıgada qyzmet kórse­tedi. Búginde je­del járdem brı­gada­laryna kóp kúsh túsýde. Oblys boıynsha sońǵy kúni 783 shaqyrý túsken, sonyń ishinde 292 shaqyrý Aqtaý qalasy boıynsha eken. Aldyńǵy aptada eń kóp ıaǵnı, 1 myńnan astam shaqyrý túsken.

Bul baǵytta, jedel járdem brıgadalaryn qoldaý úshin ob­lystyq jedel járdem balansy­na demeýshiler kómegimen 6 birlik sanıtarlyq avtomashına tabys­taldy.

Oblys ákimdigi janynda ashyl­ǵan Call-ortalyqqa kún­­delikti orta eseppen oblys turǵyndarynan 100-den as­­­tam qońyraý túsedi desek, ne­giz­gi suraqtar dári-dármek má­selesi, aýrýdyń sımptomdary tý­ra­­ly jáne karantındik shekteý sharalary jóninde.

Barlyq óńirdegi syndy Mań­ǵystaý oblysynda dárihanalarda dári-dármektiń jetispeýshiligi óte ózekti. Aqtaý qalasynda dári-dár­mekterdi tasymaldaý­men «Medservıs» JShS, «Emıtı» JShS, «Ińkár» JShS jáne «Ada-farm» JShS syndy 4 mekeme aınalysýda. Qazirgi tańda «Ińkár» jáne «Medservıs» meke­melerine dáriler kelip, dári­hanalarǵa jetkizilýde. Al «Ada-farm» JShS óziniń 22 apte­kasyn qamtamasyz etýde. Jaqyn ýaqyt­tarda «Medservıs» JShS jáne «Emıtı» JShS óńirge qajetti dári-dármekterdi jetkizetin bolady. Osy­ǵan oraı aldaǵy aptanyń ortasynda oblystaǵy dári-dármekterdiń qajettiligi qanaǵattandyrylýy tıis. Qazirgi tańda Aqtaý qala­syn­da antıbıotıkter 18 ataýda, vırýsqa qarsy preparattar 9 ataýda, qyzý túsiretin dáriler 17 ataýda bar.

Dári-dármek máselesin sheshý úshin Mańǵystaý oblysynyń ákimdigi, oblystyq provızor­lar men farmasevter qaýym­dastyǵy jáne taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin baqylaý departamenti arasynda dárilik zattarǵa qajettiliktiń ósýine qa­tysty máseleler boıynsha yn­tymaqtastyq týraly memorandým jasaqtaldy.

Sońǵy kúnderi óńirdegi kúr­deli epıdemııalyq ahýalǵa baılanys­ty medısı­nalyq qyzmetter men pro­sedýralyq kabınetter­ge suranys artýda. Qalalar men aýdandardaǵy birqatar mektep­tiń ishinde ornalasqan egý bólme­leri halyqqa medısınalyq qyz­met kórsetý jumystaryna jumyl­dyrylyp, mektepterdiń egý kabınetterinde kásibı bilikti meıir­bıkeler tolyqqandy medı­sı­nalyq em-sharalaryn jasamaq.

Dárigerler desanty keledi

Mańǵystaýda medısınalyq ma­man­dardyń jumys kólemi artyp otyr. Sondyqtan óńirde medısı­na mamandarynyń jetis­peýshiligi baı­qalýda. Atap aıt­qanda, óńirde reanımatologtar, ınfeksıonıster, terapev­ter jáne jalpypraktıka dári­gerleri tapshy. Atalǵan mamandardy óńirge aldyrý bo­ıyn­sha jumystar júrgizilip, Almaty, Máskeý qalalarynan joǵary bilikti mamandar sha­qyrtylýda. Aldaǵy ýaqytta qo­­sym­sha mamandar óńirimizdiń dári­ger­lerine qoldaý kórsetetin bolady. Sondaı-aq qıyn kezde volonterlerdiń qyzmeti asa mańyzdy. Qazirgi tańda, pro­vızor­lyq ortalyqtarda 30-ǵa jýyq volonter qyzmet etýde. Olar­dyń ishinde, oblystyq volonterler korpýsynyń jastary, «Meıirbıke» jáne «Merıdıan» medısınalyq kolledjiniń stý­dent­teri, sonymen birge qa­lyp­tasqan jaǵdaıǵa beıjaı qaraı almaǵan birqatar azamat bar.

Baıqaǵanymyzdaı, indetpen kúreste qol qýsyryp qarap otyr­ǵan eshkim joq. Demek, ju­dyryqtaı jumylǵan jurtty kórip, indettiń aıaǵyn tartatyn kún de alys emes.

Mańǵystaý oblysy