Belgili ǵalym Rahmanqul Berdibaıdyń: «Egistik jerdi jazdyń ystyq aılarynda birneshe ret sýarmasa, shyqqan egin múlde qýrap ketetini sekildi der kezinde jalǵastyǵyn tappaǵan dástúr de joǵalady», degen sózi keıingi urpaqty ulttyq salt-dástúr men ádet-ǵurypqa baýlyp tárbıeleıtin, baıyrǵy ata-babalarymyzdyń nanym-senimderinen, tarıhynan, turmys-tirshiliginen, jaqsy men jaman týraly túsinikterinen turatyn jyr-tolǵaý, terme janrlarynan kóz jazyp qala jazdap otyrǵan qazirgi qalpymyzǵa qaratyp aıtylǵandaı áser qaldyrady.
Jaqynda Memleket basshysynyń tikeleı tapsyrmasymen 6-7-synyp oqýshylaryna arnalǵan «Dombyra» oqýlyǵy jaryq kórgenin, bul pándi orta bilim júıesine qosymsha pán retinde engizý qolǵa alynǵanyn estip qýanyp jatyrmyz. Bul ıdeıa keleshekte osy máseleni sheshýge edáýir septigin tıgizedi, kúı ónerine qosa tekti sózdiń tóresi retinde baǵzy zamannan beri salt-sanamyzben birge jasasyp kele jatqan jyr-tolǵaý, terme dástúri de birte-birte tárbıeniń bólinbes bir bólshegine aınalady degen úmitke jeteleıdi. Osy pán arqyly jetkinshekter óz zamanynyń muńyn jyrlaǵan Shernııaz, Maılyqoja, Turmaǵambet, Súıinbaı, Jambyl, Kenen sııaqty t.b. aqyndarymyzdyń termelerimen sýsyndap, adamgershilik qasıetterin nasıhattaıtyn óner bulaǵynyń kózin odan ári jarqyrata túsýge úles qosyp jatsa, qanekı.
Qaı zamanda da máni kemimeıtin, bolmystyń máńgilik saýaldaryn, jaryq pen qarańǵy túnekti, bar men joqty, keńistik pen keıistikti, jaqsylyq pen jamandyqty sıpattaıtyn termeshilik dástúri árıne, múlde úzilip qaldy dep aıta almaımyz. Keıingi ýaqytta nazardan tys qalyńqyrap qoıyp júrgen, ómirdiń shynaıylyǵyn kórsetetin, ǵıbratqa toly jyr men termeni damytyp, sahna tórine termeshilerdiń kóbirek kóterilgenin kórsek degen oı ǵoı aıtpaǵymyz. Dombyra kúmbirimen ásem órilip, keýdeńdi keńistiktiń kerimsal aýasymen toltyratyn, taý sýyndaı taza qospasyz marjan týyndynyń adamgershilikke úndep, kókiregińe izgilik dánin sebýdegi róli qandaı joǵary bolsa, bul ónerge jurttyń súıispenshiligi de soǵan laıyq bolýǵa tıis dep esepteımiz. Bul oraıda termeniń qazir basqa arnalardan góri áleýmettik jeli arqyly kóbirek nasıhattalyp jatqanyn aıtýǵa tıispiz. Mysal úshin, Zattybek Kópbosynulynyń oryndaýyndaǵy Shalqar Ábishulynyń «Birge týǵan baýyrlarǵa» termesi – 1 278 025, «Jas jigittiń qasireti» termesi – 1 178 212, aqyn Aıan Nysanalynyń «Aǵaıyn» termesi – 97 819 ret, sondaı-aq Meırambek Bespaevtyń «Termeler jınaǵynyń» – 146 131, «Qazaqsha termeler» jınaǵynyń 403 038 márte tyńdalýy kóp jaıtty ańǵartsa kerek. Bul turǵydan kelgende, qazaqtyń halyq jyrlaryn, naqyl tolǵaýlaryn, sonymen qatar jeke avtorlar týyndylarynyń el arasyna keń tarap, halyqtyq sıpat alǵan nusqalaryn, keleshek býynnyń sanasyna jaqsy ádet-daǵdylardy, mádenıettiń nárli qunaryn darytatyn ǵıbrat óleńderdi, jalpy qazaq halqynyń tarıhı-rýhanı shejiresiniń shuraıly arnasy sanalatyn termelerdi jınaqtap, bastaryn biriktirip qana qoımaı, zerttep, zerdege sińirýdiń mán-mańyzy erekshe zor. О́ıtkeni qaısybir óner týyndysy bolsyn halyqtyń qajetine jaraýymen, zamannyń talǵam-talabyna saı kelýimen baǵalanatyny sózsiz.
Terme týraly áńgimege qosatyn taǵy bir tujyrymymyz – qazirgi qoǵamdy, adam bolmysyn keıiptep, sıpattaıtyn jańa termeler joqtyń qasy. Kóbisi ótken ǵasyrdyń enshisine tıesili. Jánibek Kármenovtiń «О́mir týraly tolǵaý» («Oılamańdar, jigitter»), Aıaz Betbaevtyń «Jas týraly» ósıet termelerinen beri talaı ýaqyt ótse de rýhty kóterip, namysqa qozǵaý salatyn, halyqtyń oıyndaǵysyn dóp basatyn, et-júregin eljiretip, jan jarasyn jazatyn, zaman únine saı búginginiń óz termesi kerektigi seziledi. Baıaǵyda qarııasy bar úılerdiń bári jaǵalaı terme tyńdap otyratyn. «Elin, jerin súıip óssin, halqyna adal, ádil bolsyn» dep termeni balanyń tárbıe quraly retinde paıdalanatyn. Jastar qazaqtyń kóp sóziniń maǵynasyn termeden uǵyp ósetin. Al qazir she? Jurt bir jaǵynan jelpildegen jeńil ánder men sahnadaǵy saıqymazaqtardan sharshap bitti. Bul sahnany essiz ánderden tazartyp, qazaqtyń óziniń tól ónerin tórge ozdyratyn ýaqyt jetti degen sóz. Ol úshin termeshilerdiń mádenıetimizge qosar úlesin eskerip, bul dástúrge memlekettik qoldaý kórsetilýi kerek ári qaraı jalǵasyn taba berýi úshin óner janashyrlary demeýshilik etýi kerek.