Koronavırýs indetiniń taralýyna baılanysty álem elderi qaıtadan shekteý sharalaryn kúsheıtip jatyr. Qazirgi tańda qaýipti dertke shaldyqqandar sany 13 mıllıonnan asty.
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy vırýstyń qaýpi seıilmegenine nazar aýdaryp, indettiń taralýyn tórt baǵytta sıpattady. Uıym basshysy Tedros Adhanom Gebreıesýstyń sózine súıensek, álem elderi koronavırýs qursaýynan qutylýyna áli erte.
«Birinshi jaǵdaıda, memleket tez qımyldap, alǵashqy naýqas tirkelgen bette-aq jedel áreketke kóshti. Nátıjesinde, bul elderde vırýstyń taralýy qarqyndy sıpat alǵan joq. Bul kategorııaǵa Karıb teńizindegi, Tynyq muhıtyndaǵy birneshe memleket kiredi», dedi uıym basshysy.
Sondaı-aq keı elder naýqastardy jáne olarmen baılanysta bolǵandardy tez anyqtap, halyq pen medısına salasy birlese otyryp vırýsqa qarsy turǵan. Atalǵan eki sanatqa kiretin elderde qazirgi tańda COVID-19-dyń taralýy baıaý.
Al kelesi topqa kiretin memleketterde áýeli pandemııanyń birinshi tolqynyn lokdaýn arqyly jeńe alǵanymen, karantındik shekteý sharalaryn jeńildetý nátıjesinde indet qaıta taraı bastaǵan. Sońǵy sanattaǵy elderde vırýs qarqyndy túrde halyqqa juǵyp jatyr.
Birqatar memleket shekteý sharalaryn qaıta kúsheıtti. Gonkongte seısenbiden bastap ara qashyqtyqty saqtaýdy mindettedi. El bıliginiń aıtýynsha, koronavırýstyń keń kólemde taraýynyń yqtımaldylyǵy óte joǵary. Osyǵan baılanysty qoǵamdyq kólikte, qoǵamdyq orynda betperde taǵylýy tıis. Alda-jalda betperde taqpaǵan adam qoǵamdyq kólikke minse, oǵan 645 dollar kóleminde aıyppul salynady. Sondaı-aq meıramhanalar men dámhanalar jumysy toqtatylyp, tamaq jetkizý qyzmeti ǵana qaldy. Pandemııa bastalǵaly beri Gonkong karantındik shekteýdi munshalyqty kúsheıtpegen edi.
Fılıppın de qaıtadan lokdaýn engizbek. Soǵan baılanysty Manıla qalasynda 250 myń adam qaıtadan úıge oqshaýlandy. Qazirgi tańda bul elde naýqastar sany 57 myńnan asqan. 1600 adam qaýipti derttiń saldarynan ómirimen qoshtasty. Aıta keterligi, Fılıppın Ońtústik-Shyǵys Azııada vırýs eń kóp tirkelgen ekinshi memleket.
AQSh-ta bir apta boıy COVID-19 juqtyrǵandar sany 60 myńnan azaımaı tur. Taıaýda el prezıdenti Donald Tramp baspasóz jıynyna betperde taǵyp keldi. Buǵan deıin Aq úı basshysy buqaralyq aqparat quraldarymen kezdesýge eshqashan maska taqpaǵan edi. Bul da Qurama shtattardaǵy ahýaldyń kúrdeliligin kórsetse kerek-ti.
Kalıfornııa shtatynyń gýbernatory óńirdegi búkil barlar men meıramhanalardy, kınoteatr men mýzeılerdi jabýǵa buıryq shyǵardy. Atalǵan qoǵamdyq oryndardyń qaıta ashylǵanyna da kóp bolmaǵan edi. Budan bólek, shtatta qulshylyq úıleri, jattyǵý zaldary, shashtaraz, oıyn-saýyq ortalyqtarynyń qyzmeti de toqtatyldy.
Gýbernatordyń mundaı qadamǵa barýyna shtattaǵy naýqastar sanynyń kóbeıýi sebep bolyp otyr. Qazirgi tańda munda kúnine 8 myńnan astam adamnyń vırýs juqtyrǵany anyqtaldy. The New York Times basylymynyń habarlaýynsha, pandemııa bastalǵaly beri 5,4 mıllıon amerıkalyq medısınalyq saqtandyrýynan aıyrylǵan.
Aýstralııada qaýipti dertke shaldyqqandar sany 10 myńnan asty. Osyǵan baılanysty Jańa Ońtústik Ýels shtatynda shekteý sharalary kúsheıtilip, meıramhanalar men dámhanalar jabyldy. On adamnan artyq jınalýǵa, qoǵamdyq is-sharalar ótkizýge tyıym salyndy.
Degenmen «jasyl qurlyqtaǵy» jaǵdaı salystyrmaly túrde qalypty deýge tolyq negiz bar. Búginde bul elde tirkelgen naýqastar sany aıtarlyqtaı kóp emes. Osyǵan qaramastan el bıligi erte qamdanyp jatyr.
Japonııada konsertke barǵandardyń birnesheýinen vırýs anyqtalǵanyna baılanysty sol kúni top ónerin tamashalaǵan 800 adamdy jedel izdestirýge kiristi.
Ulybrıtanııada da shekteý sharalary kúsheıtilip, qoǵamdyq oryndarda, dúkenderde betperde taǵý mindetteldi. Sarapshylardyń aıtýynsha, vırýstyń ekinshi tolqyny Tumandy Albıonda 120 myń adamnyń ómirin jalmaýy múmkin.
Meksıkanyń ońtústiginde aýrýhana qyzmetkerleriniń 68 paıyzy COVID-19 juqtyrǵany anyqtalǵannan keıin, búkil shtat karantınge jabyldy. Qazirgi tańda bul elde de indet qarqyndy tarap otyr. Qysqasy, tórtkúl dúnıe túgel koronavırýsqa qarsy shekteý sharalaryn kúsheıtip, qamdanyp jatyr.