Koronavırýstyq pandemııanyń saldarynan iri óndiris oryndarynda medısınalyq jáne sanıtarlyq saqtyq sharalary kúsheıtilip, keńsedegi qyzmetkerler qashyqtan jumys isteý tártibine kóshkeni málim. Jasyratyny joq, onlaın rejimge aýysqandardyń kóbi baılanys quralynyń shyǵynyn óz qaltasynan óteýde. Alaıda bul eńbek qatynastaryna qaıshy. Qazaqstan kásipodaqtar federasııasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary Muhtar Tinikeevtiń aıtýynsha, joǵarydaǵy eńbek shyǵyndaryn jumys berýshi óteýge mindetti.
Jumys berýshi ǵalamtormen qamtýǵa mindetti
Mundaı talap elimizdegi Eńbek kodeksinde kórsetilgen. Sol sebepti jumys berýshiler karantın ýaqytynda qyzmetkerlerdi qajetti qural-jabdyqpen qamtamasyz etýge tıis.
«Eńbek kodeksine ózgeris engizilgeni barshaǵa belgili. Soǵan súıensek, 138-shi bap dál solaı «qashyqtan jumys» dep atalady. Onyń 2-shi tarmaǵynda jumys berýshi qashyqtan jumys istep jatqan qyzmetkerdi qajetti baılanys quralymen qamtýǵa mindetti dep jazylǵan. Eger atalǵan jumysshy jeke baılanys quraldaryn paıdalansa, onda jumys berýshi qosalqy bólshektermen qamtyp, sondaı-aq ınternet pen elektr qýatynyń aqysyn tóleýge tıis. Munyń bári taraptardyń kelisimimen júzege asyrylady», dedi M.Tinikeev.
Pandemııany jeleý etip, adamdardy jumystan zańsyz shyǵarǵan kásiporyndar da joq emes. Kásipodaqtar federasııasy tóraǵasynyń orynbasary Qaırat Jańabekov Mańǵystaý óńirin mysalǵa keltirip, qaýymdastyqtyń aralasýymen 25 adam jumystaryna oralǵanyn jetkizdi.
«Eńbek kodeksi aıasynda jáne áleýmettik áriptestikti nyǵaıtý arqyly Mańǵystaý aımaǵynda «KezBı» JShS-nyń 25 qyzmetkeri jumys oryndaryna qaıta alynyp, qyzmetin jalǵastyryp jatyr. Iаǵnı taraptardyń mámilege kelýi nátıjesinde másele sotqa jetpeı sheshimin tapty», dedi Q.Jańabekov.
Onyń aıtýynsha, óndiris oryndarynda eńbek qaýipsizdiginiń saqtalýyn qadaǵalaý – kásipodaqtyń basty mindetteriniń biri. Qazir osy másele boıynsha qoǵamdyq baqylaý kúsheıip keledi. Iri kásiporyndarda óndiris toqtap qalsa, ujymdyq shart negizinde qyzmetkerlerdiń jalaqysynyń 70%-y saqtalady. Qyzmet kórsetý oryndarynda eń tómengi jalaqy, ıaǵnı 42 500 teńge kóleminde járdemaqy berilip jatyr. Sonymen qosa «О́zenmunaıgaz», «О́zenMunaıServıs» jáne «Qarajambasmunaı» syndy kompanııalardyń kásipodaqtary ókpeni jasandy jeldetý apparattary men basqa da qajetti qural-jabdyqtarymen qamtyp, óńirlerge qoldaý kórsetýde.
Taý-ken metallýrgııada karantın kúsheıdi
Karantınge baılanysty qaýipsizdik sharalary taý-ken metallýrgııa salasynda da kúsheıgenin aıtty kásipodaq ókilderi. Máselen, 116 myńnan astam qyzmetkerdi qamtıtyn salalyq «Qazaq kásipodaq metall» kásipodaǵynyń bazasynda jedel shtab qurylǵan. Oǵan óndiris oshaqtarynda júrgizilgen monıtorıngtiń qorytyndylary túsip otyrady.
«Barlyq kásiporynda jeke jáne óndiristik tazalyqty saqtaý jóninde túsindirý jumystary júıeli túrde ótkizilip, jadynama ázirlendi, ondaǵy talaptardyń saqtalýy baqylanady. Medısınalyq pýnktter kúsheıtilgen jumys rejimine aýystyrylyp, dene qyzýy ólshenedi. Aýrý belgileri tabylǵan jaǵdaıda jumysshylar óndiriske jiberilmeıdi», dedi «Taý-ken metallýrgııa salalyq kásiptik odaǵy» jáne «Qazaq kásipodaq metall» qoǵamdyq birlestigi tóraǵasynyń orynbasary Baýyrjan Mýsın.
Osy saladaǵy aıqyn mysal retinde Shyǵys Qazaqstandaǵy «Qazmyrysh» kompanııasyn qarastyrýǵa bolady, deıdi Kásipodaqtar federasııasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary. M.Tinikeevtiń sózine súıensek, otandyq taý-ken metallýrgııanyń alyby sanıtarlyq óńdeýdi kúsheıtip, óndiris quramyn jeke qorǵanys quraldarymen qamtamasyz etýge jiti kóńil bólgen. Sol sekildi qyzmettik saparlar, kúndizgi keńester men basqa da buqaralyq is-sharalar toqtatylyp, keńsedegi qyzmetkerler qashyqtan jumys isteý rejimine kóshirildi.
«Qyzmetkerlerdi avtobýspen tasymaldaý uıymdastyryldy, tamaq jekeleı beriledi. Jumysshylarǵa jáne olardyń otbasylaryna 100 myń medısınalyq betperde, táýlik boıy jumys isteıtinderge 120 antıbakterıal sham, sondaı-aq kásiporyn aýmaǵynda 560 sanıtaızer ornatyldy. Eger kásiporynnyń áleýmettik jaýapkershiligi myqty bolyp, jumysshylarǵa laıyqty kóńil bólinse, onda aýyrǵandardyń sany az bolatyny kúmánsiz», dedi M.Tinikeev.
Qosymsha aqy tólenýi kerek
Koronavırýstyq ınfeksııany aldyn alýǵa jumyldyrylǵan dárigerlerge, medbıkelerge, jedel járdem júgizýshilerine, sondaı-aq medısınalyq mekemelerdiń kúzetshilerine deıin qosymsha aqy tóleý qajet. Osyndaı pikir bildirgen QAZMED medısına jáne onymen sabaqtas salalar qyzmetkerleri kásipodaǵynyń tóraǵasy Álıaqbar Mátishev qazirgi tańda onsyz da tapshy mamandardy qoldaýǵa shaqyrdy.
«COVID-19 tirkelgen jaǵdaıda tıisti kepildikterdi ıelený úshin ony kásibı aýrý retinde anyqtaý kerek dep sanaımyz. Pandemııa kezinde áleýmettik qoldaýdyń barlyq túrlerimen qamtý maqsatynda «Azamattyq qorǵanys týraly» zańy boıysha medısına qyzmetkerlerine «qutqarýshy» mártebesin berý týraly usynys tústi», dedi Á.Mátishev.
Budan basqa salalyq kásipodaq ókili indetpen kúreste aldyńǵy qatarda júrgen mamandardy qoldaýdyń amaly retinde nesıe paıyzdaryn esepten shyǵarý, ony óteýdiń merzimin keıingi shegerý týraly másele kóterdi.