Jeke qarjyny basqarýdy úırený mańyzdy

Standard&Poors reıtıng agenttigine silteme ja­sa­ǵan kompanııa, 2014 jyly qazaq­standyqtardyń 40 paıyzy qarjylaı saýatty boldy degen derekti alǵa tartty. Al damyǵan el­derdiń kórsetkishteri ol kezde 50-55 paıyzdan aspaı­­tyn.

Elimizdiń Qarjy nary­ǵyn retteý jáne damytý agenttigi júrgizgen on­laın-saýaldamaǵa sáı­kes, qazirgi tańda Qazaq­stan­daǵy qar­jy­lyq saýat­­tylyqtyń or­tasha kór­set­kishi 80 paıyz­dy quraı­dy. Agent­tik­­tiń zert­teýi­ne jasy jıyr­madan as­qan 25 019 adam qatys­qa­nyn, res­pon­dent­ter­diń basym kóp­shiligi er adamdar bolǵanyn aı­ta keteıik. Qarjylyq saýat­tyń negizgi ólshemi retinde ne­sıe alý, depozıt ashý, bank kartalaryn qoldaný, ınternet-ban­kıngti paıdalaný, erik­ti saqtandyrý, qor na­ryǵy qural­darymen jumys isteý jáne basqala­ry qa­ras­tyrylǵan. Nátıje­sinde, qatysýshylardyń 88 paıyzdan astamy bir ret bolsa da nesıe alǵany, 67 paıyzynyń depozıt­ ash­qany, 88 paıyzǵa jýy­­­ǵy bank kartasyn qol­da­natyny, 39 paıyzy erikti saq­tandyrý qyzme­tine jú­gin­geni anyqtaldy.

Zertteý kórsetkendeı, respondentterdiń 89 paıy­zy jeke nemese otbasy bıýd­jetin júrgizedi. 88 paıyzy qarjylyq qyzmet kórsetý tutynýshylary re­tindegi quqyǵy shektelse qaıda habarlasý kerek­ti­ginen habardar.

OECD derekterine súıen­­sek, halyqtyń qar­jylyq saýatynyń deńgeıi boıynsha TMD elderi ishin­de eń joǵary orynda Reseı Federasııasy tur. Odan keıingi oryn Be­larýske, úshinshi oryn Qazaq­stanǵa tıesili. Bizdiń elden keıin­gi satyǵa Ar­menııa, Ázer­baı­jan, Qyr­ǵyz­stan, Tájik­stan elderi ornalasty.

Brıtandyq HowMuch aqparattyq portalynyń zertteýi boıynsha, qar­­jylyq saýat deńgeıi bo­ıyn­sha dúnıe júzinde Danııa kósh bastaıdy. Al­ǵash­qy ondyqqa Nor­vegııa, Shvesııa, Kanada, Iz­raıl, Ulybrıtanııa, Ger­manııa, Nıderland, Aýs­tra­lııa jáne Fınlıandııa enedi.

Freedom Finance Life kompanııasy habarlaǵandaı, qarjylyq saýatty kóterý úshin eń bastysy, azamattar jeke qarjysyn basqarýdy úırenýi kerek. Tapqan kapıtaldy tıimdi basqarý, shyǵyndardy tabystan asyrmaý ádisterin túsiný óte mańyzdy.

– Bir qaraǵanda bári ońaı sııaqty, alaıda zamanaýı qarjy quraldaryn aqsha jınaý, jumsaý jáne saqtaý úshin saýatty paıdalaný báriniń birdeı qolynan kele bermeıdi. Mysaly, qol­­­ma-qol qarajatty keı­bi­reý­ler áli kúnge úıde saq­­­ta­­ǵandy durys kóre­di, aq­sha­nyń ýaqyt óte qun­syz­danatynyn eskermeıdi. Qun­­syzdaný qaýpi óte zor, – deıdi kompanııa sarapshylary.

Zertteý nátıjesine sú­ıen­sek, keıbireýler bú­ginge deıin, bank kartalarymen operasııa jasaýǵa qorqady. Qarjy salasyndaǵy bi­limin jetildirýdi armandaı­tyn azamattar da kóp. Halyq­tyń qarjylyq saýatyn jetil­dirý úshin tıis­ti aq­parattar barynsha qol­jetim­di, túsinikti ári tegin bo­lýy tıis. Sebebi bul aza­mat­tardyń ózine ǵana emes, memleket úshin de paı­­daly.