Mańǵystaýda aýyldyq jerlerde atshaptyrym aýmaqqa egin egip, eńbek kórigin qyzdyrǵan kásipkerler az emes. Olar aýyldastaryn kókónis, jemis-jıdekpen qamtamasyz etýdi maqsat etip otyr.
О́tken jyly ashylyp, óz sharýashylyǵyn qarbyz-qaýyn egýmen bastaǵan Beıneý aýdanyndaǵy bir ǵana sharýashylyq bıyl 25 myń tonna ónim berýdi josparlap otyr.
– Bıyl qaýyn men qarbyzǵa qosyp, kartop pen qııar ektim. Buıyrsa, aldaǵy ýaqytta ózge de ónimder egip, aýyl turǵyndaryn jergilikti ónimmen qamtýdy josparlap otyrmyn. Qazirgi tańda qarbyzdyń bir kılosy 120 teńgeden satylýda. Árıne, ózge óńirlerden keletin ónimder bar. Básekege qabilettilikti arttyrý qajet. Osy oraıda jergilikti ákimdikten qoldaý suradyq, – dedi sharýa qojalyǵynyń ıesi Segizbaı Erejepov.
Al beıneýlik taǵy bir kásipker Álipbaı Káribaevtyń jylyjaıynda qııar jáne dámdeýish askókter ósiriledi. Jalpy kólemi 0,2 gektardy quraıtyn jylyjaı kesheninde 10 tonna qııar ónimin alý josparda bar. Budan bólek, aýdandaǵy eki sharýashylyqta qaýyn-qarbyz ben kókónis ónimderin ósiredi. Máselen, «Bereket» sharýa qojalyǵy 3,5 gektar jerge qaýyn-qarbyz egip, 2019 jyly 5 tonna qaýyn, 15 tonna qarbyz aldy. Bıyl ónimdi kóbeıtip, qaýynnan 10 tonna, qarbyzdan 15 tonna jáne kartop pen qııar egip, 2 tonna kartop, jarty tonna qııar alýdy josparlap otyr.
– 2019 jyly 10 gektar jerden 50 tonna qarbyz, 40 tonna qaýyn, qyzanaq pen qııardan 15 tonna jáne dámdeýish buryshtardan 5 tonna ónim aldyq. Bıyl osy ónimderge qosa sábiz de ektik. Aldaǵy ýaqytta tonnaǵa jaqyn sábiz alamyz dep otyrmyz jáne qaýyn men qarbyz, qyzanaq pen qııardan da byltyrǵydan kóp ónim bolady dep kútýdemiz, – deıdi «Nazar» sharýa qojalyǵynyń ókili Hamıt Tarǵyn.
– О́zimizden shyǵatyn ónim eń aldymen jergilikti naryqty qamtamasyz etip, sodan keıin ózgelerdi qamtýy qajet. Baǵasy da saı bolýy kerek. Kásipkerlerdiń usynystary nazarǵa alynyp, qoldaý kórsetilip keledi, – dedi Beıneý aýdany ákiminiń orynbasary Rahymjan Shalbaev.
Sondaı-aq jylyjaı ónimderiniń kólemin ulǵaıtý qolǵa alyndy. Mysaly, Túpqaraǵan aýdandyq aýylsharýashylyq jáne veterınarııa bóliminiń basshysy Dáýlet О́tebalıevtiń málimetinshe, aýdanda aýmaǵy 5,1 gektar jerdi qamtıtyn jylyjaı jumys isteıdi.
– Jyl sońyna deıin aýmaǵy 1 gektar bolatyn jańa jylyjaı Aqshuqyr aýylynda iske qosylady dep josparlanǵan. Qazirgi tańda qurylys jumystary júrgizilýde. Joba quny – 480 mln teńge, – dedi Dáýlet О́tebalıev.
Aýdanda aýyl sharýashylyǵymen aınalysatyn 317 sharýashylyq jáne 3 JShS tirkelgen. Onyń 286-sy mal sharýashylyǵymen jáne 31-i egin sharýashylyǵymen aınalysady.
– Jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan «Eńbek» baǵdarlamasy aıasynda Túpqaraǵan aýdanyna shaǵyn nesıe alyp, kásipterin ashý jáne odan ári damytý úshin 110 mln teńge bólingen. 6 aıdyń qorytyndysy boıynsha 9 kásipker 40 mln teńge qarajat aldy. Taǵy 7 joba komıssııa qaraýyna usynyldy. Shaǵyn nesıeler jumyssyz azamattarǵa kásibin ashýǵa, sondaı-aq orta jáne shaǵyn kásipkerlikterin odan ári damytý úshin beriletindikten, aldaǵy ýaqytta da turǵyndarǵa óz kásipterin ashýǵa jáne damytýǵa septigin tıgizbek, – dedi D.О́tebalıev.
«Elde bolsa, eringe tıedi» degendeı, aýyl irgesindegi ónimder aýyl turǵyndaryn «alystan arbalaýdan» qutqaratyny anyq.
Mańǵystaý oblysy