Qazirgi ýaqytta Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha, el aýmaǵynyń kórikti jerlerindegi demalys oryndarynda zańsyz qoqys oryndaryn anyqtaý men ony joıý boıynsha keshendi jumys júrgizilýde. О́tken aptada Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ekologııa departamenti men ekologııalyq qaýipsizdik ortalyǵynyń mamandary rekreasııalyq aımaqtardaǵy ruqsat etilmegen qoqys oryndaryn anyqtaý men ony joıý boıynsha tekserýler júrgizip, kezekti reıdti óńirdegi tamasha tabıǵat múıisteriniń biri sanalatyn Dubyǵaly kóline júrgizdi.
Shyǵys óńirinde budan buryn Buqtyrma sý qoımasynyń jaǵalaýyna reıd jasalǵan bolatyn. Sodan soń bul is-shara memlekettik qyzmetkerler, qoǵam belsendileri men eriktiler arasynda keńinen qoldaýǵa ıe bola túskendeı. Aıtalyq, Dubyǵaly kóline júrgizilgen tekserý barysyna Ulan aýdanynyń atqarýshy organdary, polısııa jáne kommýnaldyq qyzmeti, ekologııalyq qurylym, kásipkerlik ókilderinen quralǵan 24 adam qatysty.
Demalys aımaǵyn qaraý barysynda qatysýshylar kól mańaıynda abattandyrylǵan jaǵajaıdyń joqtyǵyn, qatty turmystyq qaldyqtardy jınaýǵa arnalǵan konteınerlerdiń múlde qarastyrylmaǵanyn jáne birqatar zańsyz qoqys alańdary anyqtalǵanyn atap ótti.
Tavrııa aýyldyq okrýgi ákimi orynbasarynyń aıtýynsha, ákimdiktiń kúshimen apta saıyn tazalyq jumystary júrgizilip, jaǵalaý aýmaǵynan 5-6 tonna kóleminde qoqys shyǵarylady, sonymen birge demalýshylarǵa ártúrli túsindirý jumystary júrgizilip, jadynamalar taratylyp turady.
– Alaıda bul rette bizdiń áleýetimiz ben qarjymyz jetkiliksiz dep oılaımyn. Esepteýimizshe, kólge bir demalys kúni kelýshilerdiń ózi 1 myń adamdy quraıdy. Eger bir adam kúnine 1,1 kılo qoqys qaldyratyn bolsa, jaǵalaýda kúndelikti 1 tonnadan astam qoqys paıda bolady, – deıdi Ekologııalyq qaýipsizdik ortalyǵynyń mamany Elena Polıanseva.
Sondaı-aq aýdan ákimdigi men demalýshylardyń taǵy bir ótkir máselesi bar. Bul atalǵan demalys ornynda uıaly baılanystyń joqtyǵy. Iаǵnı bul másele tótenshe jaǵdaı kezinde demalýshylarǵa joǵary táýekel týdyryp qana qoımaı, aýdannyń bıýdjetiniń qamtamasyz etýde qıyndyq ákeledi. Internettiń joqtyǵy kásipkerler tarapynan týrıstik bıznesten túsetin kiristerin jasyrýǵa múmkindik beredi, sonymen birge polısııa qyzmetkerleriniń oqıǵa ornynda hattama toltyrýyn qıyndatady.
Qoqys oryndarynyń máselesin kúrdelendirip turǵan máseleniń biri – rekreasııalyq aımaqtaǵy jerdiń aıtarlyqtaı bóligi satyp alynǵan jáne maqsatty túrde paıdalanyla bermeıdi. Kóptegen jekelegen aýmaqtardyń jaǵdaıy syn kótermeıdi, kóriktendirilmek turmaq beı-bereket qoqys tógetin orynǵa aınalyp ketken. Zań boıynsha jer teliminiń ıesi ózine tıesili aýmaqty jeke qarajaty esebinen tazalap turýy qajet.
Ulan aýdany kásipkerlik jáne aýyl sharýashylyǵy bólimi ókiliniń sózinshe, 2015 jyldan beri aýdandaǵy barlyq jer ýchaskelerine aýqymdy túgendeý jumystary júrgizilip, onyń barysynda qaıtarylyp alynǵan 8 jer telimi Orman qoryna tapsyrylǵan. Odan ózge qazir Dubyǵaly kóline baratyn jańa joldyń qurylysyna jobalyq-smetalyq qujattama jasalyp, memlekettik saraptamadan ótýde. Sondaı-aq jaǵalaýdy kóriktendirý jumystary qurylysyna arnalǵan syzba ázirlendi, onda múgedekterdiń demalysyna arnalǵan jaǵdaı qarastyrylǵan. 2021 jyly qurylysqa qajetti bıýdjet qarajatyn bólýge ótinim berý josparlanyp otyr.
– Shyǵys Qazaqstan oblysynyń qoǵamdyq keńesinde ekologtar men kásipkerler, qoǵamdyq jáne rýhanı kelisim boıynsha sarapshylyq jumys toby ókilderiniń qatysýymen ótken otyrysta óńir basshysyna demalys aımaǵyndaǵy 20 jyl boıy maqsatty túrde paıdalanylmaǵan jer telimderin qaıtaryp alýǵa yqpal etýi úshin ótinish jazýǵa sheshim qabyldandy, – deıdi oblystyq Qoǵamdyq keńestiń qoǵamdyq jáne rýhanı kelisim boıynsha sarapshylyq jumys tobynyń jetekshisi Gennadıı Pýssep.
Aıta ketý kerek, reıdke qatysýshylar hat jazýmen ǵana shektelip qalmaq emes. Ekologtar men qoǵam belsendileri ekosenbilik ótkizip, jaǵalaýdaǵy qoqystyń bir bóligin tazalady. Ekologııa departamentiniń mamandary jergilikti atqarýshy organdar men polısııa qyzmetine ruqsat etilmegen qoqys oryndaryn joıý jáne jergilikti turǵyndar men demalýshylar arasynda aldyn alý jáne túsindirý jumystaryn kúsheıtý týraly usynymdaryn jetkizdi.
Qoǵam belsendileri mundaı reıdterdi tamyz aıynda óńirdiń basqa da aýmaqtarynda ótkiziletinin, oǵan qatysýǵa nıet bildirgen uıymdar men mekemelerdi qoldaıtyndaryn atap ótti. Departament qyzmetkerleri sonymen birge zańsyz qoqys oryndary anyqtalǵan jaǵdaıda Call ortalyqtyń 87759524900 nómirindegi WhatsApp-qa qoqys ornynyń foto jáne vıdeo materıaldaryn joldap, ornalasqan aýmaǵyn habarlaýǵa bolatynyn jetkizdi.