«Kórgende esiń ketedi»

Sizderdiń búgingi ómirlerińiz tamasha. Sizderdiń erteńgi ómirlerińiz keremet bolady. Mynaý sulýlyq, mynaý sán-saltanat eldiń rýhynyń asqaqtaýyna qyzmet etsin. Memlekettiń mádenı órleýi, rýhanı órleýi eldiń ekonomıkalyq damýymen básekege tússin. Qazirdiń ózinde solaı bolyp ta jatyr.

Valerıı GERGIEV.

(Áıgili dırıjerdiń «Astana Opera» teatrynyń

álemdik tanystyrylymynda sóılegen sózinen)

«Astana Opera» memle­ket­tik opera jáne balet tea­trynyń álemdik tanys­tyrylymy Dj. Verdıdiń «Attıla» operasynyń pre­merasymen ashyldy. Qoıy­lymdy Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev kelip ta­mashalady.

Sizderdiń búgingi ómirlerińiz tamasha. Sizderdiń erteńgi ómirlerińiz keremet bolady. Mynaý sulýlyq, mynaý sán-saltanat eldiń rýhynyń asqaqtaýyna qyzmet etsin. Memlekettiń mádenı órleýi, rýhanı órleýi eldiń ekonomıkalyq damýymen básekege tússin. Qazirdiń ózinde solaı bolyp ta jatyr.

Valerıı GERGIEV.

(Áıgili dırıjerdiń «Astana Opera» teatrynyń álemdik tanystyrylymynda sóılegen sózinen)

«Astana Opera» memle­ket­tik opera jáne balet tea­trynyń álemdik tanys­tyrylymy Dj. Verdıdiń «Attıla» operasynyń pre­merasymen ashyldy. Qoıy­lymdy Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev kelip ta­mashalady.

Álemdik tanystyrylym degen atynyń ózi ańǵartyp turǵandaı, qoıylymnyń rejısserinen bastap basty partııany oryndaýshylardyń bári túp-túgel álemge áıgili tanymal tulǵalar bolyp tabylady. Belgili ıtalıandyq qoıýshy-rejısser, ssenograf, kostıým jónindegi sýretshi Per Lýıdjı Pıssı, Sankt-Peterbýrgtiń Marıın (Marııa) teatrynan ǵun patshasy Attıla rólindegi Eldar Ábdirazaqov, Akvıleıa ámirshisiniń qyzy Odabella beınesindegi Reseıdiń eńbek sińirgen ártisi, soprano Anna Markarova, mýzykalyq jetekshi jáne dırıjer Valerıı Gergıev, ıtalıandyq dırıjer Marko Boemı, Rım qolbasshysy Esıony somdaǵan barıton Klaýdıo Sgýra (Italııa), Akvıleıa jaýyngeri Foresto partııasyn oryndaǵan Lýchano Ganchı, jaryq boıynsha sýretshi Vınchenso Raponı, horeo­graf Roberto Marııa Pızýttı (Italııa) sııaqty quramynda álemdik deńgeıdegi tarlandar bar shyǵarmashylyq top elordalyq jas teatrdyń dańqyn bir sátte búkil dúnıe júzine áıgilep otyr.

Máselen, Attıla partııasyna tańdaýdyń álemdegi eń úzdik bas ıesi Eldar Ábdirazaqovqa túsýi kezdeısoqtyq emes, sebebi oǵan mundaı joǵary mártebe men ataqtyń osy róldi oryndaýdan keıin kelýiniń ózi óte qyzyq jaǵdaı. Sahnada árdaıym shoqtaı mazdap janýǵa daıyn turatyn bas oryndaýshynyń mıyna jas teatr­da óner kórsetý týraly oıdy quıa kelip, oǵan Attıla beınesin somdaý ıdeıasyn alǵash aıtqan adam jerlesi Valerıı Gergıev bolatyn. «Astanaǵa tabanym tıgen sátte boıymdy alapat sezim bılep áketti. О́zimdi-ózim tusap tura almadym. Keń dalanyń shalqar tynysty aýasy kisini baýyryna tez baýrap alady eken. Joldaǵy kezdesken adamdarynyń ózin janyńa erekshe jaqyn tutyp turasyń. Mynadaı darqan elde adamnyń shabytynyń tasyp, erekshe ekpinde jumys istemeýi múmkin emes dep oıladym. Jer betinde dańqy, abyroıy asqan nebir ásem qalalar bar shyǵar, biraq dál mynadaı tabıǵaty ǵajaıyp, al adamdary ózińdi týystaı qabyldaıtyn emen-jarqyn, aldyńǵy tolqynǵa jasy kishileri ámanda ıilip amandasatyn meıirban halyq mekendeıtin qalany esh jerge uqsatpadym. Qazaqtardy tek syrttaı ǵana estip, salt-dástúrinen az-maz habarym bolatyn. Endi mine, meniń kópten kútken sol armanym oryndaldy. Men álgi meıirbandyq pen izgilikti óz basymnan ótkerdim. Qazaq halqynyń jomart ta keńpeıiline rıza boldym. Taǵy bir qyzyǵy, qazaqta menimen tegi uqsas adamdar kóp eken. «Astana Opera» teatrynyń sýretterin ústi-ústine kóre bergiń keledi, ol óte ádemi. Onyń keleshekte álemdegi úzdik teatrlardyń biri bolyp tanylaryna óz basym ımandaı senemin.

Attılany «Metropolıten-operada», sondaı-aq, Per Lýıdjı Pıssıdiń qoıylymynda «Rım operasynda» Rıkkardo Mýtımen birge oryndaý baqytyna ıe boldym. Dj.Verdıdiń operasynda basty keıipker – raqymsyz emes, kóbine basqynshy beınesine jaqynyraq. Men Attılany Dj.Verdı men lıbrettoshylar T. Soler men F. Pıave jazǵan mátin men mýzykaǵa qarap oryndaımyn», – dep aǵynan jaryldy jýrnalısterge bergen suhbatynda Eldar Ábdirazaqov.

Qoıylym rejısseri Per Lýıdjı Pıssı elordaǵa osymen ekinshi márte atbasyn tirep otyr. «Men Qazaqstanǵa budan birneshe aı buryn «Astana Opera» teatrynyń ártister jónindegi dırektory Ýılıam Grasıozıdiń shaqyrýymen kelgen bolatynmyn. Sol joly óziniń ynta-jigerimen jańa óner shańyraǵyn birden unatýǵa májbúr etken teatr dırektory Tólegen Muhamedjanovpen kezdestim. Birneshe kún buryn Kameralyq zalda óte joǵary deńgeıde ótken konsertti tamashaladym. Bárinen de meni «Astana Opera» orkestriniń birinshi skrıpkashysy Baǵdat Ábilhanovtyń oryndaýyndaǵy Jıýl Massneniń «Taıs» operasynyń «Tolǵanýy» qatty tebirentti. Kezinde Vene­sııadaǵy «La Fenıche» teatrynda osy operany qoıǵan sáttegi jurt­tyń erekshe qoshemeti esime qaıta oraldy», – dedi premera qar­sańynda bergen suhbatynda Pıssı.

О́ziniń aýqymdylyǵy jaǵynan álemdegi eń úlken teatrlardyń biri bolyp sanalatyn «Astana Ope­ranyń» sahnasyndaǵy «At­tıla» kórkemdik deńgeıi jaǵy­nan álem teatrlaryndaǵy úlgi­ler­men terezesi teń túsetin qoıy­lym degen paıymdy sheteldik sa­rap­shylardyń biri aıtyp qaldy. Eske sala keteıik, álemdik tusaýkeserge Italııadan Paolo Petronı, mý­zykalyq synshylardan Sabıno Lenochchı, Davıde Garattını, ıs­pa­nııalyq synshy Hýan Anhel Vela Del Kampo men Fernando sans Rıvere sııaqty belgili synshylar men basylym basshylary shaqyrylǵan bolatyn. Olar da jańa jobaǵa kózderin tigip, elordalyq «Attılany» ózge nusqalarmen sa­lystyra oı qozǵamaq. Fransýz ta­rıhshysy A.Terrı: «Attıla esi­mi adamzat tarıhyndaǵy uly adamdar – Aleksandr Makedonskıı men Iýlıı Sezardiń qatarynan oryn alady» dep tarıhı tulǵaǵa laıyqty sóz aıtypty. Al biz mun­daı kesek tulǵanyń beınesi qazaq sahnasynda uzaq ómir súre bererine senemiz.

Bizdiń qazaqta «aýzy dýaly» degen sóz bar. Ondaı adamdardyń sózine halqymyz bólekshe qur­met­pen qaraıdy. Búgingi álemdik mý­zyka ónerindegi aýzy dýaly, aıtqanyna barsha jurt taq turatyn sondaı tulǵalardyń biri – keshe álemdik tanystyrylym retinde qoıylǵan spektaklge dırıjerlik etken Valerıı Gergıev. Álemge áıgili mýzykant spektakl sońynda qatysýshylardy sahnaǵa qaıta-qaıta shaqyryp, uzaq ýaqyt tik turyp qol soqqan astanalyqtarǵa, elorda qonaqtaryna qarata, sózin Elbasymyzǵa arnap bylaı dedi:

– Eń aldymen, ardaqty Nur­sul­tan Ábishuly, Sizge rahmet aıt­qym keledi. Siz erekshe úlken ju­mys tyndyrǵansyz. Men osy tamasha ujymǵa rızashylyǵymdy bildiremin. Jas orkestr jany­men, júregimen oınaıdy. Tem­pe­ramentpen ári uqypty oryndaıdy. Hor da tamasha, erkin qozǵala jú­rip qınalmaı shyrqaıdy. Opera trýppasyna, balet trýppasyna, teh­nıkalyq qyzmetkerler qu­ra­myna, teatr ákimshiligine tamasha tabys tileımin. Endi bir­ne­she jyl ótkende aty sondaı sát­ti qoıylǵan osy teatrdyń repertýary keremet qoıylymdar­men tolyǵyp, barynsha tanymal bola túsetinine senemin. Biz keshe teatrdy ábden araladyq. Tamasha sahnasy tehnıkalyq turǵydan óte-móte erkindik beredi, repetısııa zaldary qandaı – ári kóp, ári keń. Kórgende esiń ketedi (teatrdan asyǵyp jetip, maqalany jedeldete jazyp jatqanda maestronyń «Dýh zahvatyvaet» degen sózin aýdarǵan túrimiz osy boldy – Q.T.). Men muny kúni keshe ǵana jańa teatrdy ashyp kelgen adam retinde aıtyp turmyn. Sankt-Peterbýrgte de jańa teatr salyndy.

Attıla partııasyn oryndaǵan Eldar Ábdirazaqov ózimniń shákir­tim. Búgin ol sizderge álemdik ta­rıhtyń ǵana emes, ózderińizdiń tól tarıhyńyzdyń da jarqyn betin ashyp berdi.

Men bul elde mádenıetke qan­daı­lyq kóńil bólinetinin bilemin. О́tken joly Astanada, Alma­tyda boldyq. Konservatorııa stý­dentteriniń ónerine qaıran qaldyq. Sizderdiń búgingi ómirlerińiz tamasha. Sizderdiń erteńgi ómirlerińiz keremet bolady. Mynaý sulýlyq, mynaý sán-saltanat eldiń rýhynyń asqaqtaýyna qyzmet etsin. Mem­lekettiń mádenı órleýi, rýhanı órleýi eldiń ekonomıkalyq damýymen básekege tússin. Qazirdiń ózin­de solaı bolyp ta jatyr.

Uly mýzykanttyń bul sóz­derine qosymsha túsinikteme qa­jet­siz dep oılaımyz.

Qarashash TOQSANBAI,

«Egemen Qazaqstan».

––––––––––––––

Sýretti túsirgen

Erlan OMAROV.