Búginde sharýanyń nesıe qarjysy bolmasa, kúni qarań. Sol sebepti de nesıe beretin mekemege jipsiz baılanǵan. Degenmen, elimizde bul máseleniń sheshimi tabylǵan jáne biraz jyldan beri jemisti jumys istep keledi. Qaraǵandy oblysyndaǵy «Shet-Kómek» nesıe seriktestiginiń 15 jyldan asa ýaqyt aýyl sharýashylyǵynda adal kásibimen nápaqasyn taýyp júrgen kásipkerlerge kórsetip kele jatqan kómegin erekshe atap ótýge bolady.
«Shet-Kómek» nesıe seriktestigi» JShS 2005 jyly qurylyp, jumys isteı bastady. Onyń negizin aýdan, oblys kólemine tanymal azamat Boranbaı Jumkın qalaǵan edi. Áýel basta jarǵylyq kapıtaly 8,5 mln teńgeni quraǵan seriktestiktiń quramyna 23 sharýa qojalyǵy endi.
Búgingi kúnde «Shet-Kómek» seriktestigi qanatyn keńge jaıyp, damýdyń dańǵyl jolyna túsken. Qazir jarǵylyq kapıtaly 75 mln 848 myń teńgeni quraıtyn onyń quramynda 200-den astam sharýa qojalyǵy bar. Nesıe arnasy da edáýir artyp, 1 mlrd 592 mln 808 myń teńgeni qurady.
Seriktestik qurylǵannan bastap búginge deıin Shet aýdanynyń 481 sharýa qurylymyna jalpy somasy 1 mlrd 311 mln 373 853 teńge bolatyn nesıe berdi.
Jalpy, seriktestik jumysynyń nátıjesi kóp jaǵdaıda nesıeniń belgilengen keste boıynsha der kezinde qaıtarylýymen esepteledi. Bul baǵytta «Shet-Kómektiń» shoqtyǵy bıik tur. Astanadaǵy «Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ-nyń aldynda búginge deıin bereshegi bolǵan emes. Budan bólek, seriktestik bıýdjet aldyndaǵy tıisti tólemderdi de keshiktirmeı, turaqty túrde tólep turady. Jylyna ortasha eseppen alǵanda, 264 mln teńge mólsherindegi qarjy bıýdjetke aýdarylyp otyrady.
Jasyratyny joq, qazirgi tańda ekinshi deńgeıdegi bankter aýyl sharýashylyǵy salasynda eńbek etip jatqan kásipkerlerge nesıe berýge kelgende birqatar sebepterdi syltaý etip, qulyqsyzdyq tanytady. Ondaǵy aıtatyn basty sebepteriniń biri – bankterdi aýyl turǵyndarynyń kepildik retinde usynatyn mal-múlki asa qyzyqtyra bermeıdi, olarǵa keregi – jyljymaıtyn múlik. Al «Shet-Kómek» bolsa, boryshkerlerdiń mal-múlkin qajetti qujattarmen rásimdep, naryqtaǵy baǵasyn shyǵaryp, sol boıynsha nesıe alýǵa barlyq múmkindikti jasaıdy.
Endi naqty mysalǵa kósheıik. Aýdan ortalyǵy Aqsý-Aıýly aýylyndaǵy uzaq jyldardan beri turaqty jumys istep kele jatqan «Jalańtós» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Marjan Jaqypbaıqyzy «Shet-Kómek» seriktestiginen toǵyz márte jalpy somasy 63 mln 854 myń teńge bolatyn nesıe alyp, jumysyna maqsatty túrde paıdalanǵan. Dál osyndaı mysaldy aýdandaǵy basqa da sharýa qojalyqtary týrasynda aıtýǵa bolady. olardyń qatarynda «Nurjanat» (basshysy – Meırash Kasembekov), «Hareket» (Qýanysh Hantýrın), «Birnazar» (Jomart Jaqaev), «Shalqar» (Shalqar Saǵyndyq) jáne basqa sharýa qojalyqtary seriktestiktiń qarjylaı qoldaýyna ıe bolyp, búginde nátıjesin kórip keledi.
Atalǵan fermerler seriktestik qurylǵan kezden bastap onymen tyǵyz qarym-qatynas ornatyp, birneshe márte alǵan nesıelerin sharýashylyqtarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jaqsartýǵa jáne maldyń basy men ónimin arttyrýǵa tıimdi paıdalanyp júrgenin aıtý lázim.
Qazir seriktestik quramyna aýdandaǵy 7 kent pen 18 aýyldyq okrýgte jumys istep turǵan sharýa qojalyqtary men jeke kásipkerler kiredi. Bir aıta ketetin jaıt, seriktestik qurylǵannan 2019 jyldyń 1 tamyzyna deıin 470 nesıe-zaım berilip, onyń mólsheri 2 mlrd 105 mln teńgeni qurapty. Bul ortasha eseppen ár nesıe alýshyǵa 4,5 mln teńge kóleminde qarjy berildi degen sóz.
Qurylǵanyna 15 jyl bolǵan «Shet-Kómek» nesıe seriktestiginiń órken jaıyp damýyna serpin bergen sebeptiń birin 2017 jyly uıymnyń basshylyǵyna isker kelinshek Aqjarqyn Imanbaevanyń kelýimen baılanystyrýǵa bolady. Búginge deıin seriktestik aýyl sharýashylyǵy nysandaryna nesıe berý qarqynyn eki jarym esege kóbeıtip, 2018-2019 jyldary 100-ge tarta sharýa qojalyǵyna 250 mln teńgeniń kóleminde qarjy berýdi qamtamasyz etti.
Qaraǵandy oblysy,
Shet aýdany