El Prezıdenti, «Nur Otan» partııasynyń Tóraǵasy Nursultan Nazarbaev partııanyń XV sezinde: «Biz adal jumys isteımiz jáne halyqqa barlyq kemshilikter týraly ashyq aıtamyz. Adamdar jergilikti jerde jemqorlardy tústep tanıdy, al bul olardy qatardaǵy «nurotandyqtar» da biledi degen sóz. Olar birinshi bolyp dabyl qaǵyp, jemqorlardy áshkereleýi kerek», degen edi. Endeshe, sheneýnikter arasyndaǵy naǵyz jemqorlardy, ıaǵnı sybaılas jemqorlyqqa jan bitiretin adamdardy sheneýnikterdiń ózderi de jaqsy biledi. Biraq «Qarǵa qarǵanyń kózin shuqymaıdy» degendeı, olardyń bári qazynanyń qarjysyna ilingen bir jiptiń boıyna baılanǵandar. Degenmen, Elbasy tapsyrmasy aıasynda agenttik tóraǵasynyń sybaılastyq jemqorlyqqa qarsy nusqaýynyń negizinde Astana qalasy boıynsha qarjy polısııasy batyl sharalardy qolǵa aldy. Sóıtip, ústimizdegi jyly atalǵan departament qyzmetkerleri shaǵyn jáne orta bıznes isine zańsyz aralasý boıynsha 8 qylmystyq isti anyqtady.
El Prezıdenti, «Nur Otan» partııasynyń Tóraǵasy Nursultan Nazarbaev partııanyń XV sezinde: «Biz adal jumys isteımiz jáne halyqqa barlyq kemshilikter týraly ashyq aıtamyz. Adamdar jergilikti jerde jemqorlardy tústep tanıdy, al bul olardy qatardaǵy «nurotandyqtar» da biledi degen sóz. Olar birinshi bolyp dabyl qaǵyp, jemqorlardy áshkereleýi kerek», degen edi. Endeshe, sheneýnikter arasyndaǵy naǵyz jemqorlardy, ıaǵnı sybaılas jemqorlyqqa jan bitiretin adamdardy sheneýnikterdiń ózderi de jaqsy biledi. Biraq «Qarǵa qarǵanyń kózin shuqymaıdy» degendeı, olardyń bári qazynanyń qarjysyna ilingen bir jiptiń boıyna baılanǵandar. Degenmen, Elbasy tapsyrmasy aıasynda agenttik tóraǵasynyń sybaılastyq jemqorlyqqa qarsy nusqaýynyń negizinde Astana qalasy boıynsha qarjy polısııasy batyl sharalardy qolǵa aldy. Sóıtip, ústimizdegi jyly atalǵan departament qyzmetkerleri shaǵyn jáne orta bıznes isine zańsyz aralasý boıynsha 8 qylmystyq isti anyqtady.
Atap aıtqanda, Astana qalasy boıynsha halyqty áleýmettik baqylaý jáne qorǵaý departamentiniń memlekettik eńbek ınspektory kásipkerdi ákimshilik jaýapkershilikten bosatý úshin odan 50 myń teńge turatyn Fransýz sán úıiniń sertıfıkatyn para retinde alǵan, nátıjesinde atalǵan laýazymǵa qatysty 2 jylǵa shartty túrde bas bostandyǵynan aıyrý týraly sot úkimi shyqty. Sonymen qatar, «Jastar saraıy» MKQK dırektorynyń ákimshilik-sharýashylyq qyzmeti jónindegi orynbasarynyń mindetin atqarýshy Álmaǵambetov «Jastar saraıynyń» basseınin júzýge úıretý jattyǵýyn júrgizýge jeke kásipkerge jalǵa bergeni úshin 800 myń teńge para alǵan. Al Astana qalasy Saryarqa aýdany salyq basqarmasynyń bas mamanyna qatysty qylmystyq is prokýratýraǵa joldandy. Ol ınternet-dámhanasynda kassalyq tártipke baılanysty ustalǵan kásipkerdi ákimshilik jaýapkershilikten bosatý maqsatynda 30 myń teńge kóleminde para alǵan.
Jalpy, Astana qalasynyń barlyq áleýmettik tirshiligine qatysty salalaryndaǵy sybaılas jemqorlyq órtteı laýlap tur. Statıstıkalyq tirkeý kórsetkishine taldaý júrgizetin bolsaq, byltyrǵy anyqtalǵan sybaılas jemqorlyqqa qatysty qylmystyq istermen salystyrǵanda, bıyl ol eki esege, ıaǵnı 53-ten 101-ge deıin kóbeıgen. Sybaılas jemqorlyqtyń keńinen taralǵan túri paraqorlyq, laýazymdy ókilettilikti teris paıdalaný, bıýdjet qarajatyn jymqyrý jáne t.b. baılanysty bolyp otyr. Máselen, 101 sybaılastyq jemqorlyqqa qatysty qylmystyq istiń 34-i nemese úshten bir bóligi paraqorlyqqa, 41-i laýazymdyq ókilettigin teris paıdalanýǵa jáne 6-ýy bıýdjet qarajattaryn memlekettik satyp alý kezinde jymqyryp qalýǵa baılanysty anyqtalǵan.
Aǵymdaǵy jyldyń 16 tamyzynda aıyptaý qorytyndysymen prokýratýraǵa Almaty aýdany ákimdigi apparatynyń áleýmettik sala jáne kásipkerlik jónindegi bas mamanyna qatysty qylmystyq is joldandy. Ol maýsymdyq saýda ornyna kelisim berýge jáne qamqorlyq jasaýǵa jeke kásipkerden 150 myń teńge mólsherinde para alǵan. Sonymen qatar, Aqmola oblysy Selınograd aýdanynyń turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, jolaýshy kóligi jáne avtomobıl joldary bóliminiń mamanyna qatysty qylmystyq is sotqa jiberildi. Ol baǵdarlama boıynsha turǵyn úı alýdyń tizimine kezekten tys engizý úshin A esimdi azamattan 500 myń teńge para alǵan. Sol sııaqty Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Bilim berý salasyndaǵy baqylaý jónindegi komıtetiniń basqarma bastyǵy zań ǵylymdarynyń kandıdaty ǵylymı dárejesin berý úshin 10 myń AQSh dollary kóleminde para alǵany úshin sot úkimimen 3 jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy.
Sybaılas jemqorlyq kórinisteri merdigerlik jumystarǵa tenderdi júrgizýmen jáne nysandardy iske qosýdy qabyldaýmen baılanysty memlekettik organdar men aksıonerlik qoǵamdarda da kóptep baıqalýda. Máselen, júrgiziletin memlekettik satyp alýda oń sheshim qabyldaý úshin 14,5 mln.teńge para alýǵa umtylǵan «AstanaEnergoServıs» seriktestiginiń baqylaý jáne monıtorıng bólim bastyǵyna qatysty qylmystyq is qaralýda. Sol sııaqty «Táýelsizdik saraıy» MKQK dırektorynyń orynbasary jáne atalǵan mekemeniń memlekettik satyp alý bóliminiń basshysy memlekettik satyp alýǵa baılanysty shart jasaý kezinde 576 myń teńge para alǵandary úshin ustalyp, qylmystyq is sotqa jiberildi.
Budan basqa, atalǵan departament qyzmetkerleri «Stomatologııa» oqý-klınıkalyq ortalyǵy» JShS bastyqtaryna qatysty bıýdjet qarajattaryn jymqyrý deregi boıynsha qylmystyq is tergelýde. Atalǵan seriktestik Astana qalasynyń densaýlyq saqtaý basqarmasymen memlekettiń 100 paıyzdyq jarǵylyq kapıtalymen medısınalyq kómektiń kepildi kólemi aıasynda stomatologııalyq qyzmet kórsetýdi uıymdastyrý úshin qurylǵany belgili. Alaıda is júzinde atalǵan seriktestik áleýmettik qorǵalmaǵan turǵyndarǵa, ıaǵnı Uly Otan soǵysynyń ardagerlerine, aıaǵy aýyr áıelderge, múgedekterge, kópbalaly analarǵa, zeınetkerlerge tegin stomatologııalyq qyzmet kórsetýdiń ornyna, oıdan shyǵarylǵan aıaǵy aýyr áıelder, zeınetkerler, jasóspirimder týraly jalǵan málimet engizýmen osy maqsatqa bólingen bıýdjet qarajatyn ıemdenip, jeke múddesine paıdalanǵan.
Zań boıynsha jaýapqa tartý tek para alǵany úshin ǵana emes, sonymen qatar, para bergeni úshin de kózdelgeni qazir barshaǵa aıan. Soǵan qaramastan, búginde para berýdiń 12 deregi anyqtaldy. Máselen, S. jáne K. degen azamattar qylmystyq jaýapkershilikten jaltarý jáne dáleldik qujattardy qaıtaryp alý úshin qarjy polısııasy qyzmetkerine 40 myń AQSh dollaryn para retinde usynǵan. Qazirgi kezde atalǵan azamattarǵa qatysty qylmystyq is sotta qaralýda. Osylaısha, Astana qalalyq qarjy polısııasy departamenti sybaılas jemqorlarǵa qarsy kúresti jandandyra tústi.
Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan».